Άρθρα

Προσδιορισμός Εθνικού Εισοδήματος και Απασχόλησης (Determination of National Income and Employment)

 

Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model[1]

Βασικές αρχές:

  • Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου Προϊόντος) και της απασχόλησης εξαρτάται από τη συνολική δαπάνη (συνολική ζήτηση).
  • Αν η συνολική δαπάνη είναι μικρή θα αντιμετωπίζουμε αυξημένη ανεργία.
  • Αύξηση της συνολικής δαπάνης θα οδηγήσει τις επιχειρήσεις στο να αυξήσουν την παραγωγή τους δεσμεύοντας περισσότερους συντελεστές παραγωγής - μεταξύ των οποίων και εργατικό δυναμικό, επομένως θα μειωθεί η ανεργία.
  • Όμως, μεγάλη αύξηση της συνολικής δαπάνης θα δημιουργήσει πληθωρισμό.

Παραδοχές:

  • Συνολική Δαπάνη - Ζήτηση: Υ (AD) = C + I + G + XM (με κρατική παρέμβαση και διεθνές εμπόριο - ανοικτή οικονομία)
  • Συνολική Δαπάνη - Ζήτηση: Y (AD) = C + I αν αγνοήσουμε τα G,X,M). Όπου η συνολική δαπάνη (συνολική ζήτηση ΑD) είναι το ποσό που οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά προτίθενται να δαπανήσουν για αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Επομένως προσδιορίζεται από τη:
    • Ζήτηση νοικοκυριών για καταναλωτικά αγαθά
    • Ζήτηση επιχειρήσεων για επενδύσεις.
  • Ακαμψία προς τα κάτω τιμών και μισθών[2].

 

Κατανάλωση ( C ). Consumption

Κατά τον J.M.Keynes η κατανάλωση (C):

  • Εξαρτάται κυρίως από το διαθέσιμο [3] εισόδημα: C = a + bY (για γραμμική μορφή)
  • Η κατανάλωση αυξάνεται με την αύξηση του εισοδήματος
  • Αλλά με την αύξηση του εισοδήματος, η κατανάλωση μειώνεται σαν ποσοστό του εισοδήματος.
  • Αυτόνομη κατανάλωση = a. Η κατανάλωση που θα υπάρχει σε μηδενικό εισόδημα
  • Μέση ροπή προς κατανάλωση (λόγος κατανάλωσης προς εισόδημα): APC = C/Y
  • Οριακή ροπή προς κατανάλωση (λόγος μεταβολής κατανάλωσης προς μεταβολή του εισοδήματος): MPC = ΔC/ΔΥ= b

 Παρατηρήσεις:

  1. 0 <  MPC < 1
  2. MPC είναι η πρώτη παράγωγος της συνάρτησης της C για πολύ μικρές μεταβολές του Υ (ΔΥ → 0)
  3. MPC για δεδομένο εισόδημα = κλίση της γραμμής κατανάλωσης στο συγκεκριμένο σημείο
  4. Άρα, MPC = b
  5. Όταν η C είναι γραμμικής μορφής η MPC (κλίση) παντού σταθερή.
  6. MPC + MPS [4] = 1

Άλλοι προσδιοριστικοί παράγοντες της κατανάλωσης:

  1. Επιτόκιο
  2. Δυνατότητα δανεισμού
  3. Κατοχή ρευστών διαθεσίμων, μετοχών και ακινήτων
  4. Φορολογία
  5. Αναδιανομή του εισοδήματος
  6. Προβλέψεις για το μελλοντικό εισόδημα και τιμών

 

Επένδυση ( Ι ) [5]. Investment

  • Σχεδιαζόμενη (Ιp) + μη σχεδιαζόμενη (Ιu) = πραγματοποιημένη (Ιn)
  • Η επένδυση δεν εξαρτάται από ένα μόνο παράγοντα.
  • Θεωρούμε την επένδυση για συγκεκριμένη χρονική περίοδο αυτόνομη, δηλαδή ανεξάρτητη από το Υ, άρα Ιp = I = σταθερή δαπάνη
  • Η Ιp είναι ευθεία παράλληλη προς τον οριζόντιο άξονα του Υ.

 

Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος (Χωρίς κρατικό φορέα και διεθνές εμπόριο)

 Α. Μέσω συνολικής ζήτησης (AD) και παραγόμενου προϊόντος.

  • Γραμμή 450 εισοδήματος – προϊόντος που παρήχθη (παραγωγή): Y= C + S.
  • Σε κάθε σημείο της γραμμής  η συνολική δαπάνη (C+S) είναι ίση με το προϊόν που παρήχθη –εισόδημα (Y).
  • Γραμμή συνολικής δαπάνης – ζήτησης: Y(AD) = C + Ip
  • Βραχυχρόνια ισορροπία = προσδιορισμός εισοδήματος είναι εκεί όπου η συνολική δαπάνη-ζήτηση Υ(AD) είναι ίση με το παραγόμενο προϊόν (Y=C+S).

Δηλαδή στο Ε (Σχήμα 1.) είναι το σημείο τομής των δύο παραπάνω καμπυλών όπου αντιστοιχεί εισόδημα ΥΕ.

 Σχήμα 1. Προσδιορισμός Ισορροπίας του Εισοδήματος

 

Προσδιορισμός εισοδήματος

Προσδιορισμός Εθνικού εισοδήματος. Photo Credit: Econtopia

 

Περιπτώσεις:

  1. Αν η συνολική δαπάνη - ζήτηση (AD) > εισοδήματος - προϊόντος που παρήχθη (σημείο Ε1) του σχήματος 1.

Δηλαδή αν η συνολική ζήτηση υπερβαίνει τη συνολική προσφορά..

Τότε οι επιχειρήσεις για να καλύψουν την υπερβάλλουσα ζήτηση, μειώνουν τα αποθέματα της τρέχουσας περιόδου και σχεδιάζουν αύξηση της παραγωγής τους για  την επόμενη περίοδο για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση, αλλά και για να ανανεώσουν τα αποθέματά τους.

Επομένως παραγωγή, εισόδημα και απασχόληση αυξάνονται.

  1. Αν το εισόδημα - προϊόν που παρήχθη > της συνολική δαπάνης - ζήτησης (AD) (σημείο Ε2) του σχήματος 1.

Δηλαδή αν η συνολική προσφορά υπερβαίνει τη συνολική ζήτηση

Τότε οι επιχειρήσεις, επειδή θα αυξηθούν τα αποθέματά τους την τρέχουσα περίοδο, θα σχεδιάσουν μείωση της παραγωγής τους για την επόμενη περίοδο γιατί η ζήτηση υστερεί της προσφοράς αλλά και για να μειώσουν τα αποθέματά τους.

Επομένως παραγωγή, εισόδημα και απασχόληση μειώνονται.

 

Μαθηματικός υπολογισμός ισορροπίας εισοδήματος:

C = a + bY  (συνάρτηση κατανάλωσης)

Ιp =  I    (συνάρτηση επενδύσεων)

Y = C + Ip   (συνθήκη ισορροπίας)

Λύνοντας ως προς Υ  το επίπεδο ισορροπίας εισοδήματος  ΥE = a / 1-b  + I / 1-b

 

[1] Το μοντέλο του John Maynard Keynes χρονικά τοποθετείται στη δεκαετία του 1930.

[2] Ελαστικότητα εργασίας (Es) απείρως  ελαστική ως ένα βαθμό, δεν επιτρέπει μείωση των μισθών

[3] Διαθέσιμο Εισόδημα= Εισόδημα (εθνικό) – φόροι.

Προσωπικό Διαθέσιμο Εισόδημα = Εισόδημα νοικοκυριών  +μεταβιβαστικές πληρωμές – άμεσοι

φόροι

[4] Αντίστοιχα με APC και MPC, ορίζονται η μέση ροπή προς αποταμίευση APS και η οριακή ροπή προς αποταμίευση MPS.

[5] Σαν επένδυση θεωρούνται οι επιχειρησιακές δαπάνες για νέο κεφαλαιουχικό εξοπλισμό, οι μεταβολές στα αποθέματα των αγαθών, και οι δαπάνες για κατασκευή νέων σπιτιών.




ΑΟΘ: Η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς στον πλήρη ανταγωνισμό.

Η προσπάθεια δίνεται στο να γίνει κατανοητό το γιατί η καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης σχετίζεται με την καμπύλη του MC και του AVC χωρίς να ξεφύγουμε (πολύ) από την ύλη που θα εξεταστούν οι υποψήφιοι για την εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ.
Αρχικά πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η μορφή αγοράς του πλήρους ανταγωνισμού δύσκολα συναντάται στην πραγματικότητα. Η τιμή πώλησης (Ρ) του αγαθού για κάθε επιχείρηση που ανήκει στον κλάδο είναι δεδομένη (price taker) και προσδιορίζεται από την προσφορά και την ζήτηση.
Το ότι μια επιχείρηση ΔΕΝ μπορεί να μεταβάλλει (επηρεάσει) την τιμή του αγαθού εξηγείται από τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης μορφής αγοράς (μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων, ελευθερία εισόδου – εξόδου στον κλάδο, και ομοιογενές προϊόν)

Η επιχείρηση  στην προσπάθειά της να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της (ή να ελαχιστοποιήσει τη ζημιά της) αναζητεί εκείνη την ποσότητα παραγωγής (Qm) που θα της εξασφαλίσει αυτό το στόχο της.

Α. Αυτό επιτυγχάνεται όταν το MC = P.

(Βιβλία-Βοηθήματα ΑΟΘ/Οικονομίας θα τα βρείτε εδώ: https://econtopia.gr/shop/)

Για όσο διάστημα το οριακό έσοδο (MR) - που αντιπροσωπεύει το επιπλέον έσοδο από την πώληση της εκάστοτε μονάδας προϊόντος που έχει παραχθεί – είναι μεγαλύτερο από το οριακό κόστος (MC) - που αντιπροσωπεύει το επιπλέον κόστος από την παραγωγή της εκάστοτε μονάδας, η επιχείρηση θα παράγει μια επιπλέον μονάδα διότι αυτό θα της αποφέρει κέρδος ίσο με τη διαφορά MR – MC. Αυτό συμβαίνει για όλο το διάστημα Α - Β.(Διάγραμμα 1. Συνθήκη Ισορροπίας – μεγιστοποίησης κερδών)

 Διάγραμμα 1

Μεγιστοπόιηση κερδών στον πλήρη ανατγωνισμό

Συνθήκη ισορροπίας - μεγιστοποίησης κερδών στον πλήρη ανταγωνισμό

Αν η επιχείρηση συνεχίζει να παράγει μονάδες μετά από εκείνη που αντιστοιχεί στο σημείο Β (Qm) αυτές θα της αποφέρουν ζημιά ίση με τη διαφορά MC – MR.

Επομένως το επίπεδο παραγωγής (Qm) που θα της εξασφαλίσει τα μέγιστα κέρδη (συνθήκη ισορροπίας) είναι εκείνο όπου το MC = MR (2).

Είναι προφανές, από τη μορφή των καμπυλών, ότι το σημείο της παραγωγής (Qm) που μας ενδιαφέρει να ισχύει η ισότητα MC = MR είναι το σημείο Β (όπου το MC ανέρχεται και όχι το σημείο Α όπου αυτό κατέρχεται διότι σε όλη τη ζώνη Α-Β το MR > MC άρα η επιχείρηση έχει συμφέρον να παράγει όλες αυτές τις μονάδες που ανήκουν στη συγκεκριμένη ζώνη).

Να διευκρινίσουμε ότι στον πλήρη ανταγωνισμό και ανεξάρτητα από το μέγεθος της παραγωγής το MR ισούται με το Ρ. Αυτό διότι με δεδομένο ότι η τιμή (Ρ) παραμένει σταθερή, η εκάστοτε μεταβολή των εσόδων από την πώληση μιας μονάδας (MR) θα ισούται πάντα με την τιμή (Ρ).
Επομένως η σχέση (2) – συνθήκη μεγιστοποίησης κερδών, γίνεται MC = MR = P.

Β. Καμπύλη Προσφοράς και ανερχόμενο τμήμα του MC (που βρίσκεται πάνω από την καμπύλη AVC )

Σαν συμπέρασμα (από την προηγούμενη ανάλυση) η επιχείρηση θα προσφέρει εκείνη την ποσότητα (QS)  που θα προκύπτει από τη συνθήκη ισορροπίας (MC = MR = P)  ανά διαφορετικό επίπεδο τιμής (Ρ) του προϊόντος (όπως αυτή θα καθορίζεται στην αγορά).

Βεβαίως η επιχείρηση για να παράγει θα πρέπει να καλύπτει (τουλάχιστον) το μέσο μεταβλητό κόστος της (AVC). Δεν έχει νόημα να προσφέρει το προϊόν της σε τιμή (Ρ) μικρότερη του πόσο της κοστίζει κατά μέσο όρο. Μην ξεχνάμε εξάλλου ότι υπάρχει και το σταθερό κόστος της.

Συμπεραίνουμε ότι η επιχείρηση θα προσφέρει εκείνη την ποσότητα (QS) που προκύπτει από την ισότητα MC = MR = P. Και θα την αναπροσαρμόζει βάσει πάντα της ισότητας MC = MR = Ρ όταν μεταβάλλεται (στην αγορά) η τιμή (Ρ=MR). Όμως η μικρότερη τιμή (Ρ) που είναι διατεθειμένη να προσφέρει θα πρέπει να της καλύπτει το AVC. Επομένως η καμπύλη προσφοράς της θα ξεκινάει από Ρ ≥ AVC min.

Στο διάγραμμα 2 παρατηρούμε ότι όταν η τιμή πώλησης είναι Ρ2 η επιχείρηση καλύπτει το μεταβλητό κόστος της. Αντίστοιχα στην τιμή Ρ3 καλύπτει και μέρος του σταθερού κόστους της, ενώ στην τιμή Ρ4 καλύπτει πλέον ολόκληρο το συνολικό κόστος της.

Διάγραμμα 2

Καμπύλη προσφοράς (πλήρης αναταγωνισμός)

Η καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης στον πλήρη ανταγωνισμό

Σε τιμές μικρότερες της Ρ2 (π.χ. στην Ρ1) η επιχείρηση δεν παράγει γιατί δεν καλύπτει ούτε το μεταβλητό κόστος της.

Αντίθετα σε τιμές μεγαλύτερες της Ρ4, η επιχείρηση θα έχει «πραγματικά» κέρδη με αποτέλεσμα την «προσέλκυση» νέων επιχειρήσεων στον κλάδο. Με συνέπεια την αύξηση της προσφοράς και επομένως την μείωση της τιμής σε επίπεδα μικρότερα της Ρ4 (ATC min).

Επομένως η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι το ανερχόμενο τμήμα της καμπύλης MC που βρίσκεται πάνω από την καμπύλη AVC.
Δηλαδή αποτελείται από όλα τα σημεία της καμπύλης MC όπου ισχύει P = MR =MC και τα οποία βρίσκονται πάνω από την καμπύλη AVC.

Για παράδειγμα, τα σημεία με συντεταγμένες (P2, Q2 - P3, Q3 – P4, Q4) στο διάγραμμα 2 .

 

Κράτα το