Άρθρα

Ορθολογικός καταναλωτής. Υπάρχει «ελευθερία» ορθολογικής συμπεριφοράς; (Video)

Σε αυτή την ενότητα «Τροφή για σκέψη» μέσα από ολιγόλεπτα video θα καταθέτουμε κάποιους προβληματισμούς αναφορικά με θέματα της Οικονομική Θεωρίας.

Ο λόγος δεν είναι να αμφισβητήσουμε οικονομικούς κανόνες αλλά να «πλησιάσουμε» όσο γίνεται περισσότερο την πραγματικότητα.

Με αυτήν την προσέγγιση ίσως  πετύχουμε να βρούμε εκείνα τα στοιχεία που «εμποδίζουν» την (πλήρη) εφαρμογή της θεωρίας στην καθημερινότητά μας.

Θεωρούμε ότι αν το πετύχουμε θα έχουμε συμβάλλει στο να πάμε τη γνώση λίγο παρακάτω.

Πόσο ελεύθερος είναι ο δάσκαλος να εμπνεύσει;

Αλήθεια πόσο τυχερούς θα μας ονομάζαμε αν - ειδικά στο μεγάλωμά μας – σφράγιζε την ατμόσφαιρά μας μια πηγή έμπνευσης. Μια ελκτική δύναμη που θα μας «οδηγούσε» στο να φανταστούμε ή και να δημιουργήσουμε ένα επίπεδο ζωής  που θα θέλαμε. Εκείνη η συμπεριφορά που θα μας «προσέφερε» κίνητρα υγιούς σκέψης. Ίσως να ήταν ένας δάσκαλος (όπως θα τον θέλαμε).

Ασφαλώς στην διαδικασία του ενηλικίωσης, της κοινωνικοποίησης και της διαμόρφωσης της προσωπικότητάς μας συμμετέχουν άτομα, καταστάσεις και πρότυπα που το καθένα προσπαθεί να ανταπεξέλθει στο «ρόλο» που θεσμικά ή όχι του έχει ανατεθεί.

Κάπου εκεί στα προηγούμενα στοιχεία του περιβάλλοντος βρίσκεται και ο δάσκαλος, ο καθηγητής ή όπως αλλιώς θέλετε να τον ονομάσετε.

Ο δάσκαλος

Το άτομο λοιπόν αυτό - διατηρώντας (επί του παρόντος..) την ανθρώπινη υπόστασή του – πήρε την κατάλληλη μόρφωση και κάποια στιγμή βρέθηκε απέναντι σε μια τάξη 20-25 διαφορετικών ατόμων που περίμεναν να τους μιλήσει! Και βέβαια δεν θα τους ενθουσίαζε η ιδέα να ακούσουν λόγια ενοχλητικά για τα «ακουστικά νεύρα» της ηλικίας τους.

Και τώρα αρχίζουν τα δύσκολα μια και τα ξεπροβάλλουν (ακάλεστα) τα παρακάτω ερωτήματα:

Πως βρίσκεις τον κοινό κώδικα επικοινωνίας; Αυστηρός ή όχι; Έχεις αποκλειστικά το ρόλο του πομπού ή και αυτόν του δέκτη; Είσαι σαφής; Μεταδοτικότητα έχεις ή την ξέχασες μαζί με τις γνώσεις σου; Κοιτάς στα μάτια όταν μιλάς; Παραδίδεις μάθημα για να το γράψεις μετά στο βιβλίο ύλης ή για να το θυμούνται τα παιδιά; Δίνεις κίνητρα για άνοιγμα της σκέψης και παραπάνω συζήτηση ή καλή είναι και η στείρα γνώση; Ενδιαφέρεσαι (ουσιαστικά) για αυτόν που (τις περισσότερες φορές χωρίς λόγια) σου ζητάει να το κάνεις (δείξεις); Ενθαρρύνεις και ενδυναμώνεις χωρίς να ωραιοποιείς;

Το περιβάλλον

Αυτός ο άνθρωπος (ο δάσκαλος) πρέπει πρώτα να «το έχει» και στη συνέχεια αφού βρει τις σωστές απαντήσεις στα προηγούμενα να τις εφαρμόσει στην πράξη.

Μάλιστα! Αλλά όχι τόσο εύκολα μια και «αναφύονται» και άλλα ερωτηματικά..

Για παράδειγμα, οι «οδηγίες» και τα «πρέπει» του περιβάλλοντος που κινείται ο δάσκαλος συνάδουν με τις (για τον ίδιο) σωστές απαντήσεις που έδωσε στην πρώτη ομάδα ερωτήσεων; Έχει την «ουσιαστική» ελευθερία δράσης ή αυτή καπελώνεται από διδακτικές μεθόδους (πρακτικές) που κυνηγούν συγκεκριμένους στόχους; Το περιβάλλον συμφωνεί (πράγματι) με τη μεταφορά υλικού για δημιουργία γνώσης ή προτιμάει την (εύκολη) μεταφορά της στείρας γνώσης; Έχουμε καταλάβει ότι συμμετέχουμε στο παρακάτω της ζωής των άλλων;

Τελειώνοντας

Οι περισσότεροι που κινούνται στο χώρο μεταφοράς της γνώσης μάλλον έχουν σαφή άποψη για τα προηγούμενα.

Και αυτή μοιάζει να είναι ότι ο δάσκαλος δεν «βοηθιέται» για να εμπνεύσει. Χάνεται μέσα σε τυποποιημένα κανάλια τυπικών ή άτυπων οδηγιών που οδηγούν (υποτίθεται) στο καλύτερο αύριο. Τον παρασύρουν σε ένα «στεγνό» μάθημα που βέβαια αυτή η μορφή του δεν μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για το παρακάτω.

Μένει η «προσωπικότητα» του δασκάλου για να ξεπεράσει (στο βαθμό που μπορεί) τις προηγούμενες στρεβλώσεις. Το έντονο όμως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας σπανίζει ολοένα και περισσότερο..

Πόσο απαραίτητοι είναι οι καθαροί καθρέπτες

Συζητώντας με νεότερους,  υπάρχουν  φορές – και αυτές είναι πολλές – που σου «βγαίνει» η επιθυμία να πάρεις το χρόνο από το χέρι και να τον μεταφέρεις στο τότε της ζωή σου! Τότε, που εσύ καθόσουν στη θέση του νεότερου.Ίσως αυτό το flash back να σχετίζεται και με την ιδιότητα του καθηγητή. Ίσως.

Σήμερα μια ανάλογη συζήτηση με ταξίδεψε αρχικά στη Χαϊδελβέργη και στη συνέχεια μέσω Αθήνας στη Χίο. Η περιπλάνηση της σκέψης τελείωσε με την επιιστροφή μου στην πρωτεύουσα μια και έπρεπε να ...

Τα αφιλτράριστα ακούσματα για το αύριο

Ήμουν γύρω στα 15 όταν σε ένα ταξίδι με την οικογένειά μου στην όμορφη Γερμανική πόλη ένας γνωστός του πατέρα μου χρησιμοποιώντας μέρος της εντυπωσιακής τεχνικής του στην επικοινωνία με τους νέους και επειδή αρνήθηκα «τας εντολάς του» μου δώρισε τον τίτλο: «ξύλο απελέκητο»!

Δύο χρόνια μετά, στην Αθήνα,  μια μεγαλύτερη ξαδέλφη μου – καθηγήτρια - είχε την μοναδική και σπάνια διαύγεια πνεύματος, μετά από το μοναδικό μάθημα που κάναμε να πικράνει αφάνταστα την μητέρα μου λέγοντας της: «..δεν θα περάσει στο Πανεπιστήμιο»!

Στη Χίο (το νησί μου) γνώρισα από πολύ μικρός τη σοφία στο πρόσωπο του παππού μου! Ήταν ο άνθρωπος που ο χρόνος καταλάβαινε τα λεγόμενά του πολύ αργότερα. Ήταν εκείνος που πριν  τις Πανελλαδικές μου έλεγε: «μην ακούς κανέναν..εσύ θα μπεις στο Πανεπιστήμιο από τους πρώτους»!

Και άντε τώρα εσύ μέσα στην εφηβία σου να έχεις προλάβει να ανακαλύψει τα κατάλληλα φίλτρα αντιμετώπισης διαφορετικών ακουσμάτων.

Όταν το αύριο έγινε σήμερα

Σεπτέμβριος ήταν όταν άκουσα στο ραδιόφωνο – άλλες εποχές βλέπετε – το όνομά μου στους επιτυχόντες του Οικονομικού (που ήθελα) της Α.Σ.Ο.Ε.Ε! Τέσσερα χρόνια αργότερα ανέβηκα στην αίθουσα δεξιώσεων της σχολής για να ορκιστώ.

Σκέφτηκα αρκετές φορές να φωτοτυπήσω τις τρεις υποτροφίες από το Ι.Κ.Υ (17.700 δρχ. η καθεμιά) που είχα πάρει στην 4ετία της φοιτητικής μου ζωής και να τις ταχυδρομήσω στα δύο πρώτα άτομα της προηγούμενης αναφοράς μου. Όμως δεν το έκανα. Είχα αρχίσει να προβληματίζομαι για το αν έπρεπε να αγοράζεις γραμματόσημα για όλους...

Απολογισμός

Χρόνια μετά, ακόμα και σήμερα, υπάρχουν στιγμές που αναλογίζομαι πόσο θα με είχα αδικήσει αν είχα υιοθετήσει  για εικόνα του εαυτού μου τις Γερμανικές απόψεις ή αυτές της συγκεκριμένης καθηγήτριας, και όχι εκείνες του Χιώτη παππού μου. Στάθηκα όμως τυχερός.  Η Αιγαιοπελαγίτικη αύρα ήταν πολύ ισχυρή!

Τότε - στο χθες μου, ασφαλώς  δεν ήξερα  πόσο σημαντικό είναι το ειδικό βάρος της ταυτότητας του βαθμολογητή μας. Το πόσο αβίαστα κάποιος μπορεί να δικάζει και καταδικάζει μέσα στην πλάνη του ξερολισμού του, στην επιπολαιότητα του χαρακτήρα του, ή ακόμα και στην (ενδεχομένως) αδυναμία του για άσκηση κριτικής. Το πόσο «απαραίτητη» δηλαδή είναι η ποιότητα του καθρέπτη που «εμπιστεύεσαι» το αντίκρισμα του εαυτού σου.

καθαροί καρέπτες

Η καθαρότητα στο καθρέφτισμα

Το δεύτερο λάθος

Μεγαλώνοντας - εκεί κοντά στα τριάντα, εμφανίζεται η «ανάγκη» της σύγκρισης με τους άλλους. Τους πρώην συμφοιτητές, τους φίλους, τους γνωστούς, τους συγγενείς, και γενικά τους γείτονες.. Τι έχεις «καταφέρει» σε σχέση με αυτούς;

Εδώ βρίσκεται το δεύτερο λάθος της προσπάθειας ορισμού της ακριβούς θέσης μας.

Και αυτό γιατί συνήθως συγκρίνουμε ανόμοιες καταστάσεις με διαφορετικές συνθήκες περιβάλλοντος για να καταλήξουμε φυσικά σε λανθασμένη αξιολόγηση του εαυτού μας. Μοιάζει σαν να  δεχόμαστε ότι στα ταξίδια της ζωής μας  ξεκινάμε ΟΛΟΙ από το ίδιο σημείο, ακολουθούμε το ίδιο μονοπάτι, αντιμετωπίζουμε τις ίδιες καιρικές συνθήκες, και αναζητούμε τον ίδιο προορισμό..Και κάτι τέτοιο στην πραγματικότητα σπάνια συμβαίνει.

Επίλογος

Με λίγη ησυχία του νου, ας προσπαθήσουμε να μας «επαναξιολογήσουμε» κοιτάζοντας πιο καθαρούς καθρέπτες και χωρίς να ξεχνάμε το πόσο διαφορετικό μπορεί να είναι το περιβάλλον ΜΑΣ σε σχέση με το περιβάλλον ΤΟΥ...

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Καλλιεργείται και αναπτύσσεται η κριτική σκέψη στο σχολείο ;

Αναμφίβολα όλοι μας ή τουλάχιστον οι περισσότεροι θα θέλαμε η επόμενη της δικής μας γενιάς να είναι καλύτερη. Ποιος δεν θα επιθυμούσε η πρόοδος, οι σωστές επιλογές και τα λιγότερα λάθη να χαρακτηρίζουν το σήμερα αλλά και το αύριο των νέων.

Υπάρχουν μάλιστα φορές που τα προηγούμενα θέλω μας παίρνουν και την μορφή της απαίτησης. Πράγματι με τον τρόπο μας απαιτούμε από τα παιδιά να κάνουν τις κατάλληλες επιλογές αξιολογώντας σωστά τα όποια δεδομένα  προϋπάρχουν των αποφάσεών τους.

Έχουμε όμως φροντίσει προηγούμενα να τους διδάξουμε τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε;

Το περιβάλλον που οι νέοι βρήκαν (δεν επέλεξαν)

Στην οικονομική επιστήμη δεχόμαστε την «υπόθεση» ότι όλοι έχουμε πλήρη γνώση των δεδομένων της αγοράς (περιβάλλοντος). Η «υπόθεση» χρησιμοποιείται στην προσπάθεια προσδιορισμού της «ιδανικής – ορθολογικής» συμπεριφοράς του ατόμου. Το αν στον πραγματικό κόσμο ισχύει είναι θέμα που δεν αναλύεται στις τωρινές σκέψεις μας.

Και πράγματι η ύπαρξη υπέρ-πληροφόρησης στις μέρες μας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Αναμφίβολα οι νέοι έχουν σαφώς μεγαλύτερη βατότητα στην ενημέρωση απ ότι η προηγούμενη γενιά. Η ευκολία αναζήτησης και άντλησης πληροφοριών για το όποιο θέμα από το διαδίκτυο δεν απαιτεί παρά ελάχιστο χρόνο. Κάτι αντίστοιχο βέβαια συμβαίνει και με τα υπόλοιπα μέσα μαζικής ενημέρωσης ή επικοινωνίας (ΜΜΕ) και κοινωνικής δικτύωσης τα οποία προσφέρουν εικόνες, κείμενα και προτροπές σε κάθε ενδιαφερόμενο ή μη.

Βέβαια η ποσότητα δεν εξασφαλίζει απαραίτητα την ποιότητα (οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ )

 Η άντληση της πληροφορίας από το περιβάλλον

Το να υιοθετήσουμε ή απορρίψουμε μια άποψη είναι αποτέλεσμα δύο κυρίως παραγόντων. Του διαθέσιμου χρόνου και της δυνατότητας ανάλυσης.

Στο σκέλος του χρόνου ο τεράστιος όγκος της πληροφόρησης ουσιαστικά «συμπιέζει» περαιτέρω τη διάρκεια που αφιερώνεται στο έλεγχο της καταλληλότητάς της. Ο ιδιαίτερα έντονος αυτός χρονικός περιορισμός ασφαλώς αποτελεί τροχοπέδη στον  αντιπροσωπευτικό έλεγχο της αξιοπιστίας της πληροφορίας  ή της πραγματικής χρησιμότητάς της για τον ενδιαφερόμενο.

Η δυνατότητα ανάλυσης από την μεριά του ενδιαφερόμενου έχει σαν αποτέλεσμα την επιλογή εκείνης της ανά περίπτωση «σωστής» για τον ίδιο πληροφορίας μεταξύ των πολλών άλλων. Αυτή η ικανότητα με τη σειρά της προαπαιτεί την ύπαρξη κριτικής σκέψης. Και αυτή συνήθως δεν είναι έμφυτη. Καλλιεργείται όμως. Διδάσκεται!

Η συμμετοχή του σχολείου στην ενδυνάμωση της κριτικής σκέψης

Εδώ και χρόνια στη μεταφοράς της γνώσης «προτιμάται» η προσφορά ποσότητας έναντι της ποιότητας παρά το ότι η μάθηση έχει την ακριβώς αντίθετη άποψη.

Με την εφαρμογή μιας τέτοιας λογικής στην πραγματικότητα δεν «αφήνουμε» χρόνο στη σκέψη να αναλύσει, κατανοήσει και καταλήξει σε συμπεράσματα. Ουσιαστικά μέσω της υπέρ-προσφοράς την «οδηγούμε» σε κατάληξη δικής μας επιθυμίας ή αίσθησης. Δηλαδή δεν διαφοροποιούμαστε από τις συνθήκες με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα παιδιά όταν αντλούν πληροφορίες από το ευρύτερο περιβάλλον (προηγούμενη παράγραφος)

Η εκπαίδευση των νέων στο σχολείο θα έπρεπε να αποβλέπει στον εφοδιασμό τους με εκείνα τα εργαλεία σκέψης που θα τους επιτρέψουν να παρεμβαίνουν με τη δικά τους κριτήρια αξιολόγησης στο αύριο της ζωής τους. Κάτι το οποίο είναι εντελώς άλλο από την «κατασκευή σκέψης» με συγκεκριμένες προδιαγραφές που εξυπηρετούν συγκεκριμένους σκοπούς.

Αυτό που χρειάζεται ο νέος είναι να του μάθουμε τη διαδικασία σωστής άντλησης, αξιολόγησης, ανάλυσης, και προβολής συνεπειών στο μετά των δεδομένων του τώρα. Τότε του έχουμε καλλιεργήσει την κριτική σκέψη.

Τότε προσφέραμε τη δύναμη στη σκέψη του να διαβάζει πίσω από τις λέξεις ώστε να επιλέγει αυτές που πράγματι χρειάζεται..

Πως θα θέλαμε να είναι η «καλή σχολική χρονιά»

Σεπτέμβρης λοιπόν και μια καινούρια (για τις σχολικές αίθουσες) χρονιά παραλαμβάνει την σκυτάλη από την προηγούμενη για να προσθέσει άλλη μια στροφή  στη 12ετή μαθητική ζωή. Απόλυτα συμβατή λοιπόν με την επικαιρότητα η ευχή «καλή σχολική χρονιά»!

Στην προσπάθεια ανακάλυψης μιας ευχής που δεν θα χαθεί μέσα στην τυπικότητά της το ταξίδι της σκέψης μας θεώρησε απαραίτητες δύο στάσεις. Η πρώτη για να φωτογραφίσει τα στοιχεία του περιβάλλοντος του παραλήπτη – μαθητή και η δεύτερη για να θυμηθεί ότι βρισκόμαστε εν έτη  2017.

Μαθητής και περιβάλλον

Στέλνοντας την ευχή μας για μια «καλή σχολική χρονιά» θα πρέπει να συμφωνήσουμε για το ποιο είναι το «πρόσωπο» του αποδέκτη, και συγχρόνως να αποδεχτούμε το ενδεχόμενο της διαφορετικής μετάφρασης. Αναμφίβολα εκτός από τους μαθητές υπάρχουν και άλλες ομάδες - στοιχεία (γονείς, καθηγητές, σχολείο) που θα διεκδικούσαν την προσθήκη του ονόματός τους στη λίστα με τους παραλήπτες. Και βέβαια όταν αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων αυξάνεται και η πιθανότατα να ακουστούν περισσότερες ερμηνείες για την ίδια λέξη - ευχή.

Για τον μαθητή

Η μετάφραση της «καλής χρονιάς» ίσως είναι ο συνδυασμός καλών βαθμών, καθηγητών που τους πηγαίνει, σχολικού και οικογενειακού περιβάλλοντος χωρίς έντονη πίεση, υγιειών σχέσεων με τους συμμαθητές και βέβαια αν αναφερόμαστε στην Γ Λυκείου η επιτυχία του στις Πανελλαδικές εξετάσεις.

Ασφαλώς οι προηγούμενες αναφορές δεν μπορεί να είναι οι αντιπροσωπευτικές για το σύνολο των μαθητών. Πιστεύουμε όμως ότι χαρακτηρίζουν την πλειοψηφία.

Οι καθηγητές

Όπως και όλοι οι εργαζόμενοι γενικότερα προσφέρουν την υπηρεσία τους σε κάποιο σχολείο (εργασιακό χώρο) έναντι χρηματικής αμοιβής. Έχουμε λοιπόν μια εργασιακή σχέση μεταξύ καθηγητή και σχολείου η οποία δημιουργεί μια δεύτερη ισχυρή σχέση μεταξύ καθηγητή και μαθητή.  Ο δάσκαλος λοιπόν θα πρέπει να «ιεραρχήσει» τις προηγούμενες σχέσεις για να προκρίνει εκείνη που θα του «καθορίσει» την καλή σχολική χρονιά.

Για ορισμένους  η ικανοποίηση που θα εισπράξουν από την επιτυχία των μαθητών τους είναι το βασικό ζητούμενο. Σε άλλους η αίσθηση της μεταφοράς γνώσης και συμμετοχής τους στο παρακάτω  της ζωής των άλλων είναι το σημαντικό. Πολλοί απαιτούν από τους εαυτούς τους την συνύπαρξη των δύο προηγούμενων. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις όπου ο όρος επάγγελμα αποδεικνύεται ισχυρότερος του όρου λειτούργημα και κατά συνέπεια το οικονομικό αποτέλεσμα της χρονιάς την χαρακτηρίζει σαν καλή ή όχι. Ενίοτε δε το κριτήριο της ηρεμίας, ησυχίας είναι το καθοριστικό

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι μεταξύ των συναδέλφων υπάρχει μια πολυφωνία αναφορικά με την ερμηνεία που δίνεται στην «καλή σχολική χρονιά».

Το ευρύτερο περιβάλλον

Στις οργανωμένες κοινωνίες  υπάρχει και ο υπεύθυνος φορέας  για τη χάραξη εκείνης της πολιτικής σε θέματα παιδείας που θα προάγει την καλλιέργεια του πνεύματος.

Εδώ η καλή χρονιά θα μπορούσε να σημαίνει την εύρυθμη λειτουργία όλων που συμμετέχουν στη διαδικασία μεταφοράς της γνώσης. Μια άλλη μορφή καλής χρονιάς θα ήθελε να βρει τη λήξη του σχολικού έτους απλά χωρίς απρόοπτα. Διαφορετική αίσθηση του όρου θα ήταν η χρονιά να κυλήσει χωρίς κραδασμούς των θέσεων που κάποιοι κατέχουν. Ένα άλλο profile μιας καλής χρονιάς ίσως να σχετίζεται με την κυκλοφορία νέων που θα επηρέαζαν θετικά τους μελλοντικούς ψηφοφόρους.

Πάλι διακρίνουμε πολλές ερμηνείες του όρου..

Μαθητής εν έτη 2017

Συμβαίνει συχνά να υιοθετούμε ή και να επαναλαμβάνουμε λογικές παρότι γνωρίζουμε ότι το τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιλογών μας δεν θα είναι υπέρ μας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ανάλογης συμπεριφοράς - ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια – είναι η υπέρ προσφοράς μας  στον μαθητή.

Πράγματι η υπερβολική παροχή βοήθειας στα μαθήματα και η εξωπραγματική αντίληψη μας για την κούραση (του τέκνου) τείνουν να γίνουν κοινά χαρακτηριστικά συμπεριφοράς σε όλο και περισσότερους γονείς.

Τι όμως πετυχαίνουμε έτσι;

Διαμορφώνουμε ισχυρούς χαρακτήρες ικανούς να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα της αυριανής ζωής ή συμβάλλουμε σε μια προσωρινή επιτυχία τους;

Αναλύουμε και περιγράφουμε με ρεαλιστικό τρόπο τη συνέχεια ή παρουσιάζουμε μια εικονική πραγματικότητα;

Τονίζουμε την απαραίτητη προϋπόθεση της έντονης προσωπικής προσπάθειας  ή δημιουργούμε την ψευδαίσθηση ότι η έξωθεν βοήθεια θα είναι πάντα παρούσα;

Γνωστοποιούμε την πραγματική ικανοποίηση που αντλείται από το ρήμα «κατακτώ» σε σχέση με αυτήν που βρίσκεται στο ρήμα «βρίσκω»;

Κάποιος, κάποτε είχε πει ότι η ωριμότητα έρχεται μέσα από τη στέρηση.

Κουβέντες άλλης εποχής θα πουν αρκετοί. Διαχρονικές αλήθειες θα τις ονομάσουμε εμείς.

Για επίλογο

Αγαπημένε μου μαθητή,

Δεν ξεχνώ ότι μεγαλώνεις σε ένα περιβάλλον πολύ πιο «ψεύτικο» σε σχέση με αυτό που μεγάλωσα εγώ. Και το ψεύτικο αγγίζει όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής. Ασφαλώς δεν ήταν δική σου η επιλογή. Βρέθηκες να ζεις μέσα του. Αν λοιπόν κάποιος πρέπει να πάρει ένα κομμάτι της ευθύνης θα είναι η δική μου γενιά. Αυτή που δεν αντέδρασε ώστε να αποτρέψει τη δημιουργία αυτού του περιβάλλοντος ή τουλάχιστον να περιορίσει την έκτασή του. Δεν ξέρω όμως αν αυτό ήταν πράγματι εφικτό. Η δύναμη της ομαδικής προσπάθειας έχει έντεχνα εκφυλιστεί  εδώ και χρόνια.

Έχοντας βιώσει αρκετές «ανατροπές» ζωής κατέληξα στο ότι η άντληση της πραγματικής ικανοποίησης γίνεται περισσότερο μέσα από την προσωπική δημιουργία – κατάκτηση παρά από την αποδοχή κληρονομικών δικαιωμάτων. Βέβαια η δημιουργία – κατάκτηση δεν έρχεται άκοπα, αλλά συνοδεύεται από έντονη προσωπική προσπάθεια. Δεν αρνείσαι την βοήθεια, αλλά δεν βασίζεσαι σε αυτήν. Αυτή η αντίληψη – συμπεριφορά σε δυναμώνει, σε ωριμάζει και σε προετοιμάζει για τον επόμενο στόχο σου.

Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα (Νίκος Καζαντζάκης, 1883-1957)

Η παρουσία των προηγούμενων σκέψεων στο διάβα αυτής της χρονιάς θα όριζε την πραγματική ευχή που θα ήθελα να σου στείλω μέσα από την «καλή σχολική χρονιά»

 

Τι "πρέπει" να μεταφέρουμε στους νέους; Έτοιμη γνώση ή εργαλεία σκέψης για την κατάκτησή της;

Η αγάπη για τη διδασκαλία (σαν καθηγητής) σύντομα σου επιτρέπει να αντιληφθείς ότι περισσότερο χρήσιμο για το αύριο της κοινωνίας είναι η παροχή στους νέους εργαλείων σκέψης παρά έτοιμη γνώση.

Αρκετοί υποστηρίζουν ότι:

Πιο σημαντικό είναι να κατακτήσεις κάτι από να βρεθείς με κάτι..

Χωρίς να είμαι σίγουρος ότι πετυχαίνω πάντα να μη μεταφέρω στους μαθητές στείρα γνώση (παλαιότερο άρθρο Τι είδους γνώση μεταφέρεις Κύριε Καθηγητά;) θα ήθελα να στείλω τις σκέψεις μου στους νεότερους συναδέλφους, αλλά και στους γονείς.

Ο σωστός δάσκαλος

Είναι ασφαλώς αρκετοί οι παράγοντες που συμμετέχουν στο να χαρακτηριστούμε σαν σωστοί δάσκαλοι, κάτι που σημαίνει ότι το καλό επίπεδο γνώσης της επιστήμης μας - αν και απαραίτητο - από μόνο του ΔΕΝ είναι αρκετό. Ασφαλώς η επόμενη γενιά  θα πρέπει το όποιο επίπεδο παραλάβει από εμάς να το βελτιώσει. Να το πάει παρακάτω Και αυτό απαιτεί ΚΑΙ την κατάλληλη επικοινωνία για να παραδώσουμε σωστά τη σκυτάλη της γνώσης.

μεταφορά γνώσης

Μεταφορά της σκυτάλης "γνώσης" για την επόμενη στροφή της κοινωνίας

Ζούμε σε ένα μεταλλασσόμενο (από πολλές οπτικές γωνίες) περιβάλλον και παραμένοντας στατικοί μέσα στη δυναμική του ουσιαστικά παροπλιζόμαστε. Μας θεωρούν ξεπερασμένους, αναχρονιστικούς, άτομα κάποιας άλλης εποχής. Και η άλλη εποχή μπορεί χρονολογικά να μην βρίσκεται μακριά. Η ταχύτητα όμως, αλλά και η ποικιλία της μετάλλαξης την τοποθετούν στο μακρινό παρελθόν.

Ας παρακολουθήσουμε τις αλλαγές της κοινωνίας – δεν σημαίνει απαραίτητα να τις ακολουθήσουμε – και ας υιοθετήσουμε την ενσυναίσθηση σε μια προσπάθεια να γίνουμε πιο αποτελεσματικού στην ενεργητική ακρόαση.

Ο προηγούμενος χρόνος δεν πέρασε έχοντας απλά μια διακριτική παρουσία. Μας προσέφερε νέο υλικό, γνωρίσαμε καινούριες προσωπικότητες, ακούσαμε νέες ερωτήσεις, μάθαμε περισσότερα, ανακαλύψαμε νέους τρόπους ακρόασης, προσέγγισης και μετάδοσης.

Η γνώση ποτέ δεν τελειώνει

Μαθαίνω την κάθε μέρα που ζω

Στην κάθε νέα χρονιά που διδάσκουμε, η εμπειρία της προηγούμενης, μας επιβάλλει την ανανέωση. Δεν αρέσει να είμαστε ο «περσινός».

Ας επικοινωνήσουμε διαφορετικά με τους μαθητές ενισχύοντας την αμφίδρομη επικοινωνία. Ας το δούμε σαν διάλογο. Δεν κάνουμε διάλεξη. Να κάνουμε προσπάθεια να «περάσουμε» διακριτικά στον κόσμο τους, στις ανησυχίες τους, στα ενδιαφέροντα τους. Το χρειάζονται!

Τέλος, όσο και αν το εκπαιδευτικό σύστημα δυστυχώς το «απαιτεί» ας μη μεταφέρουμε έτοιμη γνώση (παλαιότερο άρθρο Μια περισσότερο «πραγματική» διδασκαλία).

Ο πραγματικός μας ρόλος

Είναι δικό μας καθήκον να βοηθήσουμε τη νέα γενιά να αντιληφθεί ότι με στατική συμπεριφορά δεν αντιμετωπίζεται το δυναμικό χαρακτηριστικό της λέξης γνώση.

Οι νέοι αυτό που ουσιαστικά χρειάζονται από εμάς είναι να τους εφοδιάσουμε με τα απαραίτητα εργαλεία σκέψης ώστε η γνώση να «κατακτηθεί» από τους ίδιους. Αυτή η διαδικασία της «κατάκτησης» ίσως είναι εκείνη που θα τους ωθήσει να δημιουργήσουν  νεα γνώση.

Όχι στην Έτοιμη γνώση

Εργαλεία σκέψης - όχι Έτοιμη γνώση

Κάτι που ασφαλώς θα πρέπει να είναι το ζητούμενο σε μια κοινωνία που τα μέλη της δεν θα έχουν την ψευδαίσθηση της οικειοποίησης της γνώσης.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Η δυσκολία του μαθητή να συγκεντρωθεί…

Πόσες ερωτήσεις αναφορικά με την δυσκολία συγκέντρωσης που παρατηρείται σε αρκετά παιδιά  αναζητούν με αγωνία κάποια ικανοποιητική απάντηση.. Πόσα γιατί  ψάχνουν την ύπαρξη ενός διότι..

Γιατί δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στο μάθημα; Γιατί δεν με παρακολουθεί; Γιατί η σκέψη του ταξιδεύει αλλού; Γιατί παρασύρεται από τους συμμαθητές του;

Υπάρχουν ειδικοί – άριστα καταρτισμένοι - που υπεύθυνα μπορούν να διαγνώσουν την πιθανή ύπαρξη κάποιας από τις πολλές μορφές μαθησιακών δυσκολιών.

Η δική μου όμως σκέψη, ψάχνοντας τα διότι, ταξιδεύει σε εξωγενείς του εκάστοτε χαρακτήρα παράγοντες και προσπαθεί να ανακαλύψει τι κρύβεται πίσω από τέτοιες καταστάσεις. Ποιο είναι δηλαδή το παρασκήνιο που δρα και δημιουργεί την  διάσπαση της προσοχής;

Είναι γνωστό το πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς μας να επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε κάτι.

Πρόσωπα και προσωπικότητες, αν μας ενδιαφέρει το θέμα, ο τρόπος παρουσίασής του (παλαιότερο άρθρο Μια περισσότερο "πραγματική" διδασκαλία), κουβέντες, εικόνες, ήχοι, χρώματα, σκέψεις σημερινές ή χθεσινές είναι κάποια από τα στοιχεία της ατμόσφαιρας - περιβάλλοντος που συμμετέχουν, με  θετικό ή αρνητικό πρόσημο, στην διαμόρφωση του βαθμού συγκέντρωσής της σκέψης μας .

Συνήθως  τον μέσο άνθρωπο, στην παραπάνω προσπάθειά του, ευνοεί αυτό που ονομάζεται ήσυχο περιβάλλον. Θα ήταν ιδανικό ένα περιβάλλον που έχει απομονώσει τους θορύβους οι οποίοι πάντα δυσκολεύουν της επικοινωνία. Η απουσία θορύβων βεβαίως δεν έχει μόνο κυριολεκτική σημασία, αλλά και μεταφορική.

Γυρνώντας το ρολόι της ζωής αρκετά χρόνια πίσω και αναφερόμενος στα δικά μου σχολικά χρόνια, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία μπορώ να θυμηθώ, ότι για εμένα και τους φίλους μου, η διάσπαση της προσοχής μας μέσα στην τάξη οφειλόταν (θα έλεγα) αποκλειστικά και μόνο, σε  δύο λόγους. Ο πρώτος σχετιζόταν με το αποτέλεσα που έφερε η ομάδα μας, και ο δεύτερος με το χρώμα ματιών των συμμαθήτριών μας..!

Επαναφέροντας (μετά το flash back) τους δείκτες του ρολογιού στο σήμερα, και κατεβαίνοντας (νοερά) από αυτό που κάποτε λεγόταν έδρα, βρίσκομαι σε ένα θρανίο με την ιδιότητα του μαθητή! Από αυτή τη θέση λοιπόν ξαφνικά ανακαλύπτω  δεκάδες άλλες αιτίες πρόθυμες να μεταφέρουν τη σκέψη μου αλλού...

Δεν αναφέρομαι (μόνο) στην εδώ και 8 χρόνια οικονομική κρίση της Ελλάδος που ασφαλώς άμεσα ή έμμεσα με αγγίζει.

Πολύ περισσότερο “σκέφτομαι” το τι άκουσα την προηγούμενη μέρα στις ειδήσεις, το τι εκπομπές παρακολούθησα  στην TV, το τι εισέπραξα από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, το ότι το κινητό μου (με τα δεδομένα ή με Wi-Fi) ανά πάσα στιγμή μου “προσέφερε” την όποια (σοβαρή ή φαιδρή) πληροφορία ζήτησα.

Έχω υπέρ πληροφόρηση, βατότητα άμεση και στα πάντα. Σαν αποτέλεσμα βομβαρδίζομαι από παντού. Χιλιάδες ερεθίσματα “πυροβολούν” τη σκέψη μου. Μέσα μου ασυνείδητα καλλιεργείται η λογική ότι και αυτό το ξέρω!  Στο μετά μου βέβαια θα συνειδητοποιώ ότι τα περισσότερα (που έμαθα με αυτόν τον τρόπο..) δεν άξιζαν της προσοχής μου. Ίσως και να ήταν η αιτία θανάτου της κριτικής σκέψης μου!

Και καλούμαι λοιπόν την επόμενη μέρα όλα αυτά τα διασταυρούμενα πυρά σκέψεων και πληροφοριών, έτσι ως δια μαγείας,  να τα “αποκρούσω” αποτελεσματικά! Να τα εξαφανίσω και με ευκολία θα συγκεντρωθώ στο να ακούσω κάτι νέο..και που ξέρεις μπορεί και να με εμπνεύσει (παλαιότερο άρθρο Inspiration)

Όμως γιατί να ακούσω;  Γιατί να συγκεντρωθώ;

Αφού είπαμε, χθες βράδυ μπροστά από μια οθόνη τηλεόρασης, laptop, tablet, ή κινητού έμαθα τα πάντα!

ΥΓ. Ίσως τελικά η απάντηση στα αρχικά γιατί να είναι στο “διότι αν οι αγαπημένοι μου Pink Floyd έγραφαν σήμερα το We don't need no thought control δεν θα απευθύνονταν στους Teachers αλλά σε άλλους που το δικαιούνται...”

 

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το