Posts

Επαναλαμβάνουμε την υπάρχουσα γνώση ή μήπως όχι;

Έχοντες διδάξει κάποιες  χιλιάδες ώρες βρέθηκα αρκετές φορές  απέναντι στο ερώτημα των παιδιών «Μα δεν βαριέστε που κάθε χρόνο λέτε τα ίδια;». Μια ερώτηση με φαινομενικά απλή απάντηση της οποίας όμως η κατανόηση εμφανίζεται αρκετά δύσκολη.

Πόσο ίδια είναι αυτά που λέμε;

Αν και η αρχική ευαισθητοποίηση μου σχετικά με την εικόνα του καθηγητή μου την προσέφερε κάποιος καθηγητής μου στην έκθεση και αργότερα 3 Πανεπιστημιακοί στην πορεία μου προς το πρώτο μου πτυχίο, η πραγματική απόφασή μου να ασχοληθώ με το χώρο της εκπαίδευσης ήρθε αργότερα.

Στο μετά μου λοιπόν άρχισα να ανακαλύπτω την «ομορφιά» της συμμετοχής σου στο παρακάτω της ζωής των άλλων.

Πρόκειται για μια προσωπική (όχι εγωιστική) ικανοποίηση που απορρέει από το πως ο ίδιος αντιλαμβάνεσαι το αύριο.  Και σε αυτή την αυριανή μέρα, για μένα η γνώση πρέπει να πάει παρακάτω. Να προχωρήσει με θετικά βήματα για ένα μέλλον καλύτερο του σήμερα.

Σε αυτή την προσπάθεια το να μεταφέρεις γνωστά πράγματα χωρίς να ενεργοποιείς τη σκέψη για τη συνέχεια είναι μια λογική copy paste η οποία δεν συμβάλλει στην βελτίωση του αύριο.

Πάντα «έκλεβα» ένα πεντάλεπτο από το μάθημα για να συζητήσουμε, να πληροφορηθούμε να προβληματιστούμε, να αναρωτηθούμε με τι συμφωνούμε ή διαφωνούμε στο σήμερα αλλά και (κάτι εξίσου σημαντικό) να ταξιδέψουμε.

Αυτή η συνήπαρξή μου με τους μαθητές είχε πάντα τα χαρακτηριστικά μιας αμφίδρομης σχέσης. Μιας σχέσης που είναι λάθος να νομίζεις ότι μόνο προσφέρεις. Η αμοιβή της προσφοράς σου (αυτό που εσύ παίρνεις από τα παιδιά) είναι ακριβώς εκείνο που σε διαφοροποιεί την επόμενη χρονιά.

Κάποιες από τις ερωτήσεις που δέχτηκες σε κάνουν να αναζητήσεις νέες απαντήσεις ή να αλλάξεις τον τρόπο που μετέφερες τη γνώση σου. Και βέβαια επειδή ακριβώς αντιμετωπίζεις διαφορετικές προσωπικότητες το ψάξιμο για τις «νέες» απαντήσεις σου ποτέ δεν είναι περιορισμένο.

Τι αποτελεί για εσένα  επιτυχία των άλλων;

Σήμερα έμαθα μέσα από ένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο Σταύρος (παλιός μαθητής μου) στα 26 - 27 χρόνια του ολοκλήρωσε το διδακτορικό του. Κάτι βεβαίως όχι συνηθισμένο.

Η προσωπική συμμετοχή μου ασφαλώς είναι πολύ περιορισμένη και βρίσκεται αρκετά στο πριν όταν ενδεχομένως μια συζήτηση του τότε «γέννησε» μια σκέψη για το μετά του.

Θα χαρακτήριζα εύκολη (λόγου του τρόπου εξέτασης) την προετοιμασία των παιδιών για την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο. Και αυτό δεν είναι το μόνο ζητούμενο για εμένα.

Η χαρά της (πολύ μικρής) συμμετοχής μου σε «σωστές» πορείες ζωής παιδιών που γνώρισα είναι  η μεγαλύτερη ανταμοιβή για τα «καθόλου» ίδια που λέω από χρόνο σε χρόνο.

Πανελλαδικές εξετάσεις. Παρατηρήσεις για τη χρονιά που τελείωσε και σκέψεις για την επόμενη.

Ξεκίνησε η καλοκαιρινή προετοιμασία των μαθητών που θα συμμετάσχουν  στις πανελλαδικές εξετάσεις της επόμενης περιόδου (2019-20) με πολλές αλλαγές στην ύλη οι οποίες αλλαγές,  ως συνήθως στη χώρα μας, είναι της τελευταίας στιγμής!

Αυτές οι (στο παρά πέντε) διαφοροποιήσεις ασφαλώς δεν εξυπηρετούν τους μαθητές,  τους γονείς ή τους καθηγητές. Ο βασικός λόγος σχετίζεται με το γεγονός ότι θα πρέπει να γίνει ένας «νέος» προγραμματισμός προσπάθειας, κόστους και ανάλυσης της ύλης αντίστοιχα από την κάθε μια από τις προηγούμενες ομάδες.

Και βέβαια ο σωστός προγραμματισμός θέλει χρόνο, όχι μόνο για να σχεδιαστεί, αλλά  και για  να ελεγχθεί.

Ας ελπίσουμε ότι όλοι που συμμετέχουν στην εν λόγω διαδικασία θα καταβάλουν την κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε το αποτέλεσμα να είναι ικανοποιητικό  - κυρίως για τα παιδιά.

Τι μας έμεινε από την προηγούμενη χρονιά

Χωρίς να παραγνωρίζουμε τα αντιφατικά μηνύματα του ευρύτερου περιβάλλοντος προς τους νέους, τα επιφανειακής ποιότητας προωθούμενα πρότυπα και τις copy paste λογικές – συμπεριφορές, η χρονιά που πέρασε μας άφησε με τις παρακάτω διαπιστώσεις.

Δεν μας άρεσε η διαφωνία (για τη διαφωνία) μεταξύ συναδέλφων, η προσπάθεια «επίδειξης» γνώσεων, η κατάθεση «απόψεων» που δεν στηρίζονται σε επιστημονικά κριτήρια,  αλλά ούτε και η επιλεκτική (ανάλογα με τις πρόσκαιρες ανάγκες) μνήμη.

Θα πρέπει αρχικά, εμείς οι καθηγητές, να συνειδητοποιήσουμε ποιο ακριβώς είναι το έργο μας - κάτι που στη δική μας περίπτωση είναι αρκετά διαφορετικό της έννοιας του  επαγγέλματος. Εμείς, ασκώντας το επάγγελμα μας, συμμετέχουμε στο (παρακάτω της ζωής των άλλων) και αυτό (παρότι ακούγεται ρομαντικό) πρέπει να μας ευαισθητοποιήσει αρκετά.

Θα συγχαρούμε εκείνους τους γονείς που μέσα σε μια ακόμα χρονιά οικονομικής (και όχι μόνο) κρίσης, προσέφεραν αυτό που μπορούσαν σε επίπεδο υλικής αλλά κυρίως συναισθηματικής βοήθειας. Και αυτό το «κράμα» συμμετοχής στην προσπάθεια των παιδιών δεν είναι εύκολο να διατηρήσει τις απαραίτητες δοσολογίες - ισορροπίες ώστε να μη θεωρηθεί δεδομένο ή μια αυστηρή υποχρέωση των γονιών.

Θα διαφωνήσουμε με την επιθετική ή την αγχωτική παρουσία μια και αυτή συνήθως δημιουργεί τύψεις στο παιδί σε περίπτωση όχι ικανοποιητικού τελικού αποτελέσματος. Και ασφαλώς ο στόχος δεν είναι να ενοχοποιήσουμε τους νέους αλλά να ενεργοποιήσουμε το δυναμικό τους, χωρίς παράλληλα τον εφησυχασμό τους.

Σχετικά με τα παιδιά, δηλαδή τους βασικούς πρωταγωνιστές, δεν μας ευχαριστεί το γεγονός ότι (αν και το μεγάλο μερίδιο ευθύνης ανήκει όχι στα ίδια) η καταβολή προσωπικής προσπάθειας διαχρονικά μειώνεται. Ασφαλώς υπάρχουν πολλά στοιχεία του περιβάλλοντος που προωθούν αυτή τη «νέα» λογική προωθώντας ταυτόχρονα «εύκολες» ή και καθόλου λύσεις.

Για επίλογο

Είμαστε εμείς (γονείς και καθηγητές) που πρέπει να «ξεκαθαρίσουμε» στους νέους το πραγματικό από το ουτοπικό, το δύσκολο από το ανέφικτο, την ελπίδα από την παράδοση, την καταβολή προσπάθειας από τον εφησυχασμό.

Είμαστε εμείς που πρέπει να κάνουμε (μέσα από την συμπεριφορά μας) την «υπέρβαση» της μη αποδοχής αδιέξοδων. Καθόλου εύκολο, αλλά σε εμάς ανήκει αυτός ο ρόλος.

Προς κάποια παρέα λίγο πριν τη νέα πορεία ζωής της..

Ήταν Σεπτέμβριος του 2015 όταν γνωριστήκαμε με κάποια παιδιά σε ένα σχολικό περιβάλλον. Όπως πάντα συνέθεταν μια ομάδα διαφορετικών χαρακτήρων που κατάφερναν να είναι παρέα!

Από τα πρώτα μαθήματα κατάλαβα ότι είχαν μια ξεχωριστή ποιότητα και ασφαλώς δεν αναφέρομαι μόνο στις επιδόσεις τους στα μαθήματα. Το ξεχωριστό έβγαινε για τον καθένα εκεί όπου ήταν το δυνατό του σημείο.

Η ποιότητα - αυτή η σπάνια λέξη -  αφορά και χαρακτηρίζει τη συνολική συμπεριφορά ενός ατόμου και αν το εκπαιδευτικό σύστημα ήθελε κάτι πραγματικά περισσότερο από αυτό που επιδιώκει αυτή η παρέα θα έπαιρνε στο σύνολό της το μεγαλύτερο βαθμό!

Επειδή πάντα μου άρεσαν οι ωραίες «συντροφιές» ήθελα να είμαι μαζί τους μέχρι τη στιγμή εκείνη που θα αποχαιρετούσαν τα σχολικά θρανία για να ακολουθήσουν τα επόμενα μονοπάτια της ζωή τους.

Με τη φυσική παρουσία μου αυτό δεν θα γίνει. Αλλά πολλές φορές τα έντονα θέλω που βρίσκονται μέσα στη σκέψη, ακόμα και από απόσταση, είναι ικανά να εκφραστούν, να ακουστούν, και να περάσουν στην άλλη πλευρά ιδιαίτερα όταν αφορούν τις ευχές μου για το καλύτερο αύριο σε κάθε μέλος της παρέας που αναφέρομαι.

Οι αρχές του Ιουνίου να είναι ταυτόχρονα και η αρχή της νέας περιόδου της ζωής σας όπως την έχετε φανταστεί!

Μανώλης Αναστόπουλος

Σκέψεις πριν τις καλοκαιρινές διακοπές

Να λοιπόν που λίγο πριν αφήσω την Αθήνα στην ησυχία της για τις καλοκαιρινές διακοπές ξετυλίγεται στη σκέψη μου το φιλμάκι μιας ακόμα (σχολικής) χρονιάς και με παρασύρει στο να θυμηθώ κάποιες σκηνές που την χαρακτήρισαν.

Κοινότυπη η πρώτη αναφορά

Υγεία. Μια λέξη τόσο σημαντική και απαραίτητη προϋπόθεση για την όποια άλλη συζήτηση. Και πράγματι τώρα γράφω,  σχολιάζω και ετοιμάζομαι για τις διακοπές επειδή είμαι υγιής . Μοιάζει αυτονόητο και απλό, αλλά εδώ και χρόνια η έννοια της λέξης αυτονόητο έχει «κάπου» χαθεί. Ίσως είναι καλή ιδέα να μην συμβάλλουμε στον «εκφυλισμό» της σημασίας των λέξεων..

Αμέσως μετά στη δεύτερη σκηνή

Αισθάνομαι μια έντονη ικανοποίηση που πηγάζει από τις επιτυχίες των μαθητών που είχα τη χαρά να συνεργαστώ. Ορισμένοι βέβαια θα περιμένουν κάνα μήνα από τώρα ώστε να «βεβαιωθούν» για τι ακριβώς κατάφεραν.

Κάποιος θα πει: «Μα κάθε χρόνο δεν αντλείς παρόμοια συναισθήματα από τα παιδιά»; Δεν θα διαφωνήσω μαζί του. Αλλά στο χώρο μας (και όπως προσωπικά τον βιώνω) ποτέ μια χρονιά δεν είναι ίδια με την προηγούμενη και επίσης ποτέ δεν «κουράζομαι» με την χαρά – ικανοποίηση – ευτυχία των άλλων.

Στη συνέχεια

Κάπου εδώ - στο ταξίδι της σκέψης - εμφανίζεται κάτι που συνηθίσαμε εδώ και χρόνια. Η έλλειψη «καθαρότητας» στις ανθρώπινες σχέσεις. Πλέον δεν με παραξενεύει – αν και με στεναχωρεί -  το πόσο εύκολα «αναχωρούν από τη μνήμη» κοινές καταστάσεις που δημιουργούνται σε διάφορους χώρους, κάτι που ατυχώς επιβεβαιώνει το επιφανειακό ή ιδιοτελές που τις χαρακτηρίζει από την πλευρά ορισμένων. Σαν αποτέλεσμα, υπάρχουν συμπεριφορές «εκνευριστικά» αναμενόμενες!

Και εκεί προς το τέλος του φιλμ

Έτοιμος πια να τσεκάρω τα εισιτήρια των διακοπών, ακούω κάτι για νέες αλλαγές στην παιδεία! Ειλικρινά με  τρομάζει η πολλοστή επανάληψη του ίδιου έργου. Αυτού της αλλαγής για την αλλαγή. Και βέβαια δυσκολεύομαι να αντιληφθώ  σε ποια σημεία η νέα  version  θα είναι καλύτερη από την προηγούμενη.

Είναι πολλά τα χρόνια που η σκέψη μου προσπαθεί να «διακρίνει» αν τα παιδιά αντιμετωπίζονται προσωρινά σαν πειραματόζωα ή η σημερινή παιδεία «χρειάζεται» μόνιμα πειραματόζωα.

 

Είναι όμως καλοκαίρι!

Και είναι Ελληνικό! Και το πλοίο δεν θα περιμένει..Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να το «ρουφήξουμε» όπως κάποιοι κάποτε! Ας το συνοδεύσουμε με ξενοιασιά, ηρεμία, ξεκούραση, γλέντι, αγάπη, και με ένα βαθύ πιστεύω σε ένα καλύτερο χειμώνα.

Και ξέρετε, αν οι άλλοι δεν εμφανίζονται «πρόθυμοι» σε αυτή την προοπτική ας τους αγνοήσουμε στο βαθμό που μπορούμε δημιουργώντας τον μικρόκοσμό μας όπου στα «λημέρια» του θα επικοινωνούμε  λίγο διαφορετικά..

Καλό καλοκαιρινές διακοπές με «πραγματική» ομορφιά!

 

Πανελλαδικές εξετάσεις. Πως θα είναι η επόμενη μέρα

Την Τρίτη  λοιπόν 18 Ιουλίου  λήγει και τυπικά η περίοδος για τις φετινές Πανελλαδικές  εξετάσεις.

Οι πρωταγωνιστές

Η σκέψη μας αρχίζει από τα παιδιά τα οποία κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τις πιο δύσκολες εξετάσεις στο μέχρι τώρα της ζωής τους.  Τις χαρακτηρίζουμε δύσκολες γιατί έχουν ένα «ειδικό» βάρος για τη μελλοντική πορεία ζωής, αλλά και επειδή είναι οι πρώτες όπου έρχεσαι άμεσα αντιμέτωπος με την προσπάθειά σου εισπράττοντας – κατά κανόνα – το ανάλογο της προσπάθειας αντίτιμο.

Αποτελούν το «ξεκλείδωμα» της ηλικίας των 18 ετών για το πέρασμα σε μια «νέα» περίοδο ζωής. Μιας ζωής «πολύ άλλης»! Και το «άλλης» περιλαμβάνει όλους εκείνους που συμμετέχουν στο περιβάλλον σου. Ξαφνικά  γονείς, γνωστοί, φίλοι, ακόμα και έρωτες σε «βλέπουν» αλλιώς!

Ίσως είναι η μοναδική περίοδος της ζωής που μέσα σε δύο ή τρεις το πολύ μήνες αισθάνεσαι τόσο διαφορετικός. Και το «διαφορετικός» δεν το εισπράττεις μόνο όταν κοιτάζεσαι στον καθρέπτη.Έρχεται και από το νέο τρόπο που σε αντιμετωπίζουν και ο οποίος αναγκαστικά σου επιβάλλει την αναγνώρισή του διαφορετικού εαυτού σου. Εκείνου που κυκλοφορεί πλέον σε νέα «σαλόνια» ζωής.

Το περιβάλλον

Σειρά στο σκεπτικό μας παίρνουν οι γονείς. Προσωπικά έχω γνωρίσει ελάχιστους που δεν λατρεύουν τα πλάσματα που οι ίδιοι έφεραν στη ζωή! Οι συντριπτικά περισσότεροι των γνωστών μου προσπάθησαν και προσπαθούν για το καλύτερο των παιδιών τους. Άλλοι κατάφεραν να προσαρμόσουν το  «καλύτερο» στη σημερινή μετάφραση της λέξης. Δηλαδή να αποδεχτούν την εποχή, ανεξάρτητα αν συμφωνούν ή όχι με τη μορφή της. Άλλοι παρέμεινα σε  μια σταθερή διαχρονικά  αίσθηση για το τι σημαίνει η λέξη καλύτερο.

Σε όποια κατηγορία και αν ανήκουν, το ρόλο του γονιού ούτε  τον σπούδασαν ούτε είχαν ποτέ την δυνατότητα πρόβας..

Η συνεισφορά τους στην εν λόγω προσπάθεια των παιδιών τους θα αναγνωριστεί ή όχι χρόνια μετά. Και τότε θα είναι έμπρακτα. Θα είναι πολύ δυνατή η φωνή των παιδιών που θα τους επιστρέψει ένα μεγάλο ευχαριστώ!

Κάπου εκεί στα τελειώματα της σκέψης μας για το μετά των πανελλαδικών εμφανίζονται οι καθηγητές. Είναι εκείνοι που σήμερα ονομάζονται από τα παιδιά  coach!

Σαν coach λοιπόν έπρεπε να έχουν τη γνώση, την ικανότητα της διαφορετικής προσέγγισης και επικοινωνίας, το «προσόν» να είναι συγχρόνως μακριά αλλά και κοντά. Να είναι ταυτόχρονα αποστασιοποιημένοι αλλά και ευαίσθητοι, να είναι μαζί αυστηροί και φιλικοί, να διαθέτουν υπομονή και βέβαια «Να αγαπάνε αυτό που κάνουν».

Ίσως όμως το πιο σημαντικά από όλα είναι να μη φοβούνται την «καλύτερη» έκδοσή τους στο μελλοντικό πρόσωπο ενός μαθητή τους.

Αν πετύχουμε αυτό το τελευταίο θα έχουμε κάνει πολύ σωστή δουλειά!

 

Συγχαρητήρια σε όλους που συμμετείχαν στο ξεκίνημα της νέας ζωής των παιδιών.

Καλό καλοκαίρι!

 

Τα παιδιά - λίγο πριν τις πανελλαδικές - ρωτούν τον καθηγητή τους…

Τελειώνει λοιπόν άλλη μια σχολική χρονιά και ένα «ερωτηματολόγιο» που άτυπα ο ίδιος έχεις συντάξει (δεχόμενος τις μερικές φορές ανείπωτες ερωτήσεις των παιδιών) ζητά τις απαντήσεις σου.

Και οι ερωτήσεις είναι πολλές και βέβαια έχουν «φροντίσει» να αγγίζουν όλες της πτυχές της παρουσίας σου στην τάξη.

Ερωτήσεις ζητούν απαντήσεις

  • Ήταν επιθυμητή στα παιδιά η εικόνα που εσύ ήθελες να προβάλεις;
  • Μετέφερες μέρος της γνώσης σου;
  • Επικοινώνησες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο;
  • Κράτησες τις απαραίτητες ισορροπίες;
  • Βρέθηκες κοντά τους, ή σε απόσταση, ανάλογα με την περίπτωση;
  • Τους βοήθησες να πετύχουν το στόχο τους;
  • Ήσουν ένα πρόσωπο που συμμετείχε θετικά στο εκπαιδευτικό (και όχι μόνο) κομμάτι της μέχρι τώρα ζωής τους;
  • Ανακάλυψες νέους τρόπους προσέγγισης;
  • Χάρηκες αυτή τη χρονιά;

Kαι είναι και το πρόσωπό τους, που όσο πλησιάζει η έναρξη των πανελλαδικών εξετάσεων, γίνεται πιο «απαιτητικό» και σε ρωτάει (χωρία να μιλάει):

  • Θα τα καταφέρω;

Απαντώντας

Δεν ξέρω αν η απάντηση μου είναι αυτή που θέλεις. Δεν ξέρω αν σου προσφέρει τούτη τη στιγμή την απαραίτητη δύναμη. Είναι όμως η δική μου αλήθεια για το πως χαρακτηρίζω την «κοινή» μας προσπάθεια.

  • Η συνεργασία μας ΔΕΝ ήταν τυπική, ούτε επιφανειακή.
  • ΔΕΝ την χαρακτήρισε το τι «προβλέπει το πρωτόκολλο» σε ανάλογες περιπτώσεις. Προχώρησε παραπέρα σε επίπεδο γνώσης και επικοινωνίας.
  • ΔΕΝ άκουσες από εμένα λιγότερα από αυτά που κατά τη γνώμη μου χρειάζεσαι για να χαμογελάς στα μέσα Ιουνίου.
  • Προσπάθησα να σου μεταφέρω τη «λογική» της οικονομικής σκέψης, μια και πιστεύω ότι αυτό είναι απαραίτητο για την κατανόηση των οικονομικών ακουσμάτων.
  • Ασφαλώς ΔΕΝ ήμουν ο ίδιος όλες τις φορές που βρεθήκαμε. ΔΕΝ ήταν όλες οι μέρες μου ιδανικές, όμως προσπάθησα να τις κάνω να φαίνονται έτσι
  • Υπήρχαν φορές που εκνευρίστηκα μαζί σου. Ξέρεις όμως ότι ποτέ για θέματα αντίληψης ή κατανόησης του μαθήματος.

Για επίλογο

Όλα τα προηγούμενα συνθέτουν την απάντησή μου. Εσύ θα προσθέσεις το βαθμό που ο ίδιος προσπάθησες (και προσπαθείς). Πιστεύω ότι το άθροισμα θα σου δώσει την απάντηση στο ερώτημα σου, αλλά και την πιο σημαντική επιτυχία στη μέχρι τώρα ζωή σου.

Οι φορές που θα τα ξαναπούμε μετριούνται  κυριολεκτικά στα δάχτυλα του ενός χεριού, οπότε θέλω να ξέρεις ότι χάρηκα που σε γνώρισα. Να είσαι σίγουρος ότι ο κάθε άνθρωπος που βρίσκεται στο διάβα μου, κάτι καινούριο μου προσφέρει. Σε ευχαριστώ  λοιπόν που συνέβαλες στο να είμαι καλύτερος στη νέα χρονιά, όπου και αν βρίσκομαι και με όποιους και αν συνεργάζομαι.

Αυτά από ένα οικονομολόγο που γνώρισες

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Τα δύσκολα ΠΡΕΠΕΙ ενός καθηγητή..

Και μπαίνεις λοιπόν το πρωί στην τάξη με την καλημέρα σου (που δεν επιστρέφεται πάντα από όλους τους παρευρισκόμενους) για να συνυπάρξεις με 20 διαφορετικά άτομα “ανακαλύπτοντας” ένα κοινό κώδικα επικοινωνίας.

Και αρχίζουν λοιπόν τα ΠΡΕΠΕΙ:

Θα ΠΡΕΠΕΙ λοιπόν:

  • Να μεταφέρεις γνώση, να εμπνεύσεις και να εμπιστευτείς.
  • Να δημιουργήσεις σκέψη ικανή να απαντήσει σε ερωτήματα όταν η πλειοψηφία έχει την αίσθηση ότι Googl-αρωντας βρίσκει όλες τις απαντήσεις που θέλει.
  • Να κρατήσεις ισορροπίες με παιδιά, γονείς και διοίκηση. Α, υπάρχει και ο εαυτός σου βέβαια..
  • Να έχεις υπομονή και ανεκτικότητα.
  • Να αποδεχτείς καταστάσεις με τις οποίες διαφωνείς.
  • Να αναφέρεσαι στην έννοια του συνειδητού σεβασμού προς άλλους όταν  “έξω” επικρατεί η συνειδητή περιφρόνηση του εμείς.
  • Να τονίσεις την αναγκαιότητα της ύπαρξης κανόνων στην ομαδική συμβίωση όταν η “ατμόσφαιρα” επιμένει να τους αγνοεί.
  • Να υμνείς την δημοκρατία όταν στην καθημερινότητα (πράξη) όλο και πιο σπάνια συναντάται.
  • Να πείσεις για την ανάγκη παιδείας όταν το περιβάλλον την αγνοεί προωθώντας άλλες μεθόδους “ανάπτυξης και ευημερίας”. . .
  • Να υπερθεματίζεις για το απαραίτητο της απόκτησης “εφοδίων” στη ζωή όταν η λέξη αξιοκρατία μοιάζει παρωχημένη.
  • Να ελέγξεις, επιβληθείς και ανταποκριθείς με μόνο όπλο στη φαρέτρα σου την προσωπικότητά σου.
  • Να είσαι αυτός γενικά που ΠΡΕΠΕΙ στο χώρο, λες και δεν υπάρχει ο προσωπικός σου χώρος..

Είναι όμως αυτό που επέλεξες (κανείς δεν σε ανάγκασε να το ακολουθήσεις), αυτό που σου αρέσει, σε εκφράζει, αυτό που δεν θα άλλαζες, και είναι αυτό που πάλι θα διάλεγες αν τώρα ξεκινούσες τη  καριέρα σου.

Παλεύεις (όπως και πολλοί άλλου στους δικούς τους εργασιακούς χώρους) για να ανταπεξέλθεις στα παραπάνω ΠΡΕΠΕΙ. Πιστεύεις ότι έτσι συμβάλλεις σε ένα καλύτερο αύριο.

Εκτός όμως και από άλλα ΠΡΕΠΕΙ που το “περιβάλλον” σου προσθέτει, περιμένεις και κάτι που θυμίζει ΜΠΡΑΒΟ. Όχι με τη “στενή” έννοια της λέξης, αλλά με αυτή της αναγνώρισης του (όχι και τόσο εύκολου) έργου σου.

Και αυτό, όχι επειδή μέσα σου δεν ξέρεις ότι το δικαιούσαι, αλλά για να συνεχίσεις να είσαι καλός δάσκαλος..