Posts

Εκπαίδευση και κοινωνική συμβίωση

Στο άκουσμα της λέξης εκπαίδευση η πρώτη σκέψη μεταφέρεται στις διάφορες βαθμίδες του σχολικού - πανεπιστημιακού περιβάλλοντος όπου η διδασκαλία διαφόρων γνωστικών αντικειμένων στους νέους αποτελεί το αντικείμενο της προσφερόμενης υπηρεσίας

Αν και σε επόμενο άρθρο θα αναφερθούμε συγκεκριμένα στις παθογένειες, στα αδύνατα σημεία αλλά και σε προτάσεις βελτίωσης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος θεωρούμε απαραίτητο να τονίσουμε ότι όταν αναφερόμαστε στην εκπαίδευση δεν εννοούμε μόνο εκείνη τη διαδικασία που σχετίζεται με τη διδασκαλία μαθημάτων που οδηγούν στην γενική μόρφωση και αργότερα σε συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα.

Διδάσκοντας τι σημαίνει κοινωνική συμβίωση

Τα άτομα - μέλη της κοινωνίας - χρειάζεται να διδαχθούν συμπεριφορές και τρόπους «κατάλληλης» παρουσίας που να συνάδουν με την έννοια της ομαδικής συμβίωσης. Και βέβαια στις οργανωμένες κοινωνίες ανθρώπων δεν μπορούμε να αποδεχτούμε την «προσωπική» αντίληψη για την πορεία ζωής  να λειτουργεί σε βάρος του συνόλου.

Ασφαλώς είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός η επιλογή του τρόπου ζωής ταυτόχρονα όμως αποτελεί και ανειλημμένη υποχρέωσή του, οι όποιες επιλογές του, να μην καταργούν τα δικαιώματα που αναφύονται μέσα από την ομαδική συμβίωση.

Στο σημείο αυτό γίνεται ορατή η αναγκαιότητα της διδασκαλίας εκείνων των συμπεριφορών οι οποίες δεν θίγουν την λειτουργία και συνοχή του κοινωνικού ιστού προς χάριν του εγώ.

Η παραπάνω προσέγγιση προσδίδει στην εκπαίδευση μια διάσταση που περιλαμβάνει «πρόσθετα» πεδία πέραν της διδασκαλίας των κλασικών μαθημάτων Και βέβαια σε μια περισσότερο ακριβή διατύπωση δεν θα έπρεπε να αναφερόμαστε σε «πρόσθετα» πεδία αλλά σε συμπληρωματικά, αυτονόητα και ατυχώς ξεχασμένα ή εσκεμμένως εγκαταλελειμμένα.

Είναι γνωστό ότι τυπικοί και άτυποι κανόνες χαρακτηρίζουν αλλά και καθοδηγούν την λειτουργία μιας δημοκρατικά οργανωμένης κοινωνίας η οποία αποτελείται από ομάδες  που λειτουργούν σαν αλληλοεπηρεαζόμενα υποσυστήματα.

Ασφαλώς οι παραπάνω επιμέρους ομάδες (υποσυστήματα) λειτουργούν και πλαισιώνονται από  κανόνες, μεθόδους και διαδικασίες που δεν είναι δυνατόν να αγνοούνται ή να μην εφαρμόζονται από όλα τα μέλη.

Είναι λοιπόν εύλογο ότι «κάποιος» πρέπει να περάσει στα μέλη τη συνείδηση της ομάδος που προσπαθεί για την επίτευξη κοινών στόχων.

Περιγράφουμε λοιπόν μια ευρύτερη ανάγκη που χρειάζεται να καλυφθεί. Αυτή της εκπαίδευσης πολιτών, δηλαδή ατόμων που προετοιμάζονται για μια συνειδητοποιημένη, ενεργή  αλλά και υπεύθυνη κοινωνική ζωή.

Για επίλογο

Ατυχώς, τα καθημερινά «βιώματα» των περισσοτέρων δεν βεβαιώνουν ότι διδασκαλία κανόνων κοινωνικής (ομαδικής) συμπεριφοράς συντελείται στους χώρους μεταφοράς της γνώσης.

Κλείνουμε τις σκέψεις μας με μια ευχή « Η λέξη αυτονόητα να αποκτήσει πάλι την χαμένη της έννοια».

Το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και οι άγνωστες σε εμάς [..] διαπιστώσεις του ΟΟΣΑ.

Οι πρόσφατες διαπιστώσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για το Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα τις οποίες μαζί με τις προτάσεις του αναφέρει στην έκθεσή του με τίτλο «Education for a Bright Future in Greece» μας αναγκάζουν για μια ακόμα φορά να αναρωτηθούμε γιατί «επιτρέπουμε» σε τρίτους να μας υποδεικνύουν καταστάσεις που γνωρίζουμε ιδιαίτερα καλά.

Στην περίπτωση λοιπόν του επιπέδου της παρεχόμενης εκπαίδευσης θα πρέπει - σύμφωνα με την προηγούμενη λογική μας - να «ισχυριστούμε» (και πάλι) ότι δεν γνωρίζουμε τα δομικά προβλήματα του χώρου τα οποία εδώ και δεκαετίες τον χαρακτηρίζουν!

Θα ήταν πράγματι βολικό (για ορισμένους) να αιτιολογήσουμε το ατυχές επίπεδο της «πραγματικής παιδείας» που προσφέρουμε στους νέους μας επικαλούμενοι την μετά το 2009 κρίση της Ελληνικής οικονομίας.

Να υποστηρίξουμε δηλαδή (για παράδειγμα) ότι «φταίνε» οι πολλοί αναπληρωτές που προσελήφθησαν αντί μονίμων στα πλαίσια των γενικών περικοπών των δημοσίων δαπανών. Και με τέτοιες «εύκολες» συλλογιστικές να καταλήξουμε ότι «ανακαλύψαμε» την αιτία της χαμηλής ποιότητας της υπηρεσίας που προσφέρει το σχολείο.

Η πραγματικότητα βέβαια είναι αρκετά διαφορετική, έχει τις ρίζες της στο παρελθόν, και βασικός υπεύθυνος για την ποιότητα της παρεχόμενης παιδείας είναι ο φορέας που χαράσσει την πολιτική στο χώρο της.

Δεν είναι χαρακτηριστικό των τελευταίων και μόνο 10 ετών ότι:

  1. Ο τρόπος λοιπόν διδασκαλίας των μαθημάτων είναι αποκομμένος από την μεταφορά εφοδίων (Έτοιμη γνώση ή εργαλεία σκέψης για την απόκτησή της) ανακάλυψης της γνώσης και αντίθετα είναι προσαρμοσμένος στην στείρα μεταφορά της.
  2. Το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν εξετάζει την δυναμική της σκέψης του εξεταζόμενου αλλά (σε μεγάλο βαθμό) την ικανότητα απομνημόνευσης εννοιών αρκετές φορές  χωρίς την απαραίτητη κατανόησή τους. Κάτι που ασφαλώς «καταργεί» την δυνατότητα ανάλυσης, κρίσης και εξαγωγής συμπερασμάτων.

Οι έχοντες διδάξει σε τμήματα προετοιμασίας του International Baccalaureate (IΒ) ή του Βρετανικού GCE A-Levels αντιλαμβάνονται πλήρως τη διαφορά.

  1. Ο καθηγητής σταδιακά «αφοπλίστηκε» με αποτέλεσμα στη νέα μορφή του σχολικού περιβάλλοντος το λειτούργημα που επιτελούσε να «μετονομαστεί» σε επάγγελμα (Καθηγητές στο ρόλο του σύγχρονου πολυεργαλείου)
  2. Στο πλαίσιο των σχολικών δραστηριοτήτων η αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας […] με τη χρήση των εφαρμογών της περισσότερο «διοχετεύεται» στην βελτίωση του (ανταγωνιστικού) προφίλ των εμπλεκόμενων φορέων παρά στην πραγματική βελτίωση του επιπέδου των μαθητών προσδίδοντάς τους ανταγωνιστικά εφόδια για την όποια αυριανή επαγγελματική δραστηριότητά τους.
  3. Σε τελική ανάλυση αυτό το σύστημα «εμφανίζεται» να μην προετοιμάζει σκεπτόμενα όντα με δυναμική στη σκέψη τους αλλά να προσφέρει συγκεκριμένα καλούπια τυποποιημένης - προγραμματισμένης «τροφής» του εγκεφάλου (Παλινωδίες στην παιδεία και τα γιατί) .

Μας είναι πράγματι δύσκολο να αμφισβητήσουμε την «ύπαρξη αλήθειας» στις προηγούμενες αναφορές με αποτέλεσμα στη σκέψη μας να εξακολουθεί να αιωρείται το αρχικό ερώτημα.

Γιατί «περιμένουμε» να κατονομάσουν άλλοι (τρίτοι) τα προβλήματά μας όταν και γνωστά (μια και εμείς τα δημιουργήσαμε) μας είναι, αλλά και (ευτυχώς) υπάρχουν ακόμα άτομα – μαθητές και φοιτητές που φροντίζουν  να μας τα υπενθυμίζουν.

Η απορία μας αποκτά ευρύτερες διαστάσεις με τη μεταφορά της σκέψης μας και σε άλλους τομείς της κοινωνίας μας δεδομένου ότι επίσης «αναμέναμε» αντίστοιχα το ΔΝΤ, τους θεσμούς και τα μνημόνια να μας υποδείξουν (και αργότερα επιβάλλουν) την αναγκαιότητα για παράδειγμα μεταρρυθμίσεων στη λειτουργία του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Άραγε θα υπάρξει κάποτε η στιγμή που αυτή η χώρα θα σταματήσει να «τιμωρεί» τον εαυτό της;

 

ΥΓ. Θέλω να ευχαριστήσω (μεταξύ αρκετών άλλων) τον Γιώργο – ένα νέο 18 ετών - ο οποίος δεν «συμβιβάζεται» με τον προκαθορισμένο τρόπο σκέψης αλλά με ένα πολιτισμένο «ύφος» που πηγάζει από την ξεχωριστή του προσωπικότητα «απαιτεί» την ανάλυση – αιτιολόγηση του τώρα για να οδηγηθεί στην προσωπική του πρόβλεψη – εκτίμηση του αύριο..

Καθηγητές στο νέο τους ρόλο - αυτόν του σύγχρονου πολυεργαλείου!

Αρκετοί είναι οι καθηγητές που επέλεξαν να βρίσκονται στο χώρο της εκπαίδευσης – θέλησαν να συμμετέχουν μέσα από το έργο τους στο παρακάτω της ζωής των άλλων. Αυτοί οι δάσκαλοι δεν βρέθηκαν «έτσι» στη θέση αυτού που μεταφέρει γνώση. Ήταν το συνειδητοποιημένο θέλω κάποιων ανθρώπων που δεν φοβούνται το καλύτερο!

Κάτι τέτοιο βέβαια προϋποθέτει - μεταξύ πολλών άλλων - εμπιστοσύνη στον εαυτό σου και ταυτόχρονα αναγνώριση ότι μπορείς να συμβάλλεις κατά  ένα μικρό μόνο κομμάτι σε μια εξελικτική διαδικασία της οποίας η κατάληξή κατά κανόνα τείνει στο άπειρο. Έτσι αντιλαμβάνεσαι τη γνώση.

Μεταφορά γνώσης για την πορεία ζωής των νέων - photo: Annie Spratt-unsplash

Στη σκέψη σου η έννοια της διδασκαλίας δεν περιορίζεται στην ύλη των μαθημάτων της ειδικότητάς σου. Επεκτείνεται – σε μεγάλο βαθμό -  στη μεταφορά συμπεριφοράς ή βιωμάτων ικανών να εμπνεύσουν τους μαθητές σου στην αναζήτηση και απόκτηση «παιδείας». Και βέβαια ο βαθμός της παιδείας δεν είναι «συνθετικό» των πτυχίων. Επισκιάζει το οτιδήποτε άλλο! Η παιδεία είναι ή πρέπει να είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη υπόσταση των ατόμων που ζουν σε μια οργανωμένη κοινωνία.

Στο έργο που προσπαθείς να επιτελέσεις συμμετέχει βέβαια και το περιβάλλον που άλλοτε βρίσκεται  δίπλα σου, και άλλοτε ατυχώς απέναντί σου.

Για κάποιους από αυτούς  που λαμβάνουν αποφάσεις στο χώρο της εκπαίδευσης μοιάζει να είναι «άγνωστο» το μέγεθος της συνεισφοράς του καθηγητή στο μέλλον της νέας γενιάς. Σαν αποτέλεσμα έχουν υιοθετήσει εσχάτως μια λογική που θα την χαρακτηρίζαμε τουλάχιστον περίεργη!

Αυτή η λογική ξεκίνησε από το εξωτερικό περιβάλλον - τον γενικό σχεδιασμό της εκπαίδευσης – με την σταδιακή «αφόπλιση» του καθηγητή ο οποίος κατά την ατυχή άποψή τους μπορεί εύκολα να περνάει τα σωστά μηνύματα σε ομάδες διαφορετικών ατόμων. Είναι αρκετή - σα να λέμε - μια ματιά! Συνεχίστηκε από το εσωτερικό περιβάλλον (υποσύστημα του προηγούμενου) που εν ονόματι της κρίσης, του ανταγωνισμού και της διεκδίκησης της πρωτιάς αντιλαμβάνεται την έννοια του «σύγχρονου» καθηγητή σαν ενός διαθέσιμου «πολυεργαλείου» που παρά τα δύσκολα ΠΡΕΠΕΙ ενός καθηγητή θα εκτελεί την όποια εργασία του ζητηθεί και μάλιστα αποτελεσματικά!

Μένουμε με την απορία αν ένας τέτοιος «σχεδιασμός» θα μπορούσε ποτέ να συμμετέχει βοηθητικά στη θετική κατάληξη του έργου ενός καθηγητή. Βέβαια η απορία μοιάζει να έχει τη λογική ενός ρητορικού ερωτήματος.

Ο φορέας που είναι υπεύθυνος για τον σχεδιασμό της παιδείας θα πρέπει να αντιληφθεί το αυτονόητο. Και αυτό είναι ότι επιβάλλεται να αλλάξει άμεσα «λογική» γιατί καθηγητές με το προφίλ που περιγράφουμε δεν μπαίνουν σε «καλούπια». Είναι λάτρεις του έργου τους και αυτό λέγεται «μεταφορά παιδείας».

Επομένως αν συνεχιστεί η υποτίμηση του έργου τους δύο είναι τα ενδεχόμενα. Σύμφωνα με το πρώτο θα αρκεστούμε σε μια «διακριτική» παρουσία τους στο χώρο. Αν συμβεί το δεύτερο η «πραγματική» απουσία τους είναι θέμα χρόνου να λάβει χώρα αν κάτι τέτοιο δεν έχει ήδη συμβεί.

Έχετε την αίσθηση ότι θα είναι υπέρ της νέας γενιάς να συμβεί ένα ή και τα δύο από τα προηγούμενα;





Το πανεπιστήμιο πρέπει να παιδεύει

Τις προηγούμενες μέρες είχα μια συζήτηση με ένα φίλο που σπουδάζει σε ένα μεγάλο πανεπιστήμιο του εξωτερικού. Μεταξύ των πολλών που ειπώθηκαν ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η επιμονή του να μου διηγηθεί την εμπειρία του με πανεπιστημιακές δραστηριότητες που είχαν να κάνουν με λογοτεχνία και μουσική,  που δεν σχετίζονταν καθόλου με το αντικείμενο σπουδών του που είναι τα οικονομικά.

Μέσα από την συζήτηση μας η παραπάνω άποψη μου άλλαξε ριζικά. Κατάλαβα πως τα ξένα πανεπιστήμια αποσκοπούν στο να προσφέρουν στους φοιτητές τους κάτι πολύ πιο σημαντικό από σκέτη εκπαίδευση. Προσφέρουν παιδεία.

Η παιδεία είναι μια πολυδιάστατη έννοια που περιλαμβάνει αγωγή, κουλτούρα, καλλιέργεια και γνώσεις. Κατά συνέπεια ο σκοπός του πανεπιστημίου είναι να παράγει ανθρώπους εφοδιασμένους με τις απαραίτητες αρετές που θα τους καταστήσουν αφενός μεν ανταγωνιστικούς, αφετέρου δε παραγωγικούς στην κοινωνία συνολικά (Μεταφορά έτοιμης γνώσης ή εργαλέιων σκέψης για την κατάκτησή της).

Η κύρια αποστολή κάθε πανεπιστημίου πρέπει να είναι η μετάγγιση αξιών και ηθικών αρχών στον φοιτητή, ιδιαίτερα σε μια εποχή που το τεχνοκρατικό πνεύμα κυριαρχεί παράγοντας καταρτισμένους νέους επιστήμονες χωρίς όμως την απαραίτητη ηθική επένδυση.

Η παραπάνω θεώρηση των πραγμάτων, η οποία μας βρίσκει σύμφωνους, είναι ο λόγος που τα ελληνικά πανεπιστήμια πρέπει να εμπλουτιστούν με πολιτιστικές δραστηριότητες όπως το θέατρο και η μουσική ανεξάρτητα από το αντικείμενο σπουδών. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουν οι αυριανοί επαγγελματίες να αποκτήσουν κουλτούρα και ευαισθησία, στοιχεία απαραίτητα για να μπορέσουν να χειριστούν σωστότερα την γνώση που κατέχουν. Άλλωστε οι αρχαίοι έλληνες έλεγαν πρώτοι πως «πάσα επιστήμη χωριζομένη αρετής, πανουργία ου σοφία φαίνεται».

Κατά την γνώμη μας, κάθε επιστήμη που δεν εμφορείται από ηθικές αξίες κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την Ελλάδα όπου το σύστημα εκπαίδευσης πάσχει σε πολλές του πτυχές, με κάποιες απλές αλλαγές όπως οι παραπάνω να εξοπλίσει τον αυριανό επιστήμονα με την κουλτούρα και τις αρχές που απαιτούνται ώστε να είναι πρώτα άνθρωπος και μετά επιστήμονας.

Σαφώς δε γίνεται να παραβλέψουμε το γεγονός ότι οι προϋπολογισμοί των πανεπιστημίων μετά το 2010 είναι χαμηλοί και ανίκανοι να εξασφαλίσουν την οικονομική αυτοδυναμία των πανεπιστημίων. Αυτό ίσως είναι και το σημαντικότερο λάθος της πολιτείας όλα αυτά τα χρόνια στον χώρο της παιδείας. Τα ελληνικά πανεπιστήμια στο κομμάτι της εκπαίδευσης είναι ευθέως ανταγωνιστικά με τα καλύτερα ξένα πανεπιστήμια όπως πιστοποιείται από τις σχετικές διεθνείς κατατάξεις, επομένως με την κατάλληλη χρηματοδότηση θα μπορέσουν να εκπληρώσουν την θεμελιώδη τους αποστολή για παροχή παιδείας. Εξάλλου η καλύτερη επένδυση ενός κράτους είναι η παιδεία των πολιτών του, φροντίζοντας την παιδεία των νέων εξασφαλίζουμε ένα ασφαλές μέλλον.

Κλείνοντας θα θέλαμε απλώς να υπενθυμίσουμε την γνωστή φράση του Α. Αϊνστάιν, «επιστήμη χωρίς θρησκεία (=ηθικές αρχές) είναι χωλή».

Ο Δημήτρης Νταγιάντης είναι μεταπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα οικονομικής επιστήμης του ΟΠΑ με κατεύθυνση "Εφαρμοσμένα οικονομικά και χρηματοοικονομικά"





Οι παλινωδίες στην Παιδεία και τα γιατί

Θα είναι αναμφίβολα «κουραστικό» για τον αναγνώστη αλλά και τον γράφοντα μια ακόμα αναφορά στις άνευ λόγου παλινωδίες που παρατηρούνται στην Ελλάδα στο χώρο της Παιδείας.

Έχουμε αναφερθεί αρκετές  φορές σε προηγούμενα άρθρα ότι  ο χώρος δεν προσφέρεται (για τα άτομα που λαμβάνουν αποφάσεις στη διαμόρφωση της πολιτικής του) ούτε για πειραματισμούς ούτε βέβαια για απόκτηση εμπειρίας!

Οι παλινωδίες συνεχίζονται

Με αφορμή τα νέα «σχέδια» που ακούστηκαν την προηγούμενη εβδομάδα μας δημιουργείται η αίσθηση ότι δεν θέλουμε την πορεία προς τα εμπρός. Εμφανίζεται να μας ικανοποιούν οι πολιτικές του χθες και η κατάληξή τους!

Βέβαια, θεωρητικά μιλώντας θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν καταλαβαίνουμε τις λάθος κινήσεις μας. Η απάντησή μας σε ένα τέτοιο «υποθετικό»  ενδεχόμενο είναι ότι αν κάποιος στον εργασιακό του χώρο δεν έχει την ικανότητα να επιτελέσει το έργο που του έχει ανατεθεί ή δεν αντιλαμβάνεται, αντικαθίσταται. Ατυχώς όμως αυτό το «υποθετικό» σενάριο απέχει πολύ από το να είναι και το πραγματικό.

Στην πράξη αυτό που συμβαίνει στο χώρο της παιδείας – ένα από τους πλέον νευραλγικούς στην κοινωνία – είναι αντί της κατάστρωσης ενός σωστού μακροχρόνιου προγράμματος που θα οδηγήσει στην πραγματική παιδεία να έχουμε εναγάγει το χώρο σε πεδίο πειραματισμού - ελέγχου με τα αναμενόμενα ασφαλώς αποτελέσματα (Χαμηλές επιδόσεις Ελλήνων μαθητών στην έρευνα PISA 2015).

Τα γιατί

Καλοπροαίρετα σκεπτόμενος θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει ότι για παράδειγμα με τις συνεχείς παλινωδίες των προγραμμάτων και των συστημάτων εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ «αναζητείται» το καλύτερο! Θα ήταν ευχάριστη σκέψη ότι τα πειράματα αφορούν την καταλληλότητα των προγραμμάτων – συστημάτων που εφαρμόζονται.

Σε μια τέτοια περίπτωση θα «καταλαβαίναμε» την ταλαιπωρία που αναγκαστικά υφίστανται μαθητές, γονείς, καθηγητές, σχολεία και φροντιστήρια κάθε φορά που αλλάζει το «τοπίο» στη σφαίρα των πειραμάτων!

Όμως η άποψή μας προσεγγίζει ένα άλλο ενδεχόμενο σχετικά με το ποιο είναι το «πραγματικό» υποκείμενο των πειραμάτων. Με μεγάλη μας λύπη καταλήγουμε ότι μάλλον αναφερόμαστε σε πειραματισμούς επί των πιθανών αντιδράσεων των εμπλεκομένων φορέων – τάξεων παρά σε μια προσπάθεια ελέγχου και εύρεσης ενός καλύτερου προγράμματος παιδείας.

«Αυτοί που μελέτησαν προσεκτικά τον τρόπο διακυβέρνησης των ανθρώπων, πρέπει να έχουν πεισθεί  πως η τύχη των εθνών εξαρτάται από την εκπαίδευση των νέων».  Αριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.)

Πολύ αντιπροσωπευτικό και με τις δύο έννοιές του!

Πόσο ανατρεπτικός μπορεί να είναι ο Οκτώβριος..

Λοιπόν αυτό το πρώτο 10ημερο του Οκτωβρίου του 2017 η χώρα μου βιώνει το τι σημαίνει ανατρεπτικός μήνας! Καταργώντας την «γνωστή» έννοια του χρόνου κατορθώνουμε (μέσα σε μια μόνο εβδομάδα) να περάσουμε σε μια νέα «πραγματικότητα» εξαφανίζοντας προβλήματα που δοκίμασαν ή και γονάτισαν τους πολίτες για χρόνια!

Έτσι λοιπόν και πολύ ξαφνικά…

Η οικονομία μπήκε (μετά από 9 χρόνια) σε τροχιά ανάπτυξης. Επικρατεί πανδαιμόνιο στις επενδύσεις με αποτέλεσμα την θεαματική αύξηση της απασχόλησης και συνεπώς  του εισοδήματος. Σαν αποτέλεσμα έχει εκτοξευτεί η κατανάλωση κάτι που οδηγεί στην εμφάνιση έντονων πληθωριστικών πιέσεων!

Έντονη συμβολή στην διαμόρφωση της προηγούμενης εικόνας έχει αφενός η ευκολία εύρεσης εργασίας για τους νέους και αφετέρου οι αυξήσεις που δόθηκαν στις συντάξεις!

Η οικονομία της χώρας είναι έτοιμη να περάσει σαν σφαίρα την τρίτη αξιολόγηση έχοντας υπερκαλύψει τα προαπαιτούμενα με αποτέλεσμα οι «θεσμοί» να της ζητούν συγνώμη!  Το βιοτικό επίπεδο αυξάνεται κατακόρυφα!

Τα προβλήματα της παιδείας ανήκουν στο πολύ μακρινό παρελθόν. Μια νέα φιλοσοφία και τάξη επικρατεί που θυμίζει σε πολλά το Φινλαδικό σύστημα (ή και το ξεπερνά) με αποτέλεσμα να είναι ήδη εμφανής η ποιοτική αλλαγή της συμπεριφοράς του πληθυσμού με την έννοια και της ευρύτερης παιδείας. Κοντεύουν να διαγραφούν από τη μνήμη μας οι τόσο συχνές αλλαγές στα συστήματα εισαγωγής στα ΑΕΙ/ ΤΕΙ, τα κενά στις θέσεις καθηγητών, και οι ναφθαλίνες στα σχολεία. Τα παιδιά ξέρουν ακριβώς το σύστημα που θα ακολουθηθεί για τουλάχιστον 15 χρόνια!

Συγχρόνως η όλη ατμόσφαιρα σου βγάζει πολύ έντονα το αίσθημα της ασφάλειας! Κυκλοφορείς όπου και την όποια ώρα θέλεις και δίπλα σου παρατηρείς χαμογελαστά άτομα έτοιμα να σε βοηθήσουν σε ότι χρειαστείς. Το σκηνικό της ανομίας έχει εξαφανιστεί! Η λέξη εγκληματικότητα αναζητά την έκθεσή της σε περίοπτη θέση στο μουσείο λέξεων για να μας θυμίζει λέξεις που εξαφανίστηκαν.

 

Επομένως ας το γιορτάσουμε λοιπόν….

Μετά από τέτοιες ευχάριστες αλλαγές μάλλον δικαιούμαστε και να σκεφτόμαστε το παραπέρα. Είναι θέμα σειράς προτεραιότητας των αναγκών. Το είπε και ο Abraham Maslow με την πυραμίδα του «Όταν μια κατηγορία αναγκών ικανοποιηθεί τη θέση της καταλαμβάνει κάποια άλλη».

Έτσι λοιπόν επιτρέπεται ή και επιβάλλεται μια νέα αντίληψη των εποχών. Να λοιπόν οι απόκριες του Οκτωβρίου! Και δεν  τις γιορτάζουμε στα σπίτια, στα μαγαζιά, και τους δρόμους. Όχι. Αυτά είναι ξεπερασμένα! Πλέον ο κατάλληλος χώρος είναι η Βουλή των Ελλήνων. Εκεί και με κόκκινες (χρώμα της φωτιάς) χλαμύδες θα γιορτάζουμε θα πανηγυρίζουμε την ψήφιση νομοσχεδίων! Μια νέα «μορφή» της καλλιτεχνικής έκφρασης είναι μπροστά μας!

Συγχρόνως όμως ήρθε ή πλησιάζει η ώρα να «εξωτερικεύσουμε» και την έντονη ευαισθησία μας στην προστασία, διαφύλαξη αλλά και επέκταση του πράσινου! Είναι γεγονός ότι εδώ και πολλά χρόνια έχουμε διατηρήσει το πράσινο χρώμα στα δάση μας! Όμως τώρα οι θετικές εξελίξεις σε όλα τα μέτωπα κάνουν το βαθμό αγάπης μας για την πρασινάδα να μας ξεπερνά! Ναι λοιπόν, έχουμε μπαλκόνια! Υπάρχουν σύγχρονες οπτικές διακόσμησης! Θα βάλουμε και «νέα φυτά». Ίσως μας κοστίζουν πιο ακριβά. Μπορεί να μας ζητήσουν και κανένα παράβολο να πληρώσουμε.

Αλλά τι μας νοιάζει; Οι οικολογικές ευαισθησίες έχουν (όπως τα πάντα) και κόστος. Εξάλλου τώρα έχουμε γεμάτα πορτοφόλια!

πραγματικότητα

Παρά την προσπάθεια εξαφάνησής της η "πραγματικότητα" υπάρχει

 

Και κάπου εκεί ξύπνησα!

Κοίταξα γύρω μου να βρω την πραγματικότητα. Εμφανίστηκε αμέσως και είχε δύο πρόσωπα. Το πρώτο με τη νέα «μορφή» της καλλιτεχνικής έκφρασης και το δεύτερο με τις σύγχρονες οπτικές διακόσμησης!

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Γιατί η επιθετικότητα και η αδιαφορία έγιναν τόσο έντονες;

Χωρίς αμφιβολία αποτελεί χαρακτηριστικό της φύσης του ανθρώπου η αντίδρασή του στην εμφάνιση του διαφορετικού. Βέβαια ο βαθμός της αντίδρασης διαφοροποιείται ανάλογα με την ευρύτερη παιδεία του καθενός, με το πόσο πολύ «νέο» είναι το διαφορετικό, με το πόσο κοντά μας βρίσκεται, αλλά και με την προσωπικότητά μας.

Πράγματι βιώνοντας την «νέα» Ελλάδα, αυτή τη μετά το 2009, θα συναντήσουμε συμπεριφορές πολλών αποχρώσεων! Κάποιες δεν θα τις λέγαμε εντελώς καινούριες - η συχνότητα όμως της εμφάνισής τους ή / και η ένταση της  έκφρασής τους δεν μας ήταν και τόσο γνωστές.

Η περισσότερο ορατή έκφραση αυτής του νεοτερίστικου στυλ μας ίσως να είναι η εκνευριστική αδιαφορία ή / και η έντονη επιθετικότητα που βγάζουμε προς πρόσωπα ή καταστάσεις ανεξάρτητα αν το δικαιούνται ή όχι.

Οδηγώντας

Ευρισκόμενοι στο τιμόνι του αυτοκινήτου μας θα πρέπει να «θυμηθούμε» ότι ο οδηγός του προπορευόμενου αυτοκινήτου ΔΕΝ είναι αντίπαλος ούτε εχθρός μας. ΔΕΝ μας έχει βλάψει σε προσωπικό, οικογενειακό, φιλικό  ή επαγγελματικό επίπεδο. Επίσης ΔΕΝ έχει λιγότερα  δικαιώματα από εμάς στην χρήση των δρόμων.

Θα ήταν λοιπόν χρήσιμο να σταματήσουμε τις παράλογες και επικίνδυνες «απαιτήσεις». Ενίοτε αυτές  εκφράζονται με το να σταματάμε όπου μας βολεύει. Άλλοτε με το να οδηγούμε σύμφωνα με δικούς μας κανόνες κυκλοφορίας (όχι αυτούς του ΚΟΚ). Και βέβαια συχνά - πυκνά κάνοντας επίδειξη της γνώσης μας στα Γαλλικά του δρόμου όταν κάποιος «τολμήσει» να αναρωτηθεί γιατί δεν είναι αντιληπτό το αυτονόητο στην οδήγηση.

Η βόλτα με το σκύλο μας

Είναι από κάθε άποψη όμορφη η εικόνα της βόλτας συντροφιά με τον πιστό μας φίλο. Βέβαια πολύ στο ξαφνικά οι περισσότεροι τον «λατρέψαμε». Μέσα στη βιασύνη μας δεν πληροφορηθήκαμε σε πρώτο χρόνο για κάποια «πρέπει» που συνοδεύουν αυτή την βόλτα. Αλλά και στη συνέχεια δεν αντιληφθήκαμε ότι η μη τήρηση αυτών των πρέπει αναγκάζει τους υπόλοιπους περιπατητές (ανθρώπους και σκύλους) να κοιτούν περισσότερο κάτω, παρά μπροστά... Όμως «έτσι μας βολεύει».

Το «ανίκητο» εγώ

Βασικό χαρακτηριστικά της Δημοκρατίας - έστω και στη σημερινή της μορφή - είναι ο δημόσιος διάλογος. Εκεί συναντώνται οι διαφορετικές απόψεις. Ο λόγος και ο αντίλογος. Η τεκμηριωμένη άποψη - ανεξάρτητα αν θα συμφωνήσουμε με αυτήν.

Είναι ατυχές ότι άτομα που δυσκολεύονται να ακούσουν, διαβάσουν και «αντιληφθούν» την Ελληνική γλώσσα (δεν αναφερόμαστε σε αλλοδαπούς) ή που δεν είναι γνώστες του υπό συζήτηση θέματος, αλλά με φανερό τον «ξερολισμό» τους, χωρίς ίχνος αυτογνωσίας εκφράζουν «κάτι» που το ονομάζουν άποψη. Συχνά μάλιστα η ανυπαρξία «γήινης» άποψης συνοδεύεται και από τα άριστα Γαλλικά που λέγαμε πριν!

Σαν συμπέρασμα

Τελικά, ο καθένας διαλέγει τον τρόπο προστασίας του από παρόμοιες συμπεριφορές. Και βέβαια θα είναι εκείνος που θα του επιφέρει το μικρότερο δυνατό προσωπικό κόστος αλλά και θα του διασφαλίσει τη μικρότερη δυνατή έκθεση απέναντι σε συνανθρώπους του που «αποφάσισαν» να καταργήσουν βασικούς κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς.

Η επιθετικότητα ή / και η αδιαφορία κάποιων (ολοένα και περισσότερων) είναι έντονη. Τόσο πολύ που «οδηγεί» τους υπόλοιπους  σε μια σταδιακή απομάκρυνση ή αποστασιοποίηση από το σύνολο με την ταυτόχρονη δημιουργία ενός (δικού τους) μικρόκοσμου. Είναι ένας τρόπος προάσπισης του εαυτού τους από τον ανά περίπτωση επιθετικό ή αδιάφορο έξω κόσμο. Αυτή και αν θα είναι «νέα» Ελλάδα!

Θα θέλαμε λοιπόν να «διευκρινίσουμε σε (δυστυχώς) αρκετούς το αυτονόητο» - και αυτό είναι ότι «ΔΕΝ αντιμετωπίζετε ΜΟΝΟ εσείς την εδώ και 9 χρόνια νέα κατάσταση της χώρας μας». Το πρόβλημα έχει αγγίξει σε διαφορετικό ίσως βαθμό αλλά όλους μας.

Όμως η αντιμετώπιση του προβλήματος ΔΕΝ βρίσκεται στον εκφυλισμό της παιδείας μας. 

 

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Τα παράπλευρα προβλήματα ενός φοιτητή «χωρίς» Πανεπιστημιακά συγγράμματα

Μετά από δώδεκα χρόνια μαθητικής ζωής ο πρωτοετής φοιτητής «περιμένει» το διαφορετικό…

Αναστολή λοιπόν της διανομής των συγγραμμάτων στους φοιτητές για το χειμερινό εξάμηνο 2017-18. Κάτι σαν καλωσόρισμα της Πανεπιστημιακής κοινότητας στους πρωτοετείς φοιτητές αλλά συγχρόνως και υπενθύμιση προς εκείνους των μεγαλύτερων ετών για τα  «ποικίλα θέματα» λειτουργίας του χώρου!

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε το δίκαιο ή όχι της απόφασης του Συλλόγου Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων (ΣΕΕΒΙ). Ασφαλώς  όμως ο κλάδος χρησιμοποιεί την αναστολή της διανομής των συγγραμμάτων σαν μέσο πίεσης προς τις οικονομικές υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας ώστε να αποπληρωθούν τιμολόγια  που αφορούν (σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣΕΕΒΙ) το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2015-2016.

Κάτι ανάλογο και στο βαθμό που είναι δυνατό ασκείται και από άλλους κλάδους μια και είναι γνωστή η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα.

Σε κάθε περίπτωση πόσο μάλλον σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση  - όπως και αυτή της χώρας - φανταζόμαστε ότι υπάρχει μια «ιεράρχηση» των προς κάλυψη αναγκών με βάση τη σημαντικότητά που έχουν. Συνεχίζοντας τις σκέψεις μας θεωρούμε ότι οι ανάγκες στους τομείς της υγείας και της παιδείας απαραίτητα «δικαιούνται» μια πολύ καλή σειρά προτεραιότητας.

Η Πανεπιστημιακή ατμόσφαιρα

Ένα από τα προβλήματα των πανεπιστημιακών χώρων στην Ελλάδα (Το πέρασμα στη φοιτητική ζωή) είναι κατά τη γνώμη μας  ότι δεν προσφέρουν κίνητρα στο φοιτητή να επιζητά και να χαίρεται την παρουσία του εκεί. Και αυτά τα κίνητρα θα μπορούσαν να έχουν πολλές «λογικές» με κύρια τη συνειδητοποίηση του πραγματικού ρόλου του Πανεπιστημίου όχι μόνο στη φοιτητική αλλά και στη μετέπειτα ζωή του νέου. Το Πανεπιστήμιο θα πρέπει να βρει τρόπους  να έλκει όχι να απωθεί.

Ένα από τα πολλά που διδάσκεσαι (ή έπρεπε να διδάσκεσαι) στα χρόνια παραμονής σου στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σχετίζεται με την αναγκαιότητα κατάστρωσης ή ύπαρξης σωστού προγραμματισμού για  ένα επιδιωκόμενο αποτέλεσμα ή για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης.

Προς την κατεύθυνση λοιπόν της δόμησης προγραμματισμού δεν θεωρούμε ότι - ειδικά ο πρωτοετής - πρέπει να έχει στις πρώτες του εικόνες στον Πανεπιστημιακό χώρο την «αρνητική» εμπειρία της έλλειψης βιβλίων. Αρχή της νέας ζωής του χωρίς Πανεπιστημιακά συγγράμματα!

Αρκετοί να ισχυριστούν ότι ανάλογες «τακτικές» υπήρχαν και στη σχολική του ζωή. Άλλοι θα έχουν την άποψη ότι και να είχε τα συγγράμματα σιγά μην τα «άνοιγε» από τώρα. Γενικά θα υπάρχουν και πρέπει εξάλλου πολλές απόψεις.

Όμως το Πανεπιστήμιο πρέπει να προσφέρει μια διαφορετική εικόνα από αυτή του χθες στη ζωή του νέου. Είναι ο χώρος που απαιτείς να δημιουργήσει το καλύτερο αύριο. Το περιβάλλον του έχει καθήκον να αποτελέσει οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς.

Βεβαίως όλες οι προηγούμενες σκέψεις προϋποθέτουν την αναγνώριση της σημαντικότητας της παιδείας αλλά και τη θέληση για παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών.

Εάν η προηγούμενη προϋπόθεση  είναι υπαρκτή δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το γιατί αφήσαμε (σαν κράτος) να ξεκινήσει με αυτόν τον τρόπο η χρονιά στα Πανεπιστήμια τη στιγμή  μάλιστα που «πανηγυρίζουμε» για επίτευξη σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Περισσότερα θέματα για την Παιδεία στο: http://econtopia.gr/επικαιρότητα/παιδεία/

Σκέψεις πριν τις καλοκαιρινές διακοπές

Να λοιπόν που λίγο πριν αφήσω την Αθήνα στην ησυχία της για τις καλοκαιρινές διακοπές ξετυλίγεται στη σκέψη μου το φιλμάκι μιας ακόμα (σχολικής) χρονιάς και με παρασύρει στο να θυμηθώ κάποιες σκηνές που την χαρακτήρισαν.

Κοινότυπη η πρώτη αναφορά

Υγεία. Μια λέξη τόσο σημαντική και απαραίτητη προϋπόθεση για την όποια άλλη συζήτηση. Και πράγματι τώρα γράφω,  σχολιάζω και ετοιμάζομαι για τις διακοπές επειδή είμαι υγιής . Μοιάζει αυτονόητο και απλό, αλλά εδώ και χρόνια η έννοια της λέξης αυτονόητο έχει «κάπου» χαθεί. Ίσως είναι καλή ιδέα να μην συμβάλλουμε στον «εκφυλισμό» της σημασίας των λέξεων..

Αμέσως μετά στη δεύτερη σκηνή

Αισθάνομαι μια έντονη ικανοποίηση που πηγάζει από τις επιτυχίες των μαθητών που είχα τη χαρά να συνεργαστώ. Ορισμένοι βέβαια θα περιμένουν κάνα μήνα από τώρα ώστε να «βεβαιωθούν» για τι ακριβώς κατάφεραν.

Κάποιος θα πει: «Μα κάθε χρόνο δεν αντλείς παρόμοια συναισθήματα από τα παιδιά»; Δεν θα διαφωνήσω μαζί του. Αλλά στο χώρο μας (και όπως προσωπικά τον βιώνω) ποτέ μια χρονιά δεν είναι ίδια με την προηγούμενη και επίσης ποτέ δεν «κουράζομαι» με την χαρά – ικανοποίηση – ευτυχία των άλλων.

Στη συνέχεια

Κάπου εδώ - στο ταξίδι της σκέψης - εμφανίζεται κάτι που συνηθίσαμε εδώ και χρόνια. Η έλλειψη «καθαρότητας» στις ανθρώπινες σχέσεις. Πλέον δεν με παραξενεύει – αν και με στεναχωρεί -  το πόσο εύκολα «αναχωρούν από τη μνήμη» κοινές καταστάσεις που δημιουργούνται σε διάφορους χώρους, κάτι που ατυχώς επιβεβαιώνει το επιφανειακό ή ιδιοτελές που τις χαρακτηρίζει από την πλευρά ορισμένων. Σαν αποτέλεσμα, υπάρχουν συμπεριφορές «εκνευριστικά» αναμενόμενες!

Και εκεί προς το τέλος του φιλμ

Έτοιμος πια να τσεκάρω τα εισιτήρια των διακοπών, ακούω κάτι για νέες αλλαγές στην παιδεία! Ειλικρινά με  τρομάζει η πολλοστή επανάληψη του ίδιου έργου. Αυτού της αλλαγής για την αλλαγή. Και βέβαια δυσκολεύομαι να αντιληφθώ  σε ποια σημεία η νέα  version  θα είναι καλύτερη από την προηγούμενη.

Είναι πολλά τα χρόνια που η σκέψη μου προσπαθεί να «διακρίνει» αν τα παιδιά αντιμετωπίζονται προσωρινά σαν πειραματόζωα ή η σημερινή παιδεία «χρειάζεται» μόνιμα πειραματόζωα.

 

Είναι όμως καλοκαίρι!

Και είναι Ελληνικό! Και το πλοίο δεν θα περιμένει..Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να το «ρουφήξουμε» όπως κάποιοι κάποτε! Ας το συνοδεύσουμε με ξενοιασιά, ηρεμία, ξεκούραση, γλέντι, αγάπη, και με ένα βαθύ πιστεύω σε ένα καλύτερο χειμώνα.

Και ξέρετε, αν οι άλλοι δεν εμφανίζονται «πρόθυμοι» σε αυτή την προοπτική ας τους αγνοήσουμε στο βαθμό που μπορούμε δημιουργώντας τον μικρόκοσμό μας όπου στα «λημέρια» του θα επικοινωνούμε  λίγο διαφορετικά..

Καλό καλοκαιρινές διακοπές με «πραγματική» ομορφιά!

 

Καθηγητής vs «σημερινής» έννοιας της Δημοκρατίας..

Ανήκεις στους θιασώτες της δημοκρατικής «λογικής». Ένας ανάμεσα στα εκατομμύρια οπαδών της δημοκρατικής διαδικασίας σαν τη βάση λειτουργίας της οργανωμένης ομαδικής συμβίωσης των ανθρώπων.

Αν δεν περιορίζεσαι στην θεωρητική και εξ αποστάσεως εφαρμογή της .. υιοθετείς τη δημοκρατική σκέψη σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας σου. Την καθιστάς «ορατή» σε όλα τα στοιχεία του περιβάλλοντος που επηρεάζεις ή επηρεάζεσαι. Ένα από αυτά είναι και ο εργασιακός σου χώρος.

Θυμάσαι τα χρόνια που εσύ καθόσουν στα θρανία και σίγουρα δεν νοσταλγείς ακούσματα όπως: τώρα μιλάω ΕΓΩ, δεν είναι υπό συζήτηση, βάση και πολύ σου είναι, αύριο να έρθει ο κηδεμόνας σου, 2 μέρες αποβολή και αν το ξανακάνεις 5, δεν ρώτησα τη γνώμη σου..

Τα χρόνια άλλαξαν, και μαζί με αυτά και ο ρόλος σου. Δεν κάθεσαι πια στα θρανία. Αποφάσισες να είσαι αυτός που θα μεταφέρει γνώση στα παιδιά των θρανίων. Είσαι ο καθηγητής τους. Άλλη μια ευκαιρία να «αποδείξεις» έμπρακτα τα δημοκρατικά πιστεύω σου.

Τα προηγούμενα ακούσματα - εκείνης της άλλης εποχής - «χάραξαν» αρνητικά το είναι σου. Φυσικά και δεν τα χρησιμοποιείς. Στη θέση τους βρίσκονται πια: να βρούμε κάτι που θα εξυπηρετήσει όλους σας, δεν το απορρίπτω πριν το συζητήσουμε, πιστεύω ότι μπορείς να πας καλύτερα, το να μιλήσω με τους γονείς σου θα είναι η τελευταία μου επιλογή, ξέρεις ότι δεν μου αρέσει να σου πω να βγεις έξω την ώρα που κάνω μάθημα, θέλω να ακούσω τη δική σου άποψη..

Η παραπάνω εικόνα – ατμόσφαιρα φροντίζεις  λοιπόν να «σκιαγραφεί» την τάξη σου. Δημιουργείς – κατά τη γνώμη σου – μια μικρή δημοκρατική κοινωνία βασισμένη σε λογικές που εσύ πιστεύεις. Είναι όμως ακριβώς μικρή! Αποτελεί ένα μόνο στοιχείο ενός συστήματος που αποτελείται από χιλιάδες άλλα υποσυστήματα – στοιχεία.

Για να «επισκεφτούμε» λοιπόν κάποια από τα άλλα υποσυστήματα! Πως ακριβώς αντιμετωπίζεται ο μαθητής έξω από την τάξη σου; Τι είδους συμπεριφορές εισπράττει από το γενικότερο οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτισμικό περιβάλλον; Ποιας λογικής είναι οι αποφάσεις που λαμβάνονται 2 -3 μήνες πριν τις πανελλαδικές και οι οποίες ενδέχεται να τροποποιηθούν λίγες ημέρες αργότερα. Πως ακριβώς λειτουργούν οι θεσμοί; Τελικά, πόσο δημοκρατική είναι η ευρύτερη ατμόσφαιρα;

Γυρίζω τώρα στο μικρόκοσμό σου και έχω  εσένα μέσα στην τάξη να θέλεις να προωθήσεις την ομαδικότητα μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες! Που ζεις κύριε καθηγητά; Να σου πω κάτι; Η έξω ατμόσφαιρα με κάνει να εκλαμβάνω τη συμπεριφορά σου σαν ένδειξη αδυναμίας; Άντε παράτα με κι εσύ! Σηκώνομαι βγαίνω έξω από την τάξη και μπορεί καν να μην πάρω την άδειά σου:

Έτσι μου λένε να καταλαβαίνω  τη λέξη Δημοκρατία!