Άρθρα

Γνωρίζοντας την νέα οικονομία

Παγκοσμιοποίηση και Ενωμένη Ευρώπη!

Δυο εγχειρήματα που άλλαξαν θεαματικά τη λειτουργία της οικονομίας αλλά και της ίδιας της κοινωνίας. Αμφότερα παραπέμπουν τη σκέψη μας στην ελευθερία διακίνησης των κεφαλαίων, της τεχνολογίας, της κουλτούρας, της πληροφόρησης, κ.α.

Συγχρόνως όμως εμπεριέχουν την έννοια της Οικονομικής αλληλεξάρτησης των χωρών σε Παγκόσμιο – Ευρωπαϊκό επίπεδο αντίστοιχα.

Αναμφισβήτητα υπήρξαν εντυπωσιακές αλλαγές στη δομή της κοινωνίας στο εμπόριο, στην επικοινωνία, στις συνήθειες - πρότυπα, και γενικότερα στον τρόπο ζωής μας.

Αυτό το νέο περιβάλλον υποχρέωσε την Οικονομία να επαναπροσδιοριστεί σαν επιστήμη. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια νέα Οικονομία, που βέβαια δεν κατήργησε τους κανόνες της παλιάς, αλλά η οποία προσπαθεί να προσδιορίσει και στη συνέχεια να ελέγξει τις παρενέργειες της νέας της μορφής.

Ασφαλώς η Οικονομική παιδεία δεν αποτελεί το μόνο νέο εργαλείο που χρειάζεται ο καθένας μας για να αντιμετωπίσει και στη συνέχεια να διαχειριστεί σωστά τα νέα δεδομένα.

Ούτε το ζητούμενο σε μια κοινωνία είναι όλα τα μέλη της να ονομαστούν κάποτε Οικονομολόγοι.

.. την “ομορφιά” της επιστήμης, την άμεση σύνδεσή της με την καθημερινότητά μας και σε τελικό επίπεδο την δυνατότητα που προσφέρει για την ερμηνεία της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι κάποια από αυτά που θα γίνουν αντιληπτά σε όσους αποφασίσουν να την σπουδάσουν – μελετήσουν.

Το να κατανοήσουμε όμως πως λειτουργεί η νέα Οικονομία, το ότι αποτελείται από ένα άθροισμα αλληλοεξαρτώμενων μεγεθών – ενεργειών, ίσως είναι το απαραίτητο εφόδιο για να συνειδητοποιήσουμε μεταξύ άλλων: την εφαρμογή των βασικών αρχών της επιστήμης στην καθημερινότητά μας.

Το τι ακριβώς σημαίνει αλληλεξάρτηση Οικονομιών, γιατί η έννοια του κινδύνου έπαψε να έχει γεωγραφικούς περιορισμούς, πως θα φιλτράρουμε την υπέρ – πληροφόρηση και πως τελικά θα μειώσουμε τις λανθασμένες αποφάσεις μας είναι μερικά από τα ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις «απαιτείται» να γνωρίζουμε στο νέο περιβάλλον της οικονομίας.

Η παραπάνω γνώση ίσως τελικά μας επιτρέψει να αναγνωρίσουμε την πιθανότητα η οικονομία να χάσει τον «αυτοέλεγχο» της, αν αυτό δεν έχει ήδη συμβεί.





Οικονομική παιδεία. Γίνεται μεταφορά «ουσιαστικών» οικονομικών γνώσεων στο σημερινό σχολείο;

Είναι γνωστό ότι σε ένα περιβάλλον επιλεκτικής, κατευθυνόμενης, λανθασμένης, ή δήθεν πληροφόρησης, ο πωλητής μπορεί «πιο εύκολα» να διαθέσει το προϊόν του στον αγοραστή. Βλέπετε ο σωστά ενημερωμένος καταναλωτής «δυσκολεύει» τις πωλήσεις!

Το παραπάνω «περίγραμμα σκέψης» θα μπορούσε να φωτογραφίσει εμπορικές συναλλαγές κερδοσκοπικού χαρακτήρα που βεβαίως στις πολιτισμένες κοινωνίες δεν θα «έπρεπε» να χαρακτηρίζουν τις σχέσεις κράτους - πολίτη!

Οικονομική παιδεία

Γενικά η ύπαρξη παιδείας  - αναγνωρίζεται από όλους – ότι προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να εμφανίζεται λιγότερο «ευάλωτος» απέναντι στον έλεγχο ή και στην κατεύθυνση της σκέψης του από τρίτους.

Συγκεκριμένα, η οικονομική παιδεία – ειδικά στο καθεστώς της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας - επιτρέπει  στο άτομο να κρίνει  και στη συνέχεια να επιλέξει στις καθημερινές οικονομικές αποφάσεις του το «πλέον» σωστό, συγχρόνως δε του προσφέρει τη δυνατότητα  να αναγνωρίσει την ορθότητα ή όχι των αποφάσεων που παίρνουν άλλοι για τον ίδιο.

Έχοντας αυτή την οικονομική υποδομή στη σκέψη του ο μέσος Έλληνας θα μπορούσε να αναρωτηθεί, να κατανοήσει ή και να δώσει απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:

  • Η μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 στις ΗΠΑ επηρέασε ασφαλώς την παγκόσμια οικονομία. Γιατί ενώ άλλες χώρες της ΕΕ έχουν ξεπεράσει ήδη την κρίση η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται βυθισμένη στην ύφεση;
  • Γνωρίζουμε ότι οι αγοραστές ομολόγων είναι «πιστωτές» της οικονομίας μας; Δηλαδή ότι πρόκειται για μορφή δανεισμού.
  • Ποιος είναι ο λόγος που τα spread των Ελληνικών ομολόγων βρίσκονται ακόμα σε δυσβάστακτο ύψος;
  • Τι περιμένουμε από τις αγορές στην προσπάθειά μας έκδοσης και πώλησης νέων ομολόγων; Ξέρουμε τι σημαίνει απόδοση ομολόγου, και αν ναι, φανταζόμαστε το ύψος της απόδοσης που θα ζητηθεί;
  • Καταλαβαίνουμε με ποιο τρόπο προέκυψε η δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος μιας οικονομίας που βρίσκεται σε 9ετη ύφεση; Αν ναι, μήπως να σταματήσουμε να πανηγυρίζουμε;
  • Αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει η δέσμευσή μας για δημιουργία υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων για τόσο πολλά χρόνια;
  • Μάθαμε τις ακριβώς συνέβη με το PSI; Μας έγινε κατανοητό το περίφημο κούρεμα ποιους αφορούσε αλλά και ποιοι το πληρώνουν;
  • Ξέρουμε πλέον την έννοια της ανακεφαλοποίησης των τραπεζών και με τα χρήματα ποιων γίνεται αυτή ;
  • Έχουμε αντιληφθεί ότι τα ελλείμματα και το αυξανόμενο δημόσιο χρέος αυξάνουν τη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών; Δηλαδή μειώνουν περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα.
  • Μας είναι προφανές ότι το προηγούμενο αποτελεί περαιτέρω «αποδυνάμωση» των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας; Ενώ - το οξύμωρο - οι επενδύσεις είναι απαραίτητες για να αφήσουμε πίσω μας την ύφεση.
  • Καταλαβαίνουμε κατά συνέπεια ποιους ωφελεί ο υπερδανεισμός ;

Μήπως η γνώση των απαντήσεων στα παραπάνω οικονομικά ερωτήματα θα «δυνάμωνε» την οικονομική λογική του μέσου πολίτη που μεταξύ άλλων σημαίνει τον περιορισμό των λανθασμένων κινήσεών του αλλά συγχρόνως και την αναγνώριση της «λογικής» στις κινήσεις των άλλων;

 

Επίλογος

Έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερο άρθρο ότι η ύπαρξη οικονομικής παιδείας δεν σημαίνει να γίνουμε όλοι οικονομολόγοι. Ασφαλώς όχι. Δεν χρειάζεται η οικονομία – κοινωνία κάτι τέτοιο.

Αυτό που εννοούμε και επιμένουμε στην εφαρμογή του είναι η καλλιέργεια της παιδείας "περί τα οικονομικά" στο σχολικό περιβάλλον. Βεβαίως δεν αναφερόμαστε στην τυποποιημένη μεταφορά γνώσης που γίνεται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια στις τάξεις του Λυκείου.

Εντελώς διαφορετικά καταλαβαίνουμε την παροχή «πραγματικής» οικονομικής παιδείας.

Ειδικά η εποχή που ζούμε (ατυχώς) προσφέρει μια τεράστια ποικιλία οικονομικών θεμάτων την οποία θα έπρεπε να περάσουμε προς συζήτηση, ανάλυση και εξαγωγή συμπερασμάτων στο περιβάλλον της σχολικής τάξης.

Το κράτος διαθέτει - στο πλαίσιο της προστασίας του πολίτη με την ευρεία έννοια -  εκείνους τους ανάλογους θεσμούς των οποίων αποστολή ή καθήκον  είναι και η «ενδυνάμωση» της παιδείας του πολίτη.

Και σε ένα κόσμο που λαμβάνονται καθημερινά εκατομμύρια οικονομικές αποφάσεις το δικαίωμα των νέων στην πρόσβαση της «πραγματικής» οικονομικής παιδείας δεν πρέπει να περιορίζεται στην τυποποιημένη διδασκαλία της ύλης ενός βιβλίου. ΠΡΕΠΕΙ να είναι πολύ περισσότερο ουσιαστικό.

 

Οικονομική Λογική και καθημερινότητα

Επιλογή! Μια δυνατότητα του εγκεφάλου μας που συνειδητά ή μη χρησιμοποιούμε σε κάθε σκέψη, κίνηση ή ενέργεια στη διάρκεια της καθημερινής ζωής μας.

Ατυχώς για εμάς, τις περισσότερες φορές, η διαθέσιμη “γκάμα” των εναλλακτικών σεναρίων έχει απόλυτα συγκεκριμένο αριθμό, δηλαδή στην πραγματικότητα οι επιλογές είναι περιορισμένες.

Και βέβαια πρέπει να επιλέξουμε την καλύτερη, με την έννοια του να αντλήσουμε τη μεγαλύτερη δυνατή χρησιμότητα - ικανοποίηση, μέσα από ένα περιορισμένο πλήθος και με το μικρότερο δυνατό κόστος(θυσία).

Καλημέρα Οικονομική επιστήμη!! Σε χρειάζομαι απαραίτητα εδώ και τώρα!!

Και να το οικονομικό πρόβλημα, η θεωρία της χρησιμότητας, η προσπάθεια μεγιστοποίησής της (υπό περιορισμούς), η οριακή χρησιμότητα, οι καμπύλες αδιαφορίας, ο εισοδηματικός περιορισμός, η ελαχιστοποίηση του κόστους, ο Κος Lagrange και αμέτρητες άλλες θεωρίες που βέβαια είναι η αρχή...

Υπάρχει όμως ένα σημείο που  ίσως πρέπει να επικεντρώσουμε το ενδιαφέρον μας.

Αναφερόμαστε σε θεωρίες ή σε εργαλεία για να κατανοήσουμε το τι συμβαίνει στον πραγματικό κόσμο;

Για εκείνον που σπουδάζει την Οικονομική επιστήμη, η απάντηση, του είναι προφανής ίσως και από το 2ο μόλις εξάμηνο.

Για όποιον δεν βρέθηκε σε οικονομικά μονοπάτια σκέψης, αν προσεχτικά αναλογιστεί την κάθε μέρα του θα συνειδητοποιήσει ότι καλείται συνεχώς να κάνει επιλογές στοχεύοντας κάθε φορά στην μεγαλύτερη ικανοποίηση χρησιμοποιώντας την λογική του, τη διαίσθηση του, την εμπειρία του αλλά και την οικονομική λογική - σκέψη.

Ασκώντας το επάγγελμα του Οικονομολόγου – Καθηγητή, στόχευα όχι μόνο στη μεταφορά της Οικονομικής γνώσης, αλλά παράλληλα στη μεταφορά της Οικονομικής λογικής – σκέψης.

Κατά τη γνώμη μου, η απόκτηση της Οικονομικής παιδείας αποτελεί μια από τις  “απαραίτητες” προϋποθέσεις αφενός για να αντιληφθούμε τα περισσότερα από τα  στοιχεία που συνθέτουν ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο  περιβάλλον, φιλτράροντας “σωστά” το ότι βλέπουμε, διαβάζουμε, ακούμε ή βιώνουμε καθημερινά, και αφετέρου για να διαπιστώσουμε το πόσο “πεισματικά” η Οικονομική επιστήμη συνδέεται με την καθημερινότητά μας.

Δεν ξέρω αν πέτυχα τον δεύτερο στόχο μου, μέσα από εκατοντάδες μαθήματα στους χώρους της τριτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που βρέθηκα και βρίσκομαι εδώ και  αρκετά χρόνια.

Την απάντηση την ξέρουν τα άτομα εκείνα που έτυχε να συνεργαστούμε.