Posts

8 Χρόνια με λιτότητα

Ποιο ακριβώς είναι το σημερινό στίγμα της Ελληνικής οικονομίας μετά από 8 χρόνια με λιτότητα; Ας φωτογραφήσουμε μερικά αντιπροσωπευτικά στοιχεία (οικονομικούς δείκτες) στην προσπάθειά μας όχι να το εντοπίσουμε - είναι γνωστή η οικονομική, και όχι μόνο, πραγματικότητα της χώρας μας - όσο να αναλύσουμε το εάν οδηγούμαστε στην έξοδο από την κρίση ή περνάμε σε οριστική υποβάθμιση της οικονομίας μας.

ΑΕΠ (Η αξία της παραγωγής)

Εξ ορισμού ύφεση σημαίνει μείωση του ΑΕΠ, και πράγματι  από τα 239 € δις το 2009 φτάσαμε στα 185 € δις το 2015 (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ - ΑΕΠ σε σταθερές τιμές του 2010). Ασφαλώς αυτό μεταφράζεται (η άλλη όψη του ΑΕΠ) και σε μείωση του εισοδήματος.

Η μείωση της παραγωγής είναι γνωστό ότι προκαλεί αύξηση της ανεργίας, άρα μείωση του εισοδήματος, επομένως μείωση της κατανάλωσης. Σαν αποτέλεσμα οδηγούμαστε σε  περαιτέρω μείωση της παραγωγής και να ‘μαστε αντιμέτωποι με τον γνωστό φαύλο κύκλο της ύφεσης.

Λιτότητα (οι συνέπειες)

Η λέξη λιτότητα εισέβαλε στην οικονομία της χώρας και βέβαια δεν αναφέρεται μόνο στον περιορισμό της ιδιωτικής και δημόσιας δαπάνης. Επεκτείνεται και στον περιορισμό (έως και εξαφάνιση) των τραπεζικών χρηματοδοτήσεων προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Ταυτόχρονα επιβάλλεται μια θεαματική αύξηση της φορολόγησης φυσικών και νομικών προσώπων σε μια προσπάθεια βελτίωσης της εικόνας του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης.

Στο σημείο αυτό, οι ασκούντες την οικονομική πολιτική ξεχνούν τον  Arthur Laffer. Η γνωστή καμπύλη (Laffer curve) δείχνει τη σχέση μεταξύ ύψους φορολογικών συντελεστών και φορολογικών εσόδων.

Σαν αποτέλεσμα συμβαίνει το αναμενόμενο. Δηλαδή μείωση των φορολογικών εσόδων (από παραγωγή, εισαγωγές και εισοδήματα – εισπραττόμενοι φόροι) από τα 48,1 € δις το 2009 σε 44,8 € δις το 2015. (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ). Βεβαίως κάποιος θα ισχυριστεί ότι η μείωση των φορολογικών εσόδων οφείλεται κυρίως στη μείωση της παραγωγής - εισοδημάτων. Εμείς όμως αυξήσαμε τους φόρους σε περίοδο μείωσης του ΑΕΠ! Αυτή η εντυπωσιακή πολιτική ασφαλώς περιορίζει (σταδιακά) την ικανότητα (του φορολογούμενου) πληρωμής των φόρων. Αναμενόμενο λοιπόν το αποτέλεσμα της μείωσης των φορολογικών εσόδων του κράτους.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται το πρώτο εντυπωσιακό στοιχείο. Προσπαθώντας να αυξήσουμε τα έσοδα του κράτους από τους φόρους αφοπλίζουμε τους φορολογούμενους!!!

Δανειοδότηση

Το 2010 κορυφώνεται η δανειοδότηση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας που φθάνει τα 125,4 € δις (Πηγή: tradingeconomics.com).

Η μείωση του εισοδήματος (που πρωτο-εμφανίζεται την ίδια περίοδο) ασφαλώς δυσχεραίνει έως και καθιστά αδύνατη αφενός την κανονική αποπληρωμή των δανείων, και αφετέρου την φορολογική συνέπεια των ιδιωτών προς το Δημόσιο και τα ταμεία με αποτέλεσμα να αναφερόμαστε πλέον σε ένα μη εξυπηρετούμενο ιδιωτικό χρέος.

Δεν μπορούμε βέβαια να ξεχάσουμε και το Δημόσιο χρέος που το 2015 ανέρχεται σε 311,4 € δις (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ).

Και εδώ μας εμφανίζεται το δεύτερο εντυπωσιακό στοιχείο! Σε Μακρο επίπεδο ζητάμε ρύθμιση του Δημοσίου χρέους από τους δανειστές, ενώ σε Μικρο επίπεδο δεν προσφέρουμε αντίστοιχη ρύθμιση. Αντίθετα καταφεύγουμε σε πλειστηριασμούς! Ταυτόχρονα αναζητάμε funds για να αγοράσουν τα κόκκινα δάνεια ενδεχομένως στο 10 - 15 % της αξίας τους! Δηλαδή αν οι Τράπεζες προσέφεραν στους (κάποτε) πελάτες τους ένα κούρεμα της τάξης του 60 - 70 % θα έχαναν;

Επίλογος

Θα συμφωνήσουμε ότι η λιτότητα είναι ένα από τα εργαλεία για να αντιμετωπιστεί η ύφεση και να περάσει η οικονομία σε ρυθμούς ανάπτυξης.

Θα διαφωνήσουμε όμως με τον τρόπο που αυτή ασκείται. Πρόκειται για ένα ισοπεδωτικό οριζόντιο τρόπος τιμωρίας της προηγούμενης συμπεριφοράς μας και ταυτόχρονα απαγορευτικό της όποιας νέας ιδιωτικής πρωτοβουλίας - προσπάθειας! Στο ίδιο δε διάστημα αναφοράς ατυχώς δεν βλέπουμε την ύπαρξη προθυμίας για πραγματικές αλλαγές σε βασικές δομές της οικονομία μας (γνωστές και σαν μεταρρυθμίσεις).

Είμαστε της άποψης ότι η πολυετής λιτότητα και με τον τρόπο που εφαρμόζεται από μόνη της δεν οδηγεί στην ανάπτυξη, αλλά αντίθετα στην φτωχοποίηση των πολιτών και σε μια υποβάθμιση της οικονομίας.

 

ΝΕΑ μέτρα και αντίμετρα.. αλλά «χωρίς» αναφορά σε ΝΕΑ κουλτούρα.

Και βέβαια το κάθε νόμισμα έχει πάντα δύο όψεις με αποτέλεσμα να μην βλέπουμε απαραίτητα όλοι μας την ίδια του πλευρά. Έτσι ακριβώς και ο καθρέπτης που βρίσκεται μεταξύ δύο ανθρώπων δεν τους «επιτρέπει» να συμφωνήσουν ότι πρόκειται περί καθρέπτη μια και ο ένας δεν βλέπει το είδωλο του χώρου. Νέα μέτρα και αντίμετρα λοιπόν, αλλά και διαφορετικές απόψεις γι΄αυτά.

Ανάλογα, το αισιόδοξο ή όχι του χαρακτήρα, είναι εκείνο που χαρακτηρίζει ένα (όχι πλήρες υγρού) ποτήρι σαν μισό γεμάτο ή μισό άδειο.

μισό γεμάτο ή μισό άδειο

Μισό γεμάτο ή μισό άδειο ποτήρι;

Κάποιες αντίστοιχες «λογικές» κριτικής και αποκωδικοποίησης κυκλοφορούν τις τελευταίες μέρες σχετικά με την συμφωνία (..) με τους θεσμούς που θα οδηγήσει στο κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης.  Οι απόψεις  όμως (σχεδόν) πάντα διίστανται!!!

Το δικαίωμα στη «μετάφραση»

Είναι ασφαλώς αναντίρρητο δικαίωμα του καθενός η ελευθερία της σκέψης ώστε να καταλήξει σε εκείνο τον χαρακτηρισμό που θεωρεί ότι είναι αντιπροσωπευτικός για αυτή τη συμφωνία (..)

Εμείς, σαν θεατές

της νέας ατμόσφαιρας που δημιουργήθηκε μετά το επικείμενο κλείσιμο της αξιολόγησης Πανηγυρισμοί, Απογοητεύσεις και Ερωτηματικά παρατηρούμε: την άνοδο του γενικού δείκτη του ΧΑΑ, την μείωση του spread των Ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τα Γερμανικά. Ακούμε για αντίμετρα στην περίπτωση επίτευξης πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 3,5 % για τα έτη 2019 και 2020. Εμφανίζεται στο χάρτη «δρόμος» για τη μείωση του χρέους. Αισθανόμαστε κάποιους ευχάριστους για τα αυτιά μας ήχους μια και κάποια αχτίδα φωτός γίνεται ορατή στο βάθος του τούνελ της 8ετους και πλέον ύφεσης.

Και ξαφνικά

το νόμισμα αλλάζει όψη και μας επισημαίνει ότι: Τα 35 – 40 χρόνια εργασιακού βίου φαίνεται ήταν λίγα (..) για να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή σύνταξη. Η ήδη μειωμένη, θα υποστεί νέες μειώσεις. Τα σημερινά εισοδήματα και μισθοί εμφανίζονται ιδιαίτερα «υψηλά» και πρέπει στην πραγματικότητα να μειωθούν περαιτέρω μέσω αύξησης του αφορολόγητου ορίου. Ενώ στην ίδια χρονική περίοδο ο ένας στους τρεις Έλληνες ακροβατεί με τα όρια της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού η φτωχοποίηση του σήμερα.

Νέα αλλαγή

της θέσης μας (μπροστά ή πίσω από τον καθρέπτη) και νέος αντίλογος – προτροπή: Λίγη υπομονή ακόμα. Έρχονται αντίμετρα. Επιδοτήσεις ενοικίου, επέκταση σχολικών γευμάτων, μειώσεις φόρου επιχειρήσεων και ΕΝΦΙΑ, μειώσεις της συμμετοχής των ασφαλισμένων στα φάρμακα. Κάτι σαν ενεργοποίηση της κοινωνικής πολιτικής!

Και η απάντηση

δεν αργεί: ΘΑ υπάρξουν τα αντίμετρα ΑΝ πετύχουμε τα συγκεκριμένα πρωτογενή πλεονάσματα. Και ΑΝ δεν…τότε ΔΕΝ υπάρχουν αντίμετρα, αλλά μας μένουν τα νέα  μέτρα λιτότητας και η οικονομία με αυτά δεν θα ξεφύγει της ύφεσης. Θα ξεπουλήσουμε και τα υπόλοιπα περιουσιακά μας στοιχεία και δεν θα αναγνωρίζουμε πλεόν ούτε εμάς, ούτε τη χώρα μας.

Αυτό το παιχνίδι του λόγου με τον αντίλογο, αυτή η κόντρα της μιας με την άλλη όψη του καθρέπτη ή του νομίσματος, αυτή η οπτική του μισό γεμάτου ή μισοάδειου ποτηριού, μπορεί εύκολα να «απαιτήσει» πολλές σελίδες για να πλησιάσει στο τέλος.

Τα «συμπεράσματα» της μετάφρασης

Πρέπει όμως κάπου να καταλήξουμε. Και η κατάληξη αφορά τόσο πολιτικές όσο και οικονομικές αποφάσεις, που είναι απαραίτητο να ληφθούν με γνώμονα ΚΑΙ τον κοινωνικό ιστό.

Νέα κουλτούρα

Ένα ΝΕΟ προσανατολισμό στην οικονομία με μια ΝΕΑ πολιτική κουλτούρα

Στον πρώτο τομέα, αυτόν της πολιτικής,  δεν έχουν θέση (στη νέα εποχή που θέλουμε να ζήσουμε) ξύλινα λόγια, μικροπολιτικές λογικές, λόγοι που ειπώθηκαν μόνο για να ακουστούν, ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, και προσέγγιση του πολίτη παραμένοντας χιλιόμετρα μακριά του. Αναζητείται ΝΕΑ πολιτική κουλτούρα!

Στη σφαίρα της οικονομίας δεν στερούμεθα καλών οικονομολόγων ικανών να διακρίνουν το απαραίτητο της ύπαρξης δομικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι η όποια ελάφρυνση του χρέους από μόνη της δεν θα καταστήσει το χρέος βιώσιμο μακροχρόνια. Είναι απαραίτητο να δοθεί συμπληρωματικά έμφαση στα δυνατά σημεία της οικονομίας, στην εξωστρέφεια και στην ανταγωνιστικότητα. Στην αξιοκρατία. Στη βελτίωση της παραγωγικότητας ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, στη μείωση της φοροδιαφυγής. Χρειάζεται ΝΕΟΣ προσανατολισμός της οικονομίας!

Στην κοινωνική διάσταση δεν πρέπει να αγνοήσουμε την έντονη αλλαγή ρόλων, και στρωμάτων που έχει συντελεστεί τα τελευταία 8 χρόνια. Δυστυχώς η νέα κοινωνική πραγματικότητα «μάλλον» δεν σκιαγραφεί ένα καλύτερο σήμερα ή αύριο σε σχέση με το χθες. Η κοινωνία έχει φθάσει στα όρια της αντοχής της, και αυτό είναι ορατό μέσα από μεμονωμένες (επί του παρόντος) αντιδράσεις. Μοιάζει με ένα ελατήριο σε κατάσταση μέγιστης συσπείρωσης. Και είναι γνωστός ο τρόπος «αντίδρασης» στο μετά αυτής της κατάστασης.

Με «οδηγό» τα συμπεράσματα

Ευχή μας φυσικά είναι η χώρα μας να πετύχει εκείνους τους ρυθμούς ανάπτυξης που σύντομα θα την βγάλουν από τα προγράμματα των μνημονίων που η ίδια «κατάφερε» να μπει.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η Ελλάδα, από την πρώτη κιόλας συνάντησή της με τη νέα εποχή, θα εμφανιστεί πιο «μορφωμένη» οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά.

Κάτι δηλαδή σαν απόδειξη ότι η πολύ επίπονη εμπειρία που όλοι αποκτήσαμε πράγματι  μας δίδαξε, μεταξύ άλλων, το πόσο εύκολα χάνεται κάτι που άκοπα ή ψεύτικα εμφανίστηκε σαν επίτευγμα..

Ευελπιστούμε ότι οι ανούσιες κονταρομαχίες - παρελθοντικής λογικής όπως και οι ομιλίες του μπαλκονιού θα τερματιστούν. Στη θέση τους θα εμφανιστεί μια νέα πολιτική κουλτούρα, όπου τα όποια μέτρα και αντίμετρα θα οδηγήσουν στην ανόρθωση της χώρας.

Μιας χώρας, που είναι ατυχώς γνωστό, ότι στην ουσία υποθηκεύσαμε την περιουσία της. Τουλάχιστον ας μην «υπογράψουμε» και την αλλαγή του ονόματός της…

 

 

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Πρωτογενές πλεόνασμα ~ Πανηγυρισμοί, Απογοητεύσεις και Ερωτηματικά

ΠΑΝΗΓΥΡΙΣΜΟΙ λοιπόν για πρωτογενές πλεόνασμα  3,9 % του ΑΕΠ για το 2016, πολύ πάνω από τον στόχο του 0,5 %. Σε προηγούμενη αρθογραφία έχουμε αναφέρει βέβαια ότι ο όρος «πρωτογενές πλεόνασμα» σημαίνει ότι τα έσοδα είναι μεγαλύτερα των δαπανών αλλά χωρίς οι τόκοι για την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους να περιλαμβάνονται (υπολογίζονται) στις δαπάνες.

Ασφαλώς, η ύπαρξη πρωτογενών πλεονασμάτων είναι γενικά μια «ένδειξη» θετικής πορείας για την οικονομία. Μεταξύ άλλων δίνει στη χώρα και τη δυνατότητα (τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο) να μην «εκλιπαρεί» για νέα δάνεια ώστε να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες υποχρεώσεις της.

Βεβαίως έχει ενδιαφέρον αφενός να αναλυθεί το πως ακριβώς προκύπτει το θετικό πρόσημο της πράξης Έσοδα μείον Δαπάνες, και αφετέρου να «αποτιμηθεί» το πραγματικό κόστος αυτού του «συν».

Για παράδειγμα, σε μια χώρα θα μπορούσαμε να μειώσουμε τις δαπάνες για υγεία, παιδεία, και γενικά κοινωνική πρόνοια, να μην πληρώνουμε τις εντός του κράτους υποχρεώσεις, και στο σκέλος των εσόδων να δράσουμε πολύ «αποτελεσματικά» φορολογώντας..γενικά φορολογώντας τα πάντα.

Αν «πάει» η σκέψη μας σε τέτοιες λογικές θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι δεν έχουμε «ενδείξεις» οικονομικής ανάκαμψης που μεταξύ άλλων θα οδηγούσε και σε μια πιθανή βιωσιμότητα του χρέους, αλλά μάλλον αναφερόμαστε σε τριτοκοσμικές οικονομικές πολιτικές που ασφαλώς οδηγούν στην διαιώνιση της ύφεσης και στην ολοένα και αυξανόμενη απόσταση από το πραγματικό beak even point των δημόσιων οικονομικών.

Δηλαδή, σε μικροοικονομικό επίπεδο, το σημερινά υπερχρεωμένο νοικοκυριό «κόβει» από, ή δεν «πληρώνει» καθόλου, ενοίκια, δίδακτρα σπουδών για τα παιδιά του, ιατρικές εξετάσεις, ΔΕΗ, βενζίνη για το αυτοκίνητό του, τα απαραίτητα από το Super Market, και αν παρ'λπίδα έχει λαμβάνειν από το γείτονα.., απαιτεί την κεφαλήν επί πίνακι. Φυσικά με τέτοιες πολιτικές λιτότητας δίνει αναμφίβολα «ζωή» στο τώρα του, αλλά όχι προοπτική μείωσης των χρεών του. Και αυτά είναι πολλά, ενώ οι δανειστές δεν  κάνουν «δώρα»!

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ αντικαθιστά τους πανηγυρισμούς όταν συνειδητοποιείς ότι οι τρόποι - μέθοδοι με τους οποίους  δημιουργήθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα είχαν την επαναστατική έως και πρωτότυπη οικονομική λογική της δημιουργίας «πρωτογενούς ελλείμματος» στη μέση Ελληνική οικογένεια ή επιχείρηση!

Η ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ συνεχίζεται και παραμερίζει τους πανηγυρισμούς αν σκεφτούμε ότι ο Τραπεζικός τομέας (παρά την ανακεφαλαίωση) εξακολουθεί να μην χορηγηθεί κεφάλαια στον εξασθενισμένο μέσο Έλληνα που ψάχνοντας την προσωπική του ανάκαμψη θέλει να δημιουργήσει μια νέα δουλειά. Γίνεται δε ακόμα πιο έντονη αναλογιζόμενοι το μέγεθος των φόρων που θα «ακολουθήσουν» την όποια ιδιωτική πρωτοβουλία αν (παρά την έλλειψη χρηματοδότησης) θελήσει να εμφανιστεί. Και ασφαλώς οι υψηλοί φορολογικού συντελεστές δεν αποτέλεσαν ποτέ κίνητρο επένδυσης σε (γνωστή) οικονομία!

ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ προκύπτουν για την παρατεταμένη εσκεμμένη άγνοια του όρου επένδυση σε διάφορους χειριστές της Ελληνικής γλώσσας! Θα θέλαμε να ενεργοποιήσουμε στη μνήμη τους ότι επένδυση (σε οικονομικούς όρους) ΔΕΝ σημαίνει «ψωνίζω» σε πλειστηριασμό ή «αγοράζω» κάτι που υπάρχει όταν έχω (κατά λάθος πάντα..) φροντίσει να του μειώσω ασφυκτικά την αξία του. Αντίθετα η λέξη αφορά την «δημιουργία» ενός νέου έργου, μιας νέας επιχείρησης ή ενός νέου κτιρίου.

Αυτό το χαρακτηριστικό του νέου είναι εκείνο που θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, νέα εισοδήματα, νέα δυνατότητα αποπληρωμής χρεών, νέα κατανάλωση, άρα και νέα αύξηση της παραγωγής. Και από ότι γνωρίζουμε (τους τελευταίους αιώνες..) έτσι οι οικονομίες παίρνουν μπρος!

Εμείς πάντως θα ΠΑΝΗΓΥΡΙΖΑΜΕ αν βλέπαμε τα «εγκαίνια» των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων για την ισχυροποίηση ή την ορθολογική λειτουργία της οικονομίας. Κάτι που δεν σημαίνει νέα μέτρα λιτότητας.

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΟΜΑΣΤΕ που υιοθετούμε οικονομικά μοντέλα ανάπτυξης (!) που οδηγούν στην προσωρινή ευημερία των αριθμών..

Και παραμένουμε με τη ρητορική ΕΡΩΤΗΣΗ: Μήπως δεν είμαστε καλοί οικονομολόγοι για να μεταφράζουμε σωστά ή έστω  ικανοποιητικά, αυτές που «ατιμώρητα» κυκλοφορούν ελεύθερα και αυτοαποκαλούνται οικονομικές λογικές;

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το