Posts

Κάποια μονοπάτια ζωής που δεν φρόντισαν να μας τα μάθουν..

Από πού αντλείς αυτή την ενέργεια; Πώς μπορείς να χαμογελάς τόσο συχνά; Χιούμορ και αυτοσαρκασμός αντί γκρίνιας; Καλά εσύ δεν έχεις προβλήματα; Σε ποια μονοπάτια ζωής κυκλοφορείς;

Μια σειρά από ερωτήσεις που συχνά ακούγονται ή σιωπηλά εκφράζονται προς εκείνα τα άτομα που αρχικά πέτυχαν να αντισταθούν και στη συνέχεια να νικήσουν τον μεγάλο εχθρό της εποχής. Το άγχος αντιμετώπισης του (τόσο διαφορετικού από το χθες) σήμερα!

Επειδή δεν πιστεύουμε σε μαγικές συνταγές προσπαθούμε να διακρίνουμε (ανακαλύψουμε) ποια είναι αυτή η «ξεχωριστή» δύναμη που κάνει εσένα να αντιμετωπίζεις αποτελεσματικά εκείνο το πρόβλημα που μπορεί να λυγίσει τον διπλανό σου.

Τα προβλήματα μπορούμε να τα «δούμε» με (τουλάχιστον) δύο διαφορετικές οπτικές.

Η πρώτη, λίγο μοιρολατρική θα την λέγαμε, είναι κάτι σαν αποδοχή αδυναμίας επίλυσής των ή συμβίωσης με αυτά. Σαν αποτέλεσμα η γκρίνια παρέα με τη μιζέρια εισβάλλουν και εγκαθίστανται στο σκεπτικό μας.

Στη συνέχεια «καθοδηγούν» τον τρόπο αντιμετώπισης του αύριο και ενίοτε τον διαμορφώνουν. Η αρνητική ενέργεια δηλώνει παρούσα στο κάθε επόμενο εύκολο ή δύσκολο που θα εμφανιστεί. Και βέβαια φροντίζει να θεωρεί ότι όλα από εδώ και πέρα χαρακτηρίζονται σαν δύσκολα – ακόμα και εκείνα που πριν δεν θα τους δίναμε σημασία. Η θεωρία του ντόμινο στην πλήρη εφαρμογή της!

Σύμφωνα με τη δεύτερη, περισσότερο ρεαλιστική θα την χαρακτηρίζαμε, το άτομο αρνείται να αποδεχτεί την ύπαρξη άλυτων προβλημάτων (εκτός κάποιων που αφορούν την υγεία του).

Με αυτή την εντολή καταχωρημένη στη σκέψη του αναζητά την αντιμετώπιση του προβλήματος – όχι απαραίτητα με την αυστηρή έννοια της επίλυσής του. Θα μπορούσε ενδεχομένως να αποδεχτεί την δυνατότητα λύσης «μέρους» του προβλήματος υιοθετώντας για το υπόλοιπο, το άλυτο κομμάτι,  την «χρήση» τρόπων αδειάσματος των αρνητικών σκέψεων που αγνοούσε ή υποτιμούσε στο πριν. Για παράδειγμα, όσο και αν ακούγεται «λίγο», μια βόλτα στη θάλασσα μπορεί να αποδειχθεί και «πολύ» αλλά και καθόλου «προσωρινός» τρόπος εκτόνωσης ή αντιμετώπισης (των επιθυμιών που μετονομάσθηκαν  σε ανάγκες).

Και βέβαια σε μια σαν την παραπάνω σκέψη έρχεται πάλι ο εαυτός να μας αμφισβητήσει με ένα «Ποιος έχει τώρα όρεξη για βόλτες»; Έντονος ο φόβος της αλλαγής!

Προσωπικά ποτέ δεν γύρισα (από μια ανάλογη βόλτα) με χειρότερη διάθεση από αυτή που είχα πριν πάω…

Η τελευταία 10ετία της ζωής μας «απαίτησε» την ανατροπή σε πολλά από τα προηγούμενα (υποτιθέμενα) δεδομένα.

Δεν υποστηρίζουμε ότι οι σκέψεις μας είναι απαραίτητα και οι σωστές. Αυτό όμως για το οποίο είμαστε βέβαιοι είναι ότι αν προσπαθούμε σήμερα να ξεπεράσουμε την (σε όλες τις μορφές της) κρίση με τους τρόπους, τις μεθόδους και τα θέλω των προηγούμενων ετών θα αποτύχουμε.

Πρέπει να «διδαχτήκαμε» αρκετά ώστε να συνειδητοποιήσαμε την ανάγκη (μιας νέας μορφής επανάσταση) η οποία μοιάζει ότι μπορεί να μας προσφέρει αφενός μια λύση για την αντιμετώπιση των νέων συνθηκών και αφετέρου μια περισσότερο «ανθρώπινη» παρουσία στο ταξίδι της ζωής μας.

Είναι κάποια μονοπάτια «ζωής» που δεν φρόντισαν να μας τα μάθουν..

Το 2018 προ των πυλών. Ας είμαστε εμείς που θα «φτιάξουμε» την όμορφη νέα χρονιά!

Έτσι όπως πλησιάζει το τελείωμα άλλης μιας χρονιάς σκέψεις για αλλαγές εμφανίζονται στο προσκήνιο των «θέλω» μας. Πάντα η προοπτική της άφηξης του καινούριου χρόνου προσφέρει μια αφετηρία για κάτι διαφορετικό - για κάτι νέο.

Αυτό το νέο για κάποιους μπορεί να είναι η διαφυγή από κάτι που κούρασε, για άλλους το εισιτήριο του επόμενου ταξιδιού, και για τους νεότερους απλά το ξεκίνημα.

Μια δύσκολη 10ετια

Κοιτώντας πίσω στα χρόνια που πέρασαν από το 2008 μέχρι σήμερα βλέπουμε μια «κακή» - σε πολλά μέτωπα - 10ετια. Ψάχνοντας το λόγο το εύκολο θα ήταν να «δείξουμε» την οικονομική κρίση σαν τη βασική υπεύθυνο που «βοήθησε» στην εμφάνιση παράπλευρων κρίσεων σε άλλους τομείς της ζωής μας - Ενός κακού μύρια έπονται, Σοφοκλής (496 – 406 π.Χ.)

Ανεξάρτητα πάντως από το αν η κρίση εμφανίστηκε στην οικονομία ή στη σκέψη - συμπεριφορά μας, το αποτέλεσμα ήταν να βιώσουμε δύσκολες καταστάσεις.

Αρκετοί υποστηρίζουν ότι μέσα από την αντιμετώπιση των δυσκολιών βγαίνεις σχεδόν πάντα πιο σοφός. Και πράγματι στα «αληθινά» δύσκολα το ζητούμενο είναι να επιβιώσεις – το να ζήσεις είναι κάτι εντελώς διαφορετικό και θα το αναζητήσεις στο μετά – και μέσα από αυτή την «αναγκαστική» προσπάθεια επιβίωσης ανακαλύπτεις διεξόδους άγνωστες ή υποτιμημένες στο χθες σου. Αυτές είναι οι «μυστικές» πόρτες που σε βγάζουν από τα προβλήματα. Είναι οι νέες αλήθειες που δεν ήξερες στο πριν. Τις έμαθες στο τώρα!

Προσπαθώντας να αναλύσει η σκέψη μας τη σοφία που (χωρίς τη θέλησή μας) αποκτήσαμε  θα αναφέρουμε 3 στοιχεία που κατά τη γνώμη μας δεν πρέπει να «ξεχάσουμε» στην νέα πορεία μας που ξεκινάει με τον ερχομό του 2018.

Προσεδάφιση

Η 10ετία του ’90 μας εμφύτευσε την ψευδαίσθηση της ύπαρξης δεδομένων στη ζωή μας. Είναι πράγματι αλήθεια ότι οι περισσότεροι από εμάς «δώσαμε όρκο» στο μοντέλο του τότε ευ ζην ότι δεν θα το εγκαταλείψουμε  ποτέ! Τέτοιος έρωτας!

Η προσεδάφιση και συγχρόνως η απομυθοποίηση της δυνατότητας ύπαρξης «δεδομένων» ήρθε 15 χρόνια αργότερα με τρόπο βίαιο και ανατρεπτικό.

Ίσως αυτά τα έντονα χαρακτηριστικά να είναι εκείνα που δεν θα επιτρέψουν στο αύριο της πορείας μας να ξανά – αμφισβητήσουμε ότι ένα από τα χαρακτηριστικά της ζωής είναι η εναλλαγή καλών και άσχημων ημερών.

Και αυτό δεν θα επιτρέψουμε στην επιλεκτική μνήμη μας να το ξεχάσει..

Ανοικοδόμηση

Είμαστε της άποψης ότι αποχαιρετώντας το 2017 αφήνουμε πίσω και τα χειρότερα στη σφαίρα της οικονομίας. Βεβαίως δεν εννοούμε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ότι η πτώση (κατρακύλα) μοιάζει να βρήκε τον πυθμένα της. Αυτό μεταφράζεται στην προσδοκία του καλύτερου αύριο.

Σε αυτή τη πορεία ανοικοδόμησης του καλύτερου αύριο πρέπει να ξεκαθαρίσουμε στον εαυτό μας αφενός το πως ερμηνεύουμε το «καλύτερο» και αφετέρου ότι θέλουμε για συνοδοιπόρους άτομα απαγκιστρωμένα από τη λογική «της βιτρίνας, του τάχα, του δήθεν, και του αχ το τι περάσαμε». Είναι εντελώς διαφορετικό το να συνειδητοποιείς τα λάθη σου από το να τα κουβαλάς στην πλάτη βγάζοντάς τα προς τα έξω «παρέα» με τις λέξεις ψέμα ή μιζέρια.

Η ανοικοδόμηση δεν απαιτεί την αυτοτιμωρία αλλά την αυτογνωσία.

Και εκείνος που θα διατηρήσει τη γκρίνια, το ανάθεμα και τη γενικότερη μιζέρια αφενός δεν έχει θέση δίπλα μας και αφετέρου ας κάνει τον κόπο να παρατηρήσει άτομα (εκεί κοντά του) που πέρασαν πολύ χειρότερα από ότι ο ίδιος και ενώ δικαιούνται (συγκριτικά πάντα αναφερόμαστε) την καταγραφή της θλίψης στα μάτια τους φροντίζουν με το χαμόγελο να μη της αφήνουν περιθώρια να αμφισβητήσει ποιος είναι ο πιο δυνατός.

Το νέο «ευ ζην»

Ασφαλώς ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο σκέψης που τον οδηγεί σε συγκεκριμένες επιλογές στη προσπάθεια να «ζει όμορφα»! Σαν συνέπεια το «όμορφα» έχει πολλές ερμηνείες μια και δεν είναι κοινά για όλους τα προαπαιτούμενα για τον εν λόγω χαρακτηρισμό.

Εμείς ανήκουμε σε εκείνους που «έμαθαν» ότι η ποσότητα δεν εξασφαλίζει την ποιότητα . Μια κοντινή εκδρομή μπορεί να μας «γεμίσει» πολύ περισσότερο από τις πολλές μακρινές. Καταλάβαμε (πάντα με κόστος) ότι αυτό που ψάχνουμε είναι στιγμές ζωής που αν τις προσθέσουμε θα μας δώσουν αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε σαν «όμορφη ζωή».

Και βέβαια αυτές οι στιγμές δεν θα προέλθουν με τις λογικές του παρελθόντος, δηλαδή με την επανάληψη του «ποσοτικού» μοντέλου ζωής. Δεν είναι η ποσότητα των επιλογών που  αναδεικνύει τις στιγμές ζωής  αλλά η μοναδικότητα των επιλογών μας





Επίλογος

Ατενίζοντας πλέον (από πολύ κοντά) τη νέα χρονιά ας ξεκινήσουμε το ταξίδεμά της έχοντας ξεκάθαρο στη σκέψη μας ότι για να απολαύσουμε το νέο ταξίδι δεν πρέπει να ξεχάσουμε τα λάθη του προηγούμενου.

Και μέσα στα λάθη μπορεί να ήταν οι πολλοί προορισμοί, τα πολλά δρομολόγια που ακολουθήσαμε, οι πολλοί συνεπιβάτες που είχαμε, η υιοθέτηση κριτηρίων τρίτων για το δικό μας ευ ζην, αλλά και η μεγάλη έλλειψη ειλικρίνειας προς τους άλλους και προς τον εαυτό μας.

Ας «φτιάξουμε» λοιπόν  μια όμορφη χρονιά με υγεία και με πολλές δικές μας στιγμές!





Τα «μονοπάτια» που μας οδήγησαν στην οικονομική κρίση του 2009 (Α’ μέρος)

Οι (ατυχείς) συγκρίσεις

Προσπαθώντας να συγκρίνουμε το βιοτικό επίπεδο της μεσαίας τάξης 10 χρόνια πριν την οικονομική κρίση του 2009 σε σχέση με το σήμερα, μάλλον θα δυσκολευτούμε να πιστέψουμε ότι τα στοιχεία αφορούν κατοίκους της ίδιας χώρας!

Η προηγούμενη διαπίστωση ασφαλώς δεν σημαίνει ότι χαρακτηρίζουμε την καταναλωτική συμπεριφορά του μέσου Έλληνα στην προ του 2009 δεκαετία σαν ορθολογική σε σχέση με τις τότε πραγματικές οικονομικές δυνατότητές του. Όμως σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, ο υπερ-καταναλωτισμός να μεταλλάσσεται σε αρνητική κατανάλωση και με τις γνωστές τραγικές κοινωνικές διαστάσεις, ιστορικά μας παραπέμπει στο κραχ της Αμερικής του 1929 και στην μεγάλη ύφεση που ακολούθησε.

Περίοδος 1998 – 2008. Η εικονική χρυσή 10ετία!

Mε αρκετή δόση «δημιουργικής λογιστικής» στην εμφάνιση των μακροοικονομικών μεγεθών (μείωση πληθωρισμού, επιτοκίων, ελλειμμάτων, εξωτερικού χρέους), η Ελλάδα πιάνει τα κριτήρια του Μάαστριχ, και πανηγυρικά εισέρχεται (σαν πλήρες μέλος) στο club της ενωμένης Ευρώπης τον Ιούνιο του 2000!

Από την 1η Ιανουαρίου του 2002, μαζί με τις υπόλοιπες 11 χώρες, η χώρα υιοθετεί το ευρώ με ισοτιμία 1€ = 340,75 δρχ.

Η εισροή των κοινοτικών πακέτων στήριξης που είχε αρχίσει από τη 10ετία του 1980 συνεχίζεται με το τρίτο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης (17 τρις δρχ). Οι «αριθμοί» προσδίδουν μια εντυπωσιακή εικόνα στα μακροοικονομικά μεγέθη!

Οι επιχειρήσεις επεκτείνουν την δραστηριότητά τους σε μια νέα αγορά. Αυτή που δημιουργήθηκε μετά το άνοιγμα της ενωμένης Ευρώπης προς τις χώρες του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Μέρος της χρηματοδότησης (με κόστος ασφαλώς χαμηλότερο του τραπεζικού δανεισμού) των νέων επιχειρηματικών projects προσφέρει η είσοδος των μετοχών των εταιριών στο Χρηματιστήριο, όπου οι διαφαινόμενες «λαμπρές» προοπτικές ανάπτυξης σε συνδυασμό με το νέο επάγγελμα των «παπαγάλων» εκτοξεύουν (ήδη από το 1997-99) τις τιμές των μετοχών τους! Στο διάστημα Σεπ, 1997 – Σεπ, 1999 ο  Γενικός δείκτης του ΧΑΑ από τις 1.700 μονάδες βρέθηκε στις 6.300!

Ο τρόπος με τον οποίο αρκετές εταιρίες εκπλήρωσαν τα κριτήρια της επιτροπής κεφαλαιαγοράς για την είσοδό τους στο Χρηματιστήριο θύμιζε εν πολλοίς  τον τρόπο με τον οποίο οι μακροοικονομικοί δείκτες της Ελλάδας εκπλήρωσαν τα κριτήρια του Μάαστριχ!

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1999, το Ελληνικό χρηματιστήριο, επίμονα πλουτίζει  τον οποιονδήποτε ασχολείται με αυτό! Με τη διαφορά ότι ο πλουτισμός είναι στα χαρτιά! Αυτά, δηλαδή τα χαρτιά,  εμφανίζουν το αρχικά υπενδεδυμένο (!) κεφάλαιο του 1.000.000 δρχ. να έχει γίνει σε 2 – 3 μήνες 5.000.000 δρχ.! Όμως παρά την υπερ-απόδοση,  ελάχιστοι πωλούν τις μετοχές τους ώστε να καταγράψουν πραγματικά κέρδη.

Οι υπεραποδόσεις του Ελληνικού χρηματιστηρίου κορυφώθηκαν το 1999

Είναι η περίοδος που άπαντες «επενδύουν» στο Χρηματιστήριο. Κάποιοι όμως, και είναι οι περισσότεροι, αγνοούν τους βασικούς «κανόνες» λειτουργίας του.. Η περίοδος που όλοι οι Έλληνες, ανεξαρτήτως προηγούμενης ειδικότητάς τους, έγιναν οικονομολόγοι – αναλυτές της πορείας των μετοχών ΟΛΩΝ των εισηγμένων εταιριών! Η εποχή που γνωστός μου γιατρός μου «υποδείκνυε» ποιων εταιριών μετοχές να αγοράσω! Δεν θυμάμαι εγώ - σαν οικονομολόγος, να του έχω «διδάξει»  ιατρικά θέματα..

Σε αυτή την κάκιστη σχέση με την πραγματικότητα συμβάλλει το καθημερινά επαναλαμβανόμενο  γνωστό ανέκδοτο the sky is the limit,  αλλά και οι εκτιμήσεις - δηλώσεις  από επίσημα χείλη  ότι το χρηματιστήριο  θα ξεπεράσει τις 7.000 μονάδες”.

Κατά τη διάρκεια αυτής της «μαγικής» περιόδου, τα ποσά που μπήκαν στα ταμεία των εταιριών (από την εισαγωγή των μετοχών τους  στο χρηματιστήριο) αλλά και στη συνέχεια (λόγω αυξήσεων του μετοχικού κεφαλαίου τους) υποτίθεται ότι χρηματοδότησαν τον εκσυγχρονισμό,  την ανταγωνιστικότητά και τις παραγωγικές επενδύσεις τους!

Όπως ακριβώς υποτίθεται ότι και η Ελλάδα διοχέτευσε προς την «αντίστοιχη κατεύθυνση»  τα τεράστια κονδύλια που εισέπραττε από την Ε.Ε.

Και με την ίδια λογική του υποτίθεται είχαμε: αύξηση του βιοτικού επιπέδου, τις Porsche να «συνωστίζονται», τις διακοπές των 40 ημερών – τουλάχιστον οι μισές στο εξωτερικό, τις καθημερινές εξόδους – φυσικά σε πολυτελείς προορισμούς, αλλά και απαραίτητα τις πισίνες στα νεόκτιστα σπίτια! Που να βρεις θάλασσα στην Ελλάδα; Και από ενδυματολογικές συνήθειες,  ασφαλώς  μόνο «φιρμάτες» καταστάσεις... Το ερώτημα δεν ήταν το πως θα πληρώσω, αλλά το ποια από τις 5-6 κάρτες μου θα διαλέξω για να πληρώσω!

Ο εικονικός πλουτισμός

Ασφαλώς ούτε λόγος για την χρηματοδότηση των νέων καταναλωτικών προτύπων. Ας είναι καλά οι τράπεζες! Να σου τηλεφωνούν για να σε ενημερώσουν ότι έχει εγκριθεί δάνειο στο όνομά σου που ουδέποτε είχες ζητήσει, ήταν πράγματι αρκετά πρωτότυπο!

Πόσο εύκολος ήταν τελικά ο πλουτισμός! Η απόκτηση σπιτιών, αυτοκινήτων, σκαφών, γενικά καταναλωτικών αγαθών που απλά θέλαμε! Και βέβαια ακόμα ποιο εύκολο να λες το σπίτι ΜΟΥ,  το αυτοκίνητό ΜΟΥ ή το σκάφος ΜΟΥ!

Στην πραγματικότητα υπήρχε και το δάνειό ΜΟΥ, το οποίο έχει την «κακή» συνήθεια να πρέπει να επιστραφεί. Όμως ξεχάσαμε ότι ο τίτλος του ΜΟΥ υπάρχει αν και όταν επιστραφεί.

Μέχρι τότε υπήρχε  πλουτισμός με «πίστωση»!

Και ποιος παρείχε την πίστωση; Ασφαλώς όχι ο ένας καταναλωτής στον άλλο..

Νέα «συνειρμική» σκέψη μεταξύ του παραπάνω μικροοικονομικού εικονικού πλουτισμού και του αντίστοιχου μακροοικονομικού, επίσης εικονικού, της χώρας (Είναι βιώσιμο το Ελληνικό χρέος;)

ΥΓ. Στο Β’ μέρος της ανάλυσης θα αναφερθούμε στο «θορυβώδες σπάσιμο αυτής της φούσκας αλλά και στο μερίδιο ευθύνης που αναλογεί στον καθένα»

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το