Posts

Παγκόσμιο δημόσιο χρέος και ΑΕΠ

Δημόσιο χρέος και ΑΕΠ. Μια σχέση που μας παραπέμπει σε μικροοικονομικό επίπεδο στην απόφαση ενός νοικοκυριού να δανειστεί όταν έχει εξαντλήσει τους τρόπους αύξησης του εισοδήματός του και αισθάνεται την ανάγκη κάλυψης πρόσθετων αναγκών.Το αν είναι «οικονομικά» σωστή η σύναψη του δανείου είναι βέβαια κάτι που πρέπει να εξεταστεί με προσοχή.

Αντίστοιχα σε μακροοικονομικό επίπεδο τα κράτη καταφεύγουν σε δανεισμό (από το εσωτερικό ή το εξωτερικό), δηλαδή δημιουργούν χρέη (Debt) προκειμένου να καλύψουν βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις και ελλείμματα ή να χρηματοδοτήσουν αναπτυξιακά προγράμματα που θα οδηγήσουν στην αύξηση της παραγωγής και του εισοδήματος ΑΕΠ ( GDP).

Η σχέση του χρέους προς το ΑΕΠ (Debt/Gdp) - όπως έχει αναλυθεί σε προηγούμενο άρθρο (Ο δείκτης χρέος / ΑΕΠ) – θα πρέπει να βρίσκεται σε μια «λογική» αναλογία που θα επιτρέπει στην οικονομία να αντιμετωπίζει τις δανειακές υποχρεώσεις της που σε ένα μέρος(στην Ιαπωνία ιδιαίτερα μεγάλο) σχετίζονται και αφορούν τους πολίτες της ίδιας της χώρας.

Ασφαλώς το επιθυμητό - πέραν των βραχυπρόθεσμων διευκολύνσεων – θα έπρεπε να είναι τα κεφάλαια από τον δανεισμό του κράτους να διοχετεύονται σε παραγωγικές επενδύσεις που θα δώσουν την δυνατότητα αύξησης του ΑΕΠ με στόχευση την ανάπτυξη της οικονομίας κάτι που θα οδηγήσει και στη βελτίωση του δείκτη χρέος /ΑΕΠ.

Ατυχώς για την πραγματική ανάπτυξη - σε όρους βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού – ο υπερδανεισμός των κρατών εμφανίζεται να «θεμελιώνεται» σαν σύγχρονη λογική ανεξάρτητα της πραγματικής (για την οικονομία) αναγκαιότητας του.

 

Παγκόσμια οικονομία

Σε παγκόσμιο επίπεδο και με τα οικονομικά δεδομένα του 2017 το ΑΕΠ (GDP) βρισκόταν περίπου στα USD 80 τρις,ενώ το δημόσιο χρέος (Public Debt) στα USD 61τρις, δηλαδή το τελευταίο αντιπροσωπεύει το περίπου 78 % του ΑΕΠ ενώ στις ανεπτυγμένεςχώρες βρίσκεται στα όρια του 100%.

Να σημειώσουμε ότι δεν αναφερόμαστε στο χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό). Αυτό ανέρχεται στο ίδιο διάστημα πάνω από το 220 % του ΑΕΠ.

Ανάλογο ενδιαφέρον έχει το να παρατηρήσουμε την μεταβολή των δύο μεγεθών μεταξύ 2012 – 2017 αλλά κυρίως το δυσανάλογο της μεταβολής του χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ.

Συγκεκριμένα και όπως εμφανίζεται στο  https://www.statista.com  το παγκόσμιο ΑΕΠ μεταξύ 2012 – 2017 αυξήθηκε από τα USD 74,69 τρις σε USD 80,05 τρις, δηλαδή ποσοστό αύξησης περίπου 7%.

Στην ίδια χρονική περίοδο το παγκόσμιο δημόσιο  χρέος από τα USD 47,48 τρις εκτοξεύτηκε στα 60,99 τρις, δηλαδή ποσοστό αύξησης περίπου 28,4%.

Ασφαλώς η ταχύτερη αύξηση του χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ θα εμφανίσει εντονότερη κρατική παρέμβαση την οικονομία που μεταξύ άλλων σημαίνει αύξηση των φόρων, ενώ ταυτόχρονα θα είναι υπαρκτό (αν όχι πολύ πιθανό) το ενδεχόμενο εμφάνισης κρίσης εάν το χρέος δεν εξυπηρετείται.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν η αύξηση του ΑΕΠ όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη αύξηση του χρέους σημαίνει κατ ανάγκη και βελτίωση του εισοδήματος των πολιτών..

 

Η συμμετοχή των οικονομικά ισχυρών κρατών

Όπως αναφέρεται στο https://www.weforum.org οι ΗΠΑ συμμετέχουν στο παγκόσμιο ΑΕΠ με 24.4%, η ΚΙΝΑ με 15,4%, η ΙΑΠΩΝΙΑ με 6,13% και η ΓΕΡΜΑΝΙΑ με 4,63%, δηλαδή οι τέσσερεις πιο ισχυρά οικονομικά χώρες συμμετέχουν κατά περίπου 50% στο παγκόσμιο ΑΕΠ.

Ταυτόχρονα το ποσοστό συμμετοχής στο παγκόσμιο χρέος είναι για τις ΗΠΑ 31,8 %, για την ΚΙΝΑ 7,9 %, την Ιαπωνία 18,8 %, ενώ για την ΓΕΡΜΑΝΙΑ περίπου 4,2%, δηλαδή στο σύνολο τους οι τέσσερεις αυτές χώρες από μόνες τους οι τρεις πρώτες έχουν το περίπου το 63% του χρέους.

Εξετάζοντας την εξέλιξη του ΑΕΠ των παραπάνω κρατών για το 2018 θα παρατηρήσουμε τους παρακάτω ρυθμούς μεταβολής μεταξύ 3ου και 2ου τριμήνου.

ΗΠΑ : 3 % έναντι 2,9%

ΚΙΝΑ: 1,6 % έναντι 1,7%

ΙΑΠΩΝΙΑ: - 0,3 % έναντι 0,8 %

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: - 0,2% έναντι 0,5%

Η παραπάνω εικόνα (εκτός των ΗΠΑ) είναι αρκετά ανησυχητική και ελπίζουμε στην αντιστροφή της  στο 4ο τρίμηνο του έτους.

Επίλογος

Κατά τη γνώμη μας το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται σε πολύ υψηλό επίπεδο σε σχέση με το ΑΕΠ κάτι το οποίο είναι πιθανό να οδηγήσει σε παγκόσμια κρίση.

Κάτι τέτοιο δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε για όσο διάστημα διατηρούνται σε πολλές οικονομίες τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα των οποίων η κάλυψη γίνεται περισσότερο μέσω αύξησης του ήδη υπάρχοντος χρέους και λιγότερο μέσω αύξησης της παραγωγής.

Αντιλαμβανόμαστε ότι μια πιθανή εμφάνιση «προβλημάτων» στις χρηματοπιστωτικές αγορές τι θα σημαίνει για τις χώρες που θα αναζητούν κεφάλαια από απρόθυμους υποψήφιους δανειστές.

Η πραγματική μείωση ή η μείωση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ στο 3 τρίμηνο του έτους (έναντι του 2ου τριμήνου) για τις 3 από τις πιο ισχυρές οικονομικά χώρες θεωρούμε ότι πρέπει να μας έχει τουλάχιστον σε επιφυλακή για την εξέλιξη της πορείας της παγκόσμιας οικονομίας.

Η «άγνωστη» επόμενη μέρα της Ελλάδας.

Και έτσι όπως πλησιάζει το καλοκαίρι της εξόδου της Ελλάδας από τα μνημόνια  ολοένα και φαντάζει πιο έντονο το ερώτημα «Ποια θα είναι η επόμενη μέρα;»

Ο προβληματισμός  παίρνει τη μορφή της ανησυχίας γιατί ενώ είναι γνωστό ότι το αύριο - εκτός εξαιρέσεων – δεν μας το χαρίζουν (άρθρο)  εξακολουθούμε να μην ακούμε και κυρίως να μην βλέπουμε  τον σχεδιασμό εκείνου του προγράμματος που θα μας οδηγήσει στην επόμενη μέρα.

Η χώρα εμφανίζεται να κινείται ή να ετοιμάζετε να ταξιδέψει σε αχαρτογράφητα νερά  χωρίς διάθεση προγραμματισμού του ταξιδιού της.

Αυτό που ατυχώς παρατηρείται είναι μια προσωρινή «συμμόρφωση» προς τα προαπαιτούμενα για να κλείσει μια ακόμα αξιολόγηση και να εισπράξουμε τη δόση μας. Αμέσως μετά «ξεχνιόμαστε» και επανερχόμαστε σε παλιές λογικές.

Για παράδειγμα, επειδή απαίτησαν οι δανειστές να μειωθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου δουλέψαμε και Κυριακές για να βγουν κάποιες συντάξεις. Μετά όμως το πρόγραμμα υπολογισμού των συντάξεων μας έβγαλε κάποιο πρόβλημα και δεν συνεχίστηκε η έκδοση νέων!

Δηλαδή αυτό σημαίνει ότι αναγκαστικά και προσωρινά κάνουμε κάτι με το οποίο επί της ουσίας διαφωνούμε! Αν είναι έτσι, εμείς πως θα καταλάβουμε τις «διαθέσεις» των υπευθύνων όταν δεν θα υπάρχει η έντονη απαίτηση των θεσμών στη μετά μνημονίων εποχή;

Όμως κάπου μας διαφεύγουν βασικά θέματα. Η οικονομία ενεργοποιείται από την ύπαρξη «πληροφορίας». Ιδιαίτερα μετά από περιόδους κρίσης η πληροφόρηση για το αύριο είναι απαραίτητη, Είναι αυτή που θα ωθήσει την εμφάνιση ή όχι της νέας επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Και αν η τελευταία δεν υπάρξει είτε από τον ιδιωτικό τομέα είτε από τον δημόσιο η ανάπτυξη θα παραμείνει στα όνειρά μας.

Σε προηγούμενο άρθρο (πως κινείται η Ελλάδα) έχουμε εκφράσει τις απόψεις μας για το ότι η χώρα επιβάλλεται να αλλάξει κουλτούρα - κυρίως πολιτική. Ο χρόνος που περνάει δυστυχώς μας γεννάει έντονους προβληματισμούς για το αν υπάρχει πράγματι διάθεση για κάτι τέτοιο.

Είναι τουλάχιστον λυπηρό το γεγονός ότι για μια ακόμα φορά κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας. Πάλι το χθες εμφανίζεται ότι δεν μας έκανε σοφότερους. Μοιάζουμε να είμαστε φανατικοί υποστηρικτές παρελθοντολογικών λογικών οι οποίες  αποδυνάμωσαν τη χώρα.

Σε αυτή την περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας υπάρχει όμως κάτι που δεν έχουμε αντιληφθεί ή εθελοτυφλούμε σφυρίζοντας αδιάφορα.

Η φτωχοποίηση δεν περιορίζεται στο σήμερα  αλλά εισχωρεί και στη σκέψη της νέας γενιάς για το αύριο.

Το τελευταίο είναι και το χειρότερο, Η νέα γενιά να σου γυρνάει την πλάτη επειδή δεν της δείχνεις το δρόμο της επόμενης μέρας.

Η άγνωστη επόμενη μέρα της Ελλάδας.

Και έτσι όπως πλησιάζει το καλοκαίρι της εξόδου της Ελλάδας από τα μνημόνια  ολοένα και φαντάζει πιο έντονο το ερώτημα «Ποια θα είναι η επόμενη μέρα;»

Ο προβληματισμός  παίρνει τη μορφή της ανησυχίας γιατί ενώ είναι γνωστό ότι το αύριο - εκτός εξαιρέσεων – δεν μας το χαρίζουν (άρθρο)  εξακολουθούμε να μην ακούμε και κυρίως να μην βλέπουμε  τον σχεδιασμό εκείνου του προγράμματος που θα μας οδηγήσει στην επόμενη μέρα.

Η χώρα εμφανίζεται να κινείται ή να ετοιμάζετε να ταξιδέψει σε αχαρτογράφητα νερά  χωρίς διάθεση προγραμματισμού του ταξιδιού της.

Αυτό που ατυχώς παρατηρείται είναι μια προσωρινή «συμμόρφωση» προς τα προαπαιτούμενα για να κλείσει μια ακόμα αξιολόγηση και να εισπράξουμε τη δόση μας. Αμέσως μετά «ξεχνιόμαστε» και επανερχόμαστε σε παλιές λογικές.

Για παράδειγμα, επειδή απαίτησαν οι δανειστές να μειωθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου δουλέψαμε και Κυριακές για να βγουν κάποιες συντάξεις. Μετά όμως το πρόγραμμα υπολογισμού των συντάξεων μας έβγαλε κάποιο πρόβλημα και δεν συνεχίστηκε η έκδοση νέων!

Δηλαδή αυτό σημαίνει ότι αναγκαστικά και προσωρινά κάνουμε κάτι με το οποίο επί της ουσίας διαφωνούμε! Αν είναι έτσι, εμείς πως θα καταλάβουμε τις «διαθέσεις» των υπευθύνων όταν δεν θα υπάρχει η έντονη απαίτηση των θεσμών στη μετά μνημονίων εποχή;

Όμως κάπου μας διαφεύγουν βασικά θέματα. Η οικονομία ενεργοποιείται από την ύπαρξη «πληροφορίας». Ιδιαίτερα μετά από περιόδους κρίσης η πληροφόρηση για το αύριο είναι απαραίτητη, Είναι αυτή που θα ωθήσει την εμφάνιση ή όχι της νέας επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Και αν η τελευταία δεν υπάρξει είτε από τον ιδιωτικό τομέα είτε από τον δημόσιο η ανάπτυξη θα παραμείνει στα όνειρά μας.

Σε προηγούμενο άρθρο (πως κινείται η Ελλάδα) έχουμε εκφράσει τις απόψεις μας για το ότι η χώρα επιβάλλεται να αλλάξει κουλτούρα - κυρίως πολιτική. Ο χρόνος που περνάει δυστυχώς μας γεννάει έντονους προβληματισμούς για το αν υπάρχει πράγματι διάθεση για κάτι τέτοιο.

Είναι τουλάχιστον λυπηρό το γεγονός ότι για μια ακόμα φορά κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας. Πάλι το χθες εμφανίζεται ότι δεν μας έκανε σοφότερους. Μοιάζουμε να είμαστε φανατικοί υποστηρικτές παρελθοντολογικών λογικών οι ποίες  αποδυνάμωσαν τη χώρα.

Σε αυτή την περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας υπάρχει όμως κάτι που δεν έχουμε αντιληφθεί ή εθελοτυφλούμε σφυρίζοντας αδιάφορα.

Η φτωχοποίηση δεν περιορίζεται στο σήμερα  αλλά εισχωρεί και στη σκέψη της νέας γενιάς για το αύριο.

Το τελευταίο είναι και το χειρότερο, Η νέα γενιά να σου γυρνάει την πλάτη επειδή δεν της δείχνεις το δρόμο της επόμενης μέρας.


Συμφωνία Eurogroup 15.06.17. Τι "ακριβώς" σημαίνει για την οικονομία.

Έκλεισε λοιπόν η δεύτερη αξιολόγηση με μια ακόμα «συμφωνία». Νέα Συμφωνία Eurogroup! Βέβαια σε προηγούμενο άρθρο έχουμε εκφράσει τη λύπη μας για την χαμένη έννοια κάποιων λέξεων.

Η «συμφωνία» - όπως πάντα συμβαίνει – χαιρετίστηκε με διθυράμβους από ορισμένους ενώ αμφισβητήθηκε το πραγματικό όφελός της από άλλους πανηγυρισμοί και απογοητεύσεις.

Η διαφορετική ανάγνωση του ίδιου γεγονότος είναι συνηθισμένη και γίνεται εκνευριστικά αναμενόμενη ειδικά όταν οι αναγνώστες «μεταφράζουν» με πολιτικά μόνο κριτήρια.

Οι δικές μας σκέψεις - το έχουμε αναφέρει επανειλημμένα – δεν μορφοποιούνται με βάση πολιτικές λογικές ή κατευθύνσεις. Προέρχονται και αναπτύσσονται με κριτήρια του επιστημονικού χώρου που ανήκουμε. Και αυτός είναι δεν είναι η πολιτική, αλλά η Οικονομία.

Σκεπτόμενοι λοιπόν με αυτή την ιδιότητα θέλουμε να καταθέσουμε τις απόψεις μας για τη νέας Συμφωνίας Eurogroup της 15ης Ιουνίου 2017.

Πρωτογενή πλεονάσματα  –  Επικείμενη έξοδος από τα προγράμματα

Η Ελλάδα δεσμεύτηκε με τη δημιουργία πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2023 και κοντά στο 2% του ΑΕΠ για την περίοδο 2023-2060 (!!)

Δηλαδή από το σήμερα και για τα επόμενα 43 χρόνια συμφωνούμε σε συγκεκριμένα μεγέθη ανεξάρτητα από τους κύκλους της οικονομίας. Τι είδους οικονομία θα έχουμε; Τόσο ισχυρή, που χωρίς νέα αύξηση των φόρων ή νέα μείωση των κοινωνικών δαπανών θα πετυχαίνουμε τα συγκεκριμένα πλεονάσματα;

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για ποιες ακριβώς θα είναι οι σχέσεις του μέσου Έλληνα με το Κράτος αναφορικά με τις φορολογικές υποχρεώσεις (!!) του, αλλά και με την «επιστροφή» από τη μεριά του κράτους κοινωνικών παροχών προς αυτόν.

Έχοντας αναλάβει τις προηγούμενες υποχρεώσεις μέχρι το 2060 δεν αντιλαμβανόμαστε την «έννοια» της λήξης των προγραμμάτων - μνημονίων τον Αύγουστο του 2018..

Συγχρόνως αναρωτιόμαστε γιατί να γίνεται συζήτηση για ελάφρυνση του χρέους αν η οικονομία μας μπορεί να παράγει τέτοια σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα σε τόσο μεγάλο βάθος χρόνου. Μια τέτοια υπερ-οικονομία θα δανείζει, δεν θα δανείζεται. Επομένως πολύ εύκολα θα είναι συνεπής προς τις παλιές δανειακές υποχρεώσεις της!

Κάποια όνειρα είναι όμορφα!

Βιωσιμότητα χρέους – Ποσοτική χαλάρωση - Έξοδος στις αγορές

Είναι τόσο μεγάλη η ασάφεια αυτών που ακούστηκαν σχετικά με τη βιωσιμότητα του Ελληνικού χρέους που δυστυχώς τείνουν να επιβεβαιώσουν την άποψή μας debt/GDP ότι με τις τωρινές λογικές δεν θεωρείται βιώσιμο από τους πιστωτές της χώρας μας.

Στην άποψή μας αυτή συνηγορεί η απαίτηση της ΕΕ και του ΔΝΤ για τα συγκεκριμένα πρωτογενή πλεονάσματα. Και τη σφραγίζει η άρνηση (μέχρι σήμερα) να μπει η Ελλάδα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ.

Αν η αίσθηση της ευρύτερης αγοράς είναι κοντά στην άποψή μας μάλλον μπορούμε να φανταστούμε τον χαρακτήρα των funds που θα ζητήσουν Ελληνικά ομόλογα (όταν επιχειρήσουμε την έξοδό μας στις αγορές), τα ασφάλιστρα κινδύνου που θα δεχτούμε και επομένως και το κόστος αυτού του δανεισμού. Και είναι γνωστό ότι υπάρχουν και απαιτητικοί αλλά και επιθετικοί δανειστές..

Με τι όρους θα δανειστούμε;

Ανάπτυξη

Ασφαλώς το ζητούμενο!. Όμως με τα προηγούμενα δεδομένα ή με τις προσωπικές εκτιμήσεις μας δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε το πως η οικονομία θα ανακάμψει.

Συγκεκριμένα είναι γνωστό ότι νέο χρήμα δεν μπορούμε να κόψουμε.  Η ΕΚΤ – τουλάχιστον επί του παρόντος - δεν μας το προσφέρει έμμεσα μέσω αγοράς Ελληνικών ομολόγων (ποσοτική χαλάρωση). Συνθήκες έλευσης επενδύσεων από το εξωτερικό δεν υπάρχουν μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας και δυσπιστίας. Η έλλειψη ρευστότητας, οι ιδιαίτερα υψηλοί  φορολογικοι συντελεστές και πάμπολλα γενικά αντικινήτρα, ούτε την ντόπια διάθεση καθιστούν ορατή. Φοροδιαφυγή, παραοικονομία και αδιαφάνεια εξακολουθούν να πρωταγωνιστούν.

Πως η οικονομία θα μπεί σε τροχιά ανόδου;

Για Επίλογο

Δεν θέλουμε να πιστέψουμε στην ύπαρξη σκοτεινών σχεδίων γι αυτόν τον τόπο. Κάτι τέτοιο θα αδυνατούσε περισσότερο τη δύναμη της άποψης και της σκέψης προς την κατεύθυνση της «δημιουργίας» καλύτερων οικονομικά ημερών.

Θα επιθυμούσαμε να είμαστε αισιόδοξοι. Όμως σκεπτόμενοι «αμιγώς» οικονομικά δεν μπορούμε να υιοθετήσουμε  τον στρουθοκαμηλισμό αλλά και ούτε να δεχτούμε την ύπαρξη μαγικών συνταγών στο χώρο της επιστήμης μας. Αντίθετα πιστεύουμε στο πρόγραμμα, στην οργάνωση, στη βούληση, στη γνώση, και βέβαια στην ικανότητα εφαρμογής της.

Προσφέροντας (..) στην ύφεση το «χαρακτηριστικό» της απύθμενης!

Η ύφεση λοιπόν στην Ελληνική οικονομία παραμένει έχοντας βέβαια για παρέα την συνεχιζόμενη συρρίκνωση του εισοδήματος, την διατήρηση του πολύ υψηλού ποσοστού  ανεργίας,  την μετανάστευση περίπου 400.000 ατόμων, και το πολύ άγνωστο αύριο!  Η διαιώνιση του προηγούμενου «μείγματος» ατυχώς μας επιτρέπει, αντί του παραμένει να χρησιμοποιήσουμε το βαθαίνει!  Κάποιοι μάλιστα αναρωτιούνται γιατί η πολυπόθητη ανάκαμψη της οικονομίας ΔΕΝ εμφανίζεται! (8 Χρόνια με λιτότητα)

Δηλαδή, βάσει ποιας λογικής η οικονομία θα έπρεπε να έχει περάσει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης; Δυσκολεύομαι να αντιληφθώ – χωρίς να γίνω οπαδός της μαγείας -  το πως  μια οικονομία μπορεί να ξεπεράσει την ύφεση όταν ΔΕΝ κάνει κινήσεις προς την αντίθετη της περαιτέρω συρρίκνωσής της κατεύθυνση!

Συγκεκριμένα, ο δημόσιος τομέας με την ασκούμενη δημοσιονομική πολιτική (η νομισματική ΔΕΝ υπάρχει πλέον..) αυτοβούλως ή καθ' υπαγόρευση, αυτό το οποίο ουσιαστικά κάνει είναι μέσω μιας αδιανόητης πολιτικής είσπραξης φόρων να γεμίσει τα άδεια (λόγω αντιπαραγωγικής, ή σπάταλης επιχειρηματικής δραστηριότητας) ταμεία. Το σκέλος των εσόδων λοιπόν πάει (αριθμητικά) καλά! Όμως με ποιο τρόπο - η δημόσια λογική, διαχειρίζεται αυτό το καλά;  Αποπληρώνει το χρέος του δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα; Αυξάνονται οι κοινωνικές παροχές; Όλοι γνωρίζουμε το τι συμβαίνει. Και το μόνο που συμβαίνει είναι ότι  καλύπτονται οριακά οι πάγιες υποχρεώσεις. Βέβαια, ατυχώς το πρωτότυπο είναι ότι στις πάγιες δεν περιλαμβάνονται οι προηγούμενες υποχρεώσεις!  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο λειτουργίας τα περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις θα λέγαμε ότι είναι αρκετά δυσδιάκριτα!

Φοβάμαι ότι ως και οι ιδέες του σπουδαίου Οικονομολόγου John Maynard Keynes (1883 - 1946)  «ακούγονται» ανεδαφικές!

Ευτυχώς όμως υπάρχει και ο ιδιωτικός τομέας…Για να σκεφτούμε λοιπόν ποιος Έλληνας ή ξένος επιχειρηματίας  θα επενδύσει στην Ελλάδα και γιατί;

Μάλιστα! Περιβάλλον: πολιτικό, χρηματοπιστωτικό, φορολογικό (How tax incetives influence investment), εργασιακό, ασφαλιστικό, νομίσματος, μέλους της ΕΕ ή όχι, αβέβαιο έως και παντελώς άγνωστο. Και βέβαια το αβέβαιο δεν αφορά το μακρινό μέλλον (ασφαλώς πάντα είναι) αλλά κυριολεκτικά το πολύ κοντινό αύριο! Λέτε η λέξη αβεβαιότητα να αποτελεί κίνητρο για επενδύσεις..;

Εάν τα δεδομένα είναι αυτά (που φοβάμαι ότι είναι ακριβώς αυτά ή χειρότερα) και εμείς ονειρευόμαστε την εμφάνιση της ανάπτυξης μάλλον μας διακρίνει  έντονη ουτοπική φαντασία..!!

Και υπάρχουν περιπτώσεις που το πέρασμα της φαντασίωσης στην πραγματικότητα οδηγεί σε εφιάλτη!

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το