Ταξίδι πηγαιμού ή επιστροφής; Άνδρος τέλη ‘70s

Η μηχανή του χρόνου γυρίζει στα (μακρινά) χρόνια των ‘70s.  Τελειώνοντας η 10ετία το flash back σε ανακαλύπτει στην Τήνο εκεί που προς τα τέλη Αυγούστου να προσπαθείς να καταλάβεις τι σημαίνει καλοκαιρινές διακοπές χωρίς τους γονείς! Έχεις δώσει εισαγωγικές εξετάσεις και περιμένοντας τα αποτελέσματα δραπετεύεις για πρώτη φορά μόνος σου!

 Η «στάση» στην Άνδρο

Το πλοίο στην επιστροφή - έχοντας τελικό προορισμό τη Ραφήνα -  πιάνει και στο Γαύριο της Άνδρου. Εσύ βρίσκεσαι στο κατάστρωμα, στην πρύμνη, και τα μάτια σου χαζεύουν τον κόσμο που επιβιβάζεται.

Μετά από σύντομο και μάλλον συνειδητά επιλεκτικό σκανάρισμα του πλήθους το βλέμμα σου σταματά απότομα στη θέα μιας κοπελιάς που περιμένει να επιβιβαστεί. Δεν ξέρω αν τη διάλεξαν σαν εκπρόσωπο του προτύπου ομορφιάς εκείνης της εποχής. Πάντως αν το έκαναν σίγουρα ήταν η ιδανική επιλογή.

ολόξανθα μαλλιά

Ήταν η εκπρόσωπος του προτύπου ομορφιάς εκείνης της εποχής

Τα ολόξανθα με φυσικό χρώμα μαλλιά της στολίζουν τα γαλανά μάτια της ενώ το ηλιοκαμένο δέρμα της δυναμώνει κι άλλο την ήδη απίστευτη εικόνα της. Φοράει ένα απλό λευκό t-shirt παρέα με μια μπλε  jean μίνι φούστα και βέβαια πέδιλα scholl.

Με αυτό τον εξοπλισμό το μόνο που μπορούσε να συμβεί είναι να αιχμαλωτίσει τα μάτια σου και να επιβάλλει (χωρίς συζήτηση) στη σκέψη σου την ανάγκη να τη γνωρίσεις!

Το πλοίο σύντομα χαιρέτησε το Γαύριο έχοντας πλέον στους επιβάτες του και την προσωποποίηση της ομορφιάς!

Είσαι 18 χρονών και σε λίγες μέρες επίσημα φοιτητής! Αυτός ο συνδυασμός σε έχει κάνει ξαφνικά άνετο, όμορφο, και έμπειρο. Πότε πρόλαβε να γίνει το τελευταίο;

Εισπράττοντας λοιπόν τα προηγούμενα από το αντίκρισμα του εαυτού σου σε έναν από τους (με αρκετή υγρασία) καθρέπτες του πλοίου ξεχύνεσαι να ανακαλύψεις τον - επί του πλοίου - τόπο προσωρινής κατοικίας της ξανθιάς θεάς.

Ψάχνοντας έχεις μετρήσει σχεδόν όλο το πλοίο εκτός από το τελευταίο και συγχρόνως πιο ψηλό κατάστρωμα (deck). Λάθος σου βέβαια γιατί οι θεές συνήθως κατοικούν ψηλά! Αποφασίζεις λοιπόν να πας τρέχοντας.

κατάστρωμα

Πηγαίνοντας στο πιο ψηλό κατάστρωμα (deck) του πλοίου

Επιτέλους! Υπάρχει ένα μεγάλο παγκάκι που φιλοξενεί στο δεξί άκρο του την μοναδική κοπελιά! Άνετος και ωραίος (το είπαμε πριν) κάθεσαι στην άλλη άκρη να ξελαχανιάσεις αλλά και να οργανώσεις τη σκέψη σου για  τον τρόπο που θα πλησιάσεις το κορίτσι εκείνου του  καλοκαιριού. Α, μην το ξεχάσω, είπαμε (επίσης πριν) ότι είσαι και έμπειρος. Ε αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα πιο εύκολα!

Έτοιμος λοιπόν «φύγαμε»

Αυτό όμως που έφυγε και μάλιστα άμεσα ήταν η δυνατότητα να ανοίξεις το στόμα σου. Το μυαλό σου δεν υπακούει στην έντονη επιθυμία για να σχηματίσει ένα μήνυμα πλησιάσματος της πανέμορφης κοπέλας. Το μόνο που συμβαίνει είναι να ξεροκαταπίνεις και κατεβάζοντας συνεχώς άφθονη ποσότητα νερού να προσπαθείς να βγάλεις έστω ένα γεια σου.

Έχει περάσει τουλάχιστον μισή ώρα και η άνεση, η ομορφιά και η εμπειρία σου έχουν εξαφανιστεί παραχωρώντας τη θέση τους σε ένα  έντονο φόβο. Είναι εκείνη η μορφή του  φόβου που δεν εμφανίζεται από απόσταση αλλά όταν είσαι πρόσωπο με πρόσωπο με κάποιον. Είναι ο φόβος της απόρριψης. Είναι η αυτοεκτίμησή σου που δεν πρόλαβε να κτίσει και άλλους ορόφους εκτός του ισογείου. Είναι το ερώτημα. Αυτό το πλάσμα θα δώσει σημασία σε εμένα;

Μαζεμένος, κάτι σαν με κομμένα φτερά λόγω της απομυθοποίησης του εαυτού σου, κάθεσαι στην ακρούλα σου νευρικός με τη σκέψη σου κάπου στο κενό.

Η ζωή όμως πολλές φορές παίρνει πρωτοβουλίες – που ποτέ δεν φαντάζεσαι -  για να σε προσεδαφίσει ή  να σε απογειώσει (ανά περίπτωση).

Η κοπελιά ξαφνικά σηκώνεται, παίρνει το σακίδιό της και ετοιμάζεται να ….Σιγά μη σε περίμενε;

Πράγματι έφυγε. Άφησε το δεξί άκρο από το παγκάκι και μετακόμισε στο αριστερό. Δίπλα σου για να αρχίσει εκείνη την επικοινωνία μαζί σου!

Δεν πιστεύεις αυτό που συμβαίνει αλλά συγχρόνως είναι αληθινό και πρέπει να δείξεις ή αποδείξεις ότι έχεις τη δυνατότητα της συνομιλίας με αγγέλους.

 Είναι η Όλγα

Πηγαίνει στη Λέσβο. Είναι εκνευριστικά όμορφη και μόλις ένα χρόνο πιο μεγάλη από εσένα. Οι πληροφορίες κάποια στιγμή αλλάζουν φορά. Βρήκες τη χαμένη σου φωνή και της λες κάποια λίγα για σένα μεταξύ των οποίων και ότι περιμένεις τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών.

Το πλοίο πλησιάζει τη Ραφήνα. Το ταξίδι τελειώνει. Το όνειρο όμως πρέπει να συνεχιστεί. Πως όμως; Πάλι διστάζεις να κάνεις ένα βήμα. Μόνο ακολουθείς!

Οι άγκυρες πέφτουν (όπως πάντα) με γδούπο. Το πλοίο δένει στο ντόκο του λιμανιού και λίγο πριν χαιρετηθείς με τη Όλγα σου δίνει  το τηλέφωνό της για να την πάρεις να της πεις τα αποτελέσματα των πανελλαδικών…

Δεν της τηλεφώνησες  ποτέ..!!

Έχουν περάσει πολλά καλοκαίρια από τότε και στη μνήμη σου υπάρχει η κάθε λεπτομέρεια αυτής της συνάντησης. Κάτι που σημαίνει ότι η Όλγα χάραξε πολλά και βαθιά μέσα σου!

Σου γνώρισε την ομορφιά! Σε έκανε να ερωτευτείς την ιδέα του έρωτα! Σου έμαθε ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο πριν το προσπαθήσεις! Σου είπε να μην υποεκτιμάς τον εαυτό σου και συγχρόνως να μην τον υπερεκτιμάς γιατί και στις δύο περιπτώσεις το όνομα Όλγα μπορεί να μην το είχες συναντήσει για να σου δείξει ότι επιστροφή στο κάπου μπορεί να σημαίνει  πηγαιμό στο αλλού..

Κάποιες σελίδες από το μυθιστόρημα "13 Ταξίδια" που πλησιάζει στο τελείωμά  του.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Πως ο μετασχηματισμός του ρόλου των τραπεζών συνέβαλε στην εμφάνιση της κρίσης του 2008 (Μέρος Β)

Σκοπός αυτού του άρθρου όπως αναφέραμε στο Μέρος Α δεν είναι να αναλύσει σε βάθος τις αιτίες (ή καλύτερα τις αφορμές) της παγκόσμιας κρίσης που ξέσπασε το 2008 και βρίσκονται πρωτίστως στα δάνεια χαμηλής εξασφάλισης κυρίως στεγαστικά (subprime mortgages) που δόθηκαν, στα διάφορα δομημένα επενδυτικά προϊόντα που κυκλοφόρησαν, στην έκδοση εταιρικών ομολόγων μειωμένης ασφάλειας, κ.ά.

Η αναφορά μας επικεντρώνεται κυρίως στην Ελλάδα και ειδικά: 1) Στο γιατί δόθηκαν στεγαστικά (και όχι μόνο) δάνεια χαμηλής εξασφάλισης  2) Στο πως αντιμετωπίζεται από το επίσημο κράτος η κατάσταση που προέκυψε, και 3) Στα συμπεράσματα ή σκέψεις που γεννήθηκαν μέσα από την κατάληξη αυτής της κρίσης.

1. Στεγαστικά (και όχι μόνο) δάνεια χαμηλής εξασφάλισης (μέχρι το 2008)

Ήδη από τη δεκαετία του ’90 τα νοικοκυριά (και οι επιχειρήσεις) αποκτούν μια σχετικά εύκολη βατότητα στο δανεισμό τους από τις Τράπεζες. Η κορύφωση (ρεκόρ) του δανεισμού του ιδιωτικού τομέα γίνεται το 2010.

Στην περίοδο αυτή, ιδιαίτερα στα μέσα της δεκαετίας του ’00 η σύναψη στεγαστικών δανείων μεταξύ ιδιωτών και τραπεζών αποτελεί (θα μπορούσαμε να πούμε) καθημερινή πρακτική. Είναι η εποχή του Ελληνικού ονείρου που βεβαίως εξελίχτηκε σε εφιάλτη!  Οι διαδικασίες της έγκρισης δανειακών συμβάσεων είναι πλέον συνοπτικές κάτι που θα μπορούσε να μεταφραστεί στο ότι δεν γίνεται ενδελεχής έλεγχος της δυνατότητας του δανειζόμενου αποπληρωμής του δανείου.

στεγαστικά δάνεια

Η έκρηξη της αγοράς των στεγασικών δανείων

Η «μανία» δανεισμού του ιδιωτικού τομέα από τον τραπεζικό δεν περιορίζεται στα στεγαστικά δάνεια. Επεκτείνεται, και αργότερα «κατακτά», και τα καταναλωτικά. Εκεί το ποσό του δανείου είναι μάλλον πιο κοντά στην επιθυμία του δανειζόμενου παρά στην πρόταση του δανειστή. Η δε διαδικασία έγκρισης περιορίζεται σε λίγες μόλις μέρες μια και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά από την τράπεζα πολλές φορές είναι μια φωτοτυπία του εκκαθαριστικού της φορολογικής δήλωσης και μια βεβαίωση αποδοχών. Με αντίστοιχη ευκολία εκδίδονται και πιστωτικές κάρτες σε μια «προσπάθεια» περαιτέρω εξυπηρέτησης του καταναλωτή!

έγκριση δανείου

Έγκριση δανείων με συνοπτικές διαδικασίες

Βέβαια το εκκαθαριστικό δείχνει τις οικονομικές δυνατότητες του χθες και η βεβαίωση αποδοχών τις αντίστοιχες δυνατότητες του σήμερα. Αυτές δε οι «εικόνες» εμφανίζονταν μετά από χρόνια συνεχούς ανάπτυξης και με το ΑΕΠ της χώρας να είναι στο ιστορικό ρεκόρ των 354.46 USD δις το 2008 (πηγή: https://tradingeconomics.com).

 Στο σημείο αυτό εμφανίζονται τα πρώτα ερωτήματα:

  • Ήταν άγνωστο στις τράπεζες το τι συμβαίνει στην οικονομία μετά την κορύφωση της ανοδικής φάσης;
  • Μήπως τα άτομα που ενέκριναν τα δάνεια ήταν της άποψης ότι η οικονομία θα συνέχιζε την ανάπτυξη της επ' άπειρον;
  • Ποιος ακριβώς ήταν ο λόγος που το δάνειο έγινε «προϊόν» το οποίο πουλιόταν (ή γινόταν προσπάθεια να πουληθεί ) και τηλεφωνικά;
  • Υπήρξε «ηχηρή» ενημέρωση από το εκδότη στον κάτοχο της πιστωτικής κάρτας για το (εξωπραγματικό) ύψος του επιτοκίου που θα χρεωθεί αν καθυστερήσει την πληρωμή της δόσης του;
  • Που βρίσκονται τα υπέρ κέρδη των τραπεζών μέχρι που ξέσπασε η κρίση; Μήπως εξανεμίστηκαν μέσω από ατυχείς προσπάθειες περαιτέρω διόγκωσής τους;
  • Γιατί δεν έγινε σοβαρή πρόβλεψη (μέσω διακράτησης κερδών) για την αντιμετώπιση των «κόκκινων δάνειων» που ασφαλώς ήταν θέμα χρόνου η εμφάνισή τους;
  • Αρκετά δις ευρώ των κόκκινων δανείων πρόκειται να αγοραστούν από ξένα funds σε τιμή (για παράδειγμα) 5% της αξίας τους. Γιατί οι τράπεζες δεν τα προσφέρουν με 10% στους οφειλέτες τους;  Δηλαδή με ένα κούρεμα της τάξης του 90% της αξίας τους. Είναι θέμα νομικής διευθέτησης της δανειακής σύμβασης; Και αν ναι, δεν λύνεται;

Υπήρξε σοβαρή και σε έκταση προσπάθεια των Τραπεζών για μια απ’ ευθείας ανάλογη πρόταση στους δανειολήπτες; Η τηλεφωνική επικοινωνία μη εκπαιδευμένων ή και ανάγωγων υπαλλήλων εισπρακτικών εταιριών δεν εμπίπτει στην κατηγορία «Τραπεζική πρόταση».

Θεωρούν οι τράπεζες ότι το Ελληνικό νοικοκυριό αν του προσφέρεις κούρεμα 90% στην αξία του δανείου του θα αθετήσει την υπόσχεση για αποπληρωμή του υπόλοιπου 10% και θα προτιμήσει την (όποια;;) αποδοχή της πρότασης του ξένου fund ή διαχειριστή απαιτήσεων (για να το πούμε κομψά).

Το θέμα τελικά είναι η καλύτερη εικόνα του ισολογισμού μέσω της διαγραφής κάποιων δις ευρώ μη εξυπηρετούμενων δανείων; Η λογιστική εικόνα δηλαδή μας ενδιαφέρει περισσότερο από την πραγματική ταμειακή;

2. Η αντιμετώπιση της κατάστασης από το κράτος (μετά το 2008)

Η εικόνα της Ελληνικής οικονομίας μετά το 2009 (προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης στις 23 Απριλίου 2010) δηλαδή στην εποχή της επιτήρησης και των μνημονίων είναι γνωστή με τις τραγικές συνέπειες να  εμφανίζονται στον περιορισμό του ΑΕΠ, στην εκτίναξη της ανεργίας (σε άγνωστα επίπεδα), στην λιτότητα, στην υπερβολική φορολόγηση. Μεταφράζοντας τα προηγούμενα υπήρξε μεγάλη μείωση του εισοδήματος, άρα και περιορισμός της κατανάλωσης. Και η ύφεση να συναντάται με αποπληθωρισμό -deflation spiral δηλαδή να δημιουργούνται συνθήκες διαιώνισή της.

Το χειρότερο βέβαια είναι ότι ο μέσος Έλληνας καλείται να αντιμετωπίσει την προηγούμενη κατάσταση χρεωμένος ή υπερχρεωμένος. Κάτι αντίστοιχο στην σύγχρονη οικονομική ιστορία της Ελλάδος και σε αυτό βαθμό δεν έχει προηγούμενο.

Είναι προφανές ότι ο καλοπροαίρετος (σε αυτόν αναφερόμαστε) μέσος Έλληνας (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) δεν μπορεί να  αποπληρώσει τα δάνεια του με δεδομένη μια μέση μείωση του εισοδήματός του της τάξης του 40%. Ασφαλώς αναφερόμαστε σε εκείνον (τον τυχερό) που διατηρεί την εργασία του διότι για το 25 - 27% του εργατικού δυναμικού (που είναι πλέον άνεργοι) η μόνη συζήτησης είναι για το πως και εάν θα υπάρξει στοιχειώδης επιβίωση.

Σε μακροοικονομικό επίπεδο η εικόνα της χώρας δεν διαφέρει και πολύ από αυτήν που περιγράφουμε. Είναι δηλαδή μια χώρα υπερδανεισμένη όπου το χρέος σαν ποσοστό του ΑΕΠ  έφτασε από το 103 το 2007 στο 179 το 2016 (πηγή: https://tradingeconomics.com). Και είναι γνωστή η προσπάθεια που γίνεται για νέο «κούρεμα» του χρέους.

Κάπου εδώ μας γεννιέται μια δεύτερη γενιά ερωτημάτων:

  • Ο τραπεζικός τομέας λειτουργεί αυτοβούλως στην οικονομία μιας χώρας; Δεν «υπακούει» στην ευρύτερη οικονομική πολιτική του κράτους;
  • Πόσες φορές ακόμα και γιατί θα ζητηθεί ανακεφαλοποίηση των τραπεζών με κεφάλαια του ιδιωτικού τομέα αλλά και του κράτους;
  • Γιατί η Ισλανδία ενώ δεν έσωσε τις τράπεζες της η οικονομία της ήδη από το 2015 βρίσκεται στα προ κρίσης επίπεδα;
  • Γιατί το κράτος (με εξαίρεση το νόμο Κατσέλη) και ενώ το ίδιο ζητά ελάφρυνση χρέους δεν έχει προσφέρει ουσιαστική δυνατότητα δανειακής ελάφρυνσης στον υπερχρεωμένο Έλληνα;
  • Ποιος είναι ο τρόπος που τελικά θα αντιμετωπιστούν τα κόκκινα δάνεια; Οι πλειστηριασμοί των κατοικιών και η πώλησή τους σε ξένα funds - επενδυτικά όπως διαβάσαμε!
  • Θεωρούμε ότι η προσπάθεια «έλευσης» επενδυτών αφορά διαχειριστές δανειακών (πιστωτικών) απαιτήσεων; Τέτοιου είδους επενδύσεις χρειαζόμαστε;
  • Μήπως οι «δεσμεύσεις» μας δεν μας επιτρέπουν να πάρουμε αποφάσεις διαφορετικές της πώλησης των κόκκινων δανείων σε ξένα funds;

3. Συμπεράσματα – σκέψεις για την πιθανή κατάληξη

Στο οικονομικό σύστημα που ζούμε η αναδιανομή του πλούτου μέσω της φορολόγησης, των κοινωνικών παροχών αλλά και με οποιοδήποτε άλλο τρόπο γίνεται θεσμικά από το κράτος. Το εαν το σύστημα έχει πετύχει μια «δίκαιη» αναδιανομή είναι θέμα που έχει αναλυθεί σε προηγούμενο άρθρο (market failure).

Στην παρούσα ανάλυση αναφερθήκαμε στο «νέο» ρόλο των τραπεζών όπου – θέλουμε να πιστεύουμε χωρίς πρόθεση – συμμετείχαν στη δημιουργία έντονων οικονομικών (και όχι μόνο) ανισοτήτων στην κοινωνία. Ανέλαβαν δηλαδή ένα θεσμικό ρόλο που δεν τους ανήκει.

Με αρκετή δόση καλοπροαίρετης σκέψης οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι ο συγκεκριμένος κλάδος «χάθηκε» μέσα στην πολυπλοκότητα που δημιούργησε η γιγάντωσή του με αποτέλεσμα την δημιουργία παράπλευρων απωλειών (συνεπειών) που δεν ήταν στον σχεδιασμό του.

Συγχρόνως, η (με έντονες κερδοσκοπικές βλέψεις) προσπάθεια του τραπεζικού κλάδου να εισχωρήσει σε διαφορετικούς (σε σχέση με τον πρωταρχικό του ρόλο) τομείς της οικονομικής ζωής δημιούργησε μια νέα μορφή πιστωτικών ιδρυμάτων ιδιαίτερα εκτεθειμένων στον πιστωτικό κίνδυνο. Εκ του αποτελέσματος απεδείχθη ότι έγιναν λανθασμένες εκτιμήσεις του κινδύνου που ανέλαβαν χρησιμοποιώντας εργαλεία αγνώστου (στην πραγματικότητα) αποτελεσματικότητας.

Με το νέο τους profile οι τράπεζες - εκτός των προηγούμενων - ολοένα και περιόριζαν τη διοχέτευση ρευστότητας στην αγορά για επενδύσεις από «μικρούς» παίκτες. Οι περισσότερες τραπεζικές εργασίες – υπηρεσίες αφορούσαν πλέον ένα private banking μικρού τμήματος του πληθυσμού.

Βέβαια ίσως κάτι τέτοιο να επιτάσσει το νέο μοντέλο ανάπτυξης της οικονομίας. Δηλαδή η επενδυτική δραστηριότητα να αποτελεί «προνόμιο» των ολίγων και ασφαλώς πολύ ισχυρών οικονομικά. Οι υπόλοιποι (πολλοί) θα αποτελούν τα απαραίτητα (και αρκετά φτηνά) εργαλεία για την υλοποίηση των επιχειρηματικών projects. Σε μια τέτοια περίπτωση οι τράπεζες ασφαλώς ανταποκρίθηκαν πολύ αποτελεσματικά στο νέο ρόλο τους.

Επειδή όμως δεν θέλουμε να θεωρούμε πιθανό το παραπάνω ενδεχόμενο και συνεχίζοντας τις σκέψεις μας πιστεύουμε ότι ο τόσο σημαντικός κλάδος των τραπεζών θα πρέπει να «επιστρέψει» στον παραδοσιακό ρόλο του συμμετέχοντας έτσι, και στο βαθμό που του αναλογεί, στη διαμόρφωση ενός περισσότερο ασφαλούς και ελεγχόμενου οικονομικού συστήματος.

Αναφορικά με την συμμετοχή (ή και την ανοχή) του κράτους σε αυτή την περίοδο της εμφάνισης του «νέου» ρόλου των τραπεζών είμαστε της άποψης ότι η πολιτική εξουσία θα πρέπει να βρει εκείνα τα «κανάλια» ώστε να μην ελέγχεται από την αντίστοιχη οικονομική.

Βεβαίως και αυτό εξαρτάται από το αν μας ικανοποιεί το σήμερα του  οικονομικού - πολιτικού συστήματος, αλλά και από το πως οραματιζόμαστε το αύριο της κοινωνίας που ζούμε.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Τα παράπλευρα προβλήματα ενός φοιτητή «χωρίς» Πανεπιστημιακά συγγράμματα

Μετά από δώδεκα χρόνια μαθητικής ζωής ο πρωτοετής φοιτητής «περιμένει» το διαφορετικό…

Αναστολή λοιπόν της διανομής των συγγραμμάτων στους φοιτητές για το χειμερινό εξάμηνο 2017-18. Κάτι σαν καλωσόρισμα της Πανεπιστημιακής κοινότητας στους πρωτοετείς φοιτητές αλλά συγχρόνως και υπενθύμιση προς εκείνους των μεγαλύτερων ετών για τα  «ποικίλα θέματα» λειτουργίας του χώρου!

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε το δίκαιο ή όχι της απόφασης του Συλλόγου Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων (ΣΕΕΒΙ). Ασφαλώς  όμως ο κλάδος χρησιμοποιεί την αναστολή της διανομής των συγγραμμάτων σαν μέσο πίεσης προς τις οικονομικές υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας ώστε να αποπληρωθούν τιμολόγια  που αφορούν (σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣΕΕΒΙ) το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2015-2016.

Κάτι ανάλογο και στο βαθμό που είναι δυνατό ασκείται και από άλλους κλάδους μια και είναι γνωστή η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα.

Σε κάθε περίπτωση πόσο μάλλον σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση  - όπως και αυτή της χώρας - φανταζόμαστε ότι υπάρχει μια «ιεράρχηση» των προς κάλυψη αναγκών με βάση τη σημαντικότητά που έχουν. Συνεχίζοντας τις σκέψεις μας θεωρούμε ότι οι ανάγκες στους τομείς της υγείας και της παιδείας απαραίτητα «δικαιούνται» μια πολύ καλή σειρά προτεραιότητας.

Η Πανεπιστημιακή ατμόσφαιρα

Ένα από τα προβλήματα των πανεπιστημιακών χώρων στην Ελλάδα (Το πέρασμα στη φοιτητική ζωή) είναι κατά τη γνώμη μας  ότι δεν προσφέρουν κίνητρα στο φοιτητή να επιζητά και να χαίρεται την παρουσία του εκεί. Και αυτά τα κίνητρα θα μπορούσαν να έχουν πολλές «λογικές» με κύρια τη συνειδητοποίηση του πραγματικού ρόλου του Πανεπιστημίου όχι μόνο στη φοιτητική αλλά και στη μετέπειτα ζωή του νέου. Το Πανεπιστήμιο θα πρέπει να βρει τρόπους  να έλκει όχι να απωθεί.

Ένα από τα πολλά που διδάσκεσαι (ή έπρεπε να διδάσκεσαι) στα χρόνια παραμονής σου στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σχετίζεται με την αναγκαιότητα κατάστρωσης ή ύπαρξης σωστού προγραμματισμού για  ένα επιδιωκόμενο αποτέλεσμα ή για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης.

Προς την κατεύθυνση λοιπόν της δόμησης προγραμματισμού δεν θεωρούμε ότι - ειδικά ο πρωτοετής - πρέπει να έχει στις πρώτες του εικόνες στον Πανεπιστημιακό χώρο την «αρνητική» εμπειρία της έλλειψης βιβλίων. Αρχή της νέας ζωής του χωρίς Πανεπιστημιακά συγγράμματα!

Αρκετοί να ισχυριστούν ότι ανάλογες «τακτικές» υπήρχαν και στη σχολική του ζωή. Άλλοι θα έχουν την άποψη ότι και να είχε τα συγγράμματα σιγά μην τα «άνοιγε» από τώρα. Γενικά θα υπάρχουν και πρέπει εξάλλου πολλές απόψεις.

Όμως το Πανεπιστήμιο πρέπει να προσφέρει μια διαφορετική εικόνα από αυτή του χθες στη ζωή του νέου. Είναι ο χώρος που απαιτείς να δημιουργήσει το καλύτερο αύριο. Το περιβάλλον του έχει καθήκον να αποτελέσει οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς.

Βεβαίως όλες οι προηγούμενες σκέψεις προϋποθέτουν την αναγνώριση της σημαντικότητας της παιδείας αλλά και τη θέληση για παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών.

Εάν η προηγούμενη προϋπόθεση  είναι υπαρκτή δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το γιατί αφήσαμε (σαν κράτος) να ξεκινήσει με αυτόν τον τρόπο η χρονιά στα Πανεπιστήμια τη στιγμή  μάλιστα που «πανηγυρίζουμε» για επίτευξη σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Περισσότερα θέματα για την Παιδεία στο: http://econtopia.gr/επικαιρότητα/παιδεία/

Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (ED) μεταβολή της τιμής και επηρεασμός της συνολικής δαπάνης

Η συνολική δαπάνη του καταναλωτή (ΣΔ) είναι γνωστό ότι ισούται με το γινόμενο της τιμής (Ρ) επί την ζητούμενη ποσότητα (QD) ενός αγαθού. Δηλαδή ισχύει ότι   ΣΔ = Ρ ∙ QD.

Σε μεταβολή της τιμής η νέα ΣΔ που προκύπτει θα έχει δεχτεί τις ετερόσημες μεταβολές της τιμής και της ζητούμενης ποσότητας.

Τα βιβλία-βοηθήματα ΑΟΘ/Οικονομίας του Μανώλη Αναστόπουλου θα τα βρείτε εδώ: https://econtopia.gr/shop/

Για παράδειγμα ας θεωρήσουμε

  1. Σε ένα αγαθό Α η αρχική τιμή Ρ1 = 5 αυξάνεται κατά 10% με αποτέλεσμα η αρχική QD= 10 να μειωθεί κατά 20%.

Η αρχική ΣΔ1 = 5 ∙ 10 = 50  θα διαμορφωθεί σε ΣΔ2 = 5,5 ∙ 8 = 44.

Δηλαδή η ΣΔ θα μειωθεί ↓.

  1. Σε ένα αγαθό Β η αρχική τιμή Ρ1 = 5 αυξάνεται κατά 20% με αποτέλεσμα η αρχική QD= 10 να μειωθεί κατά 10%.

Η αρχική ΣΔ1 = 5 ∙ 10 = 50  θα διαμορφωθεί σε ΣΔ2 = 6 ∙ 9 = 54.

Δηλαδή η ΣΔ θα αυξηθεί ↑.

Παρατηρούμε ότι η κατεύθυνση μεταβολής της ΣΔ προσδιορίζεται από την κατεύθυνση της μεγαλύτερης (σε απόλυτες τιμές) ποσοστιαίας μεταβολής μεταξύ Ρ και QD.

Συγκεκριμένα:

  1. ΔΡ = + 10 % και ΔQD = - 20%, επομένως |%ΔQD|> |%ΔP| η μεταβολή της QD είναι αρνητική επομένως η μεταβολή της ΣΔ θα είναι επίσης αρνητική (- 6 = 44 - 50)
  2. ΔΡ = + 20 % και ΔQD = - 10%, επομένως |%ΔΡ|> |%ΔQD| η μεταβολή της P είναι θετική επομένως η μεταβολή της ΣΔ θα είναι επίσης θετική (+ 4 = 54 - 50)

 

Συμπέρασμα

Η σχέση ποσοστιαίας μεταβολής Ρ και QD μας οδηγεί στην ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (ED)  Επομένως καταλήγουμε (σχετικό video) στο ότι όταν μεταβάλλεται η τιμή (Ρ) ενός αγαθού:

  1. Στην ελαστική ζήτηση η ΣΔ μεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση της μεταβολής της P.
  2. Στην ανελαστική ζήτηση η ΣΔ μεταβάλλεται προς την ίδια κατεύθυνση της μεταβολής της P.

Πως ο νέος ρόλος των τραπεζών συνέβαλε στην εμφάνιση της κρίσης του 2008 (Μέρος Α)

Το πέρασμα της οικονομίας από τη μορφή της εμπράγματης σε αυτή της εγχρήματης είχε σαν αποτέλεσμα  (μεταξύ άλλων) και την εμφάνιση των χρηματικών ροών στο οικονομικό σύστημα. Οι ανταλλαγές προϊόντων, υπηρεσιών και συντελεστών παραγωγής γίνονταν πλέον με χρήμα (στις διάφορες μορφές του). Ήταν το τέλος της εποχής του αντιπραγματισμού.

Ασφαλώς κάποιος φορέας ανέλαβε την κοπή του χρήματος, τον έλεγχο της ποσότητας που θα κυκλοφορούσε, και τη διοχέτευσή του στην οικονομία.

Την διεκπεραίωση των προηγούμενων ενεργειών ανέλαβαν οι τράπεζες: Η κεντρική και οι εμπορικές

Τράπεζα. Μια δεξαμενή χρήματος

Μπορούμε να φανταστούμε την τράπεζα σαν μια δεξαμενή χρήματος στην οποία οι εισροές προέρχονται από τις οικονομικές  μονάδες που το χρήμα πλεονάζει (καταθέτες) και οι εκροές κατευθύνονται προς εκείνες που υπάρχει έλλειψη (δανειζόμενοι). Με άλλα λόγια δανείζεται χρήματα και στη συνέχεια τα δανείζει.

Η τράπεζα λοιπόν δέχεται τις καταθέσεις και αφού διατηρήσει ένα ποσοστό τους διαθέσιμο προσφέρει το υπόλοιπο με τη μορφή (κυρίως) δανείων σε φυσικά ή και νομικά πρόσωπα. Βεβαίως η αμοιβή των καταθετών (επιτόκιο καταθέσεων) είναι πάντα μικρότερη του κόστους των χορηγήσεων – δανείων (επιτόκιο χορηγήσεων) κάτι το οποίο εν μέρει αιτιολογείται από το ότι θα πρέπει η τράπεζα να αμειφθεί για τον πιστωτικό και επιτοκιακό κίνδυνο που αναλαμβάνει. Η διαφορά του ύψους των επιτοκίων αποτελεί τη βασική πηγή εσόδων της Τράπεζας.

Ο μετασχηματισμός του (βασικού) ρόλου των τραπεζών

Σταδιακά, με την εξέλιξη της κοινωνίας και ιδιαίτερα με την εδραίωση της παγκοσμιοποίησης οι τράπεζες εκτός του βασικού τους ρόλου αυτού του θεματοφύλακα των καταθέσεων και της χορήγησης δανείων αναλαμβάνουν και άλλες δραστηριότητες. Γίνονται οι ίδιες καταθέτες σε άλλες τράπεζες και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς αλλά και επενδυτές (Ο διαχωρισμός του ρόλου των τραπεζών. The Glass – Steagall Act ) σε μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων (όχι πάντα υψηλής εξασφάλισης κινδύνου). Ιδρύουν θυγατρικές με μεγάλη γκάμα δραστηριοποίησης όπως στην ασφαλιστική αγορά, στην  χρηματιστηριακή, στην αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων και ομολόγων. Παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες με ιδιαίτερο focus στο private banking. Αναλαμβάνουν σύμβουλοι έκδοσης στην εισαγωγή των μετοχών Εταιρειών στο χρηματιστήριο. Εσχάτως δε προσφέρουν και υπηρεσίες μέσω e-banking και mobile banking.

Ασφαλώς αναφερόμαστε σε μια τεράστια ανάπτυξη των εργασιών τους. Σε ένα γιγάντωμα του χώρου που πλέον παίρνει τη μορφή super market χρηματοοικονομικών προϊόντων και  υπηρεσιών με την έννοια ότι σου προσφέρει ό,τι θα ήθελες να βρεις.

Η τεράστια διόγκωση του κύκλου εργασιών των τραπεζών μέχρι και το 2008 ασφαλώς δημιούργησε υπέρ κέρδη για τις ίδιες.

Τράπεζες και η κρίση του 2008

Ένας από τους λόγους που η οικονομίες μετά το peak μπαίνουν σε καθοδική πορεία είναι ότι στη φάση της κορύφωσης του οικονομικού κύκλου υπάρχει μεγάλη ποσότητα πλεονάζοντος χρήματος. Στην προσπάθεια διόρθωσης αυτής της ανισορροπίας γίνονται (αρκετές φορές) λανθασμένες κινήσεις που εμπεριέχουν είτε αυξημένο ρίσκο είτε στοιχεία μη δεοντολογικής ηθικής που στοχεύουν βέβαια στην περαιτέρω αύξηση των ήδη μεγάλων κερδών (the sky is the limit). Μια τέτοιου μεγέθους οικονομική παντοδυναμία θα μπορούσε να έχει βλέψεις και στον (άμεσο ή έμμεσο) έλεγχο και άλλων χώρων πέραν της Οικονομίας.

Η κατάρρευση – πτώχευση της Lehman Brothers το 2008 ήταν το μεγάλο γεγονός της κρίσης του χρηματοπιστωτικού – τραπεζικού τομέα που είχε αρχίσει ήδη από το 2007 και η οποία σύντομα βύθισε σε ύφεση την παγκόσμια οικονομία. Μιας κρίσης που πολλοί την χαρακτήρισαν σαν την αμέσως μεγαλύτερη εκείνης του χρηματιστηριακού κραχ του 1929 στις ΗΠΑ και της μεγάλης παγκόσμιας ύφεσης (Great Depression) που ακολούθησε.

Σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να αναλύσει σε βάθος τις αιτίες (ή καλύτερα τις αφορμές) της παγκόσμιας κρίσης που βρίσκονται κυρίως στα χαμηλής εξασφάλισης στεγαστικά δάνεια (subprime mortgages) που δόθηκαν, στα διάφορα δομημένα επενδυτικά προϊόντα που κυκλοφόρησαν, στην έκδοση εταιρικών ομολόγων μειωμένης ασφάλειας, κ.ά.

Η αναφορά μας επικεντρώνεται κυρίως στην Ελλάδα και ειδικά: 1) Στο γιατί δόθηκαν στεγαστικά (και όχι μόνο) δάνεια χαμηλής εξασφάλισης  2) Στο πως αντιμετωπίζεται από το επίσημο κράτος η κατάσταση που προέκυψε, και 3) Στα συμπεράσματα ή σκέψεις που γεννήθηκαν μέσα από την κατάληξη αυτής της κρίσης.

Οι απόψεις μας για τα παραπάνω θέματα αναφέρονται στο Μέρος Β του άρθρου το οποίο έπεται.