H φτωχοποίηση του σήμερα και το όνειρο των 60s!

Και κάπου εκεί στη (μακρινή και ταραχώδη) 10ετία του 60, οι ΗΠΑ εμπλέκονται στον πόλεμο του Βιετνάμ «σφραγίζοντας» την εποχή του ψυχρού πολέμου. Ο Γαλλικός Μάης του 68 με τις κοινωνικές – πολιτικές αναταραχές δεν «επιτρέπει» στον όρο επανάσταση να χαθεί. Η δε Ελλάδα προσπαθώντας να επουλώσει τις πληγές της από τον Β’ Παγκοσμίο πόλεμο αλλά και να αποτινάξει τις οδυνηρές εμπειρίες του εμφυλίου, αρχίζει να ονειρεύεται! Ένα όνειρο μακριά από τη φτώχεια. Ένα αύριο με καλύτερο βιοτικό επίπεδο που ποτέ δεν θα την οδηγούσε στην φτωχοποίηση!

Ανοικοδόμηση - κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, πολιτικοποίηση, νέο life style, μπουάτ, αλλά και λογοκρισία είναι οι πρωταγωνιστές μιας φτωχής χώρας που ψάχνει να ζήσει το όνειρό της. Την οικονομική της ανάπτυξη!

Η πορεία προς το όνειρο

Μέσα από σωστές και λανθασμένες πολιτικές, η χώρα καταφέρνει - μέσα στις επόμενες 10ετίες, να φθάσει σταδιακά το ΑΕΠ των 4,45 δις USD του 1960  στα 354,46 δις USD το 2008.

ΑΕΠ Ελλάδος

Διαμόρφωση του ΑΕΠ της Ελλάδος (1960 - 2008) Πηγή:http://www.tradingeconomics.com

Αναμφίβολα το βιοτικό επίπεδο του Έλληνα βελτιώθηκε κατά πολύ! Ήρθε και η παγκοσμιοποίηση, αργότερα και η Ενωμένη Ευρώπη (παρέα με το ευρώ) για να ανεβάσουν την προοπτική των νέων πια standard ζωής κάπου πολύ κοντά στο ρετιρέ..Υπάρχουν φορές που τα όνειρα δεν έχουν όρια!

Η επόμενη μέρα. Φτωχοποίηση

Το πως εξελίχτηκε το Ελληνικό όνειρο του 1960 μετά την κορύφωσή του το 2008 μας είναι γνωστό και έχουμε σε προηγούμενα άρθρα Η Ελλάδα των χαμένων ευκαιριών αναφερθεί και στους λόγους που οδήγησαν στην μετά το 2008 κρίση, και στο μερίδιο της ευθύνης του καθενός μας (κράτους και πολιτών), και στο τι δεν κάναμε (και εξακολουθούμε να μην κάνουμε), αλλά και στην υπερβολή  του ονείρου μας.

Στις σημερινές όμως σκέψεις μας έρχεται να προστεθεί  μια άγνωστη βιωματικά (για το μεγαλύτερη τμήμα του πληθυσμού της μεταπολεμικής Ελλάδας) λέξη. Και η λέξη αυτή ακούει στο όνομα  φτωχοποίηση.

Η έννοιά της  δεν φωτογραφίζει τα δεδομένα της κάτω φάσης ενός οικονομικού κύκλου. Τότε δηλαδή που η ύφεση πρωταγωνιστεί και κατά τη διάρκεια της οποίας ασφαλώς παρατηρείται μείωση του εισοδήματος, της ζήτησης, της απασχόλησης, της παραγωγικής δραστηριότητας, κ.α.

Η φτωχοποίηση χαρακτηρίζεται από πιο ανατρεπτικά στοιχεία σε σχέση με αυτά της ύφεσης. Το ανατρεπτικό σχετίζεται με την ένταση (προς το χειρότερο) της οικονομικής αλλαγής, με την μεγάλη (συνήθως) διάρκειά της, αλλά και με τις παρενέργειες που προκαλούνται σε άλλους τομείς της κοινωνική ζωής, όπως η υγεία (ψυχική και σωματική), η αύξηση των παραβατικών συμπεριφορών, η εμφάνιση νέων κοινωνικών – πολιτκών δεδομένων, κ.α.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ:

  1. Το ποσοστό (%) του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή σε κοινωνικό αποκλεισμό ήταν 35,7 το 2015 σε σχέση με 27,6 το 2009. Πέραν της αύξησης του περίπου 30% σημασία πρέπει να δοθεί στο ότι αναφερόμαστε στο 35,7 % του πληθυσμού.
κίνδυνος φτώχειας

Πληθυσμός Ελλάδος σε κίνδυνο φτώχειας (2009 - 2015). Πηγή:ΕΛΣΤΑΤ

2.  Το ποσοστό (%) των ατόμων με υλικές στερήσεις ήταν 39,9 το 2015 σε σχέση με 24,1 το 2010. Εδώ η αύξηση του 65,5 % μεταφράζεται ότι οι υλικές στερήσεις αφορούν πλέον το περίπου 40% του πληθυσμού.

Υλικές στερήσεις

Άτομα με υλικές στερήσεις. Ελλάδα (2010 - 2015). Πηγή:ΕΛΣΤΑΤ

Επίλογος

Στο σημερινό περιβάλλον της οικονομικής  και κοινωνικής ζωής - που δεν οικοδομήθηκε με κύριο επιβλέποντα μηχανικό τον μέσο Έλληνα, θα περιμέναμε από κάποιους μεγαλύτερη σοβαρότητα, απόκτηση καλύτερης γνώσης, ικανότητα συνειδητοποίησης της πραγματικής κατάστασης της χώρας, αλλά και αναγνώριση της δική τους συμμετοχής στη διαμόρφωση της σημερινής Ελλάδας.

Κλείνοντας τις σκέψεις μας θα θέλαμε να επισημάνουμε το γεγονός ότι ότι η φτωχοποίηση του Έλληνα το 2017  δεν πρέπει να συγκρίνεται με καταστάσεις που συνόδευαν τον φτωχό Έλληνα της 10ετίας του 60.

Τότε τα δεδομένα επέτρεπαν το όνειρο για ένα καλύτερο αύριο. Σήμερα βιώνουμε τη μετατροπή του ονείρου σε εφιάλτη, το γκρέμισμα των προσδοκιών, την έλλειψη προοπτικής, και την ύπαρξη αδράνειας!

Κάτι σαν φτωχοποίηση της ζωής και των ονείρων μας...

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ υπόσταση των ΥΠΟΘΕΤΙΚΩΝ μοντέλων της Οικονομίας.

Είναι πολλές οι φορές που μαθητές ή φοιτητές (στα πρώτα 6μηνα) αμφισβητούν την πρακτική χρησιμότητα των “θεωρητικών” οικονομικών υποδειγμάτων. Αυτή η αμφισβήτηση άλλοτε εκφράζεται άμεσα – λεκτικά, ενώ σε άλλες περιπτώσεις “προδίδεται” από τη γλώσσα του σώματος.

Είναι πράγματι δύσκολο πριν εμβαθύνεις κάποιες έννοιες, δηλαδή τις εξετάσεις σε επόμενο (Πανεπιστημιακό) επίπεδο, να αντιληφθείς το εάν ή όχι λειτουργούν στην πραγματικότητα.

Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων η οποία - ως γνωστόν - μας προσδιορίζει τις μέγιστες παραγωγικές δυνατότητες μιας οικονομίας εάν τηρούνται οι γνωστές προϋποθέσεις λειτουργίας της. Βεβαίως εδώ “βρίσκεται” και το κλασικό ερώτημα: Υπάρχει οικονομία που παράγει μόνο δύο αγαθά; ΟΧΙ, δεν υπάρχει, αλλά…

Πριν προχωρήσουμε στην “μεταφορά” της χρησιμότητας του παραπάνω υποδείγματος της “υποθετικής” οικονομίας στην “πραγματική” θα θέλαμε να αναφερθούμε (εν συντομία) σε δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά της σημερινής κατάστασης της Ελληνικής οικονομίας.

Θα την χαρακτηρίζαμε λοιπόν σαν μια οικονομία α) βυθισμένη στην ύφεση, με αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης της παραγωγής - εισοδήματός της (ΑΕΠ) και β) με πολύ υψηλή ανεργία,  που ασφαλώς προσπαθεί να ανακάμψει, δηλαδή να αυξήσει την παραγωγή και την απασχόληση, αλλά με τρόπο που εμείς δεν αντιλαμβανόμαστε.

Επιστρέφοντας στην καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων να εστιάσουμε την προσοχή μας στα παρακάτω σημεία:

  1. Στην θέση των δύο (2) αγαθών που παράγονται μπορείτε να φανταστείτε δύο (2) ομάδες αγαθών (π.χ. κεφαλαιουχικά – καταναλωτικά) ή δύο (2) κλάδους της οικονομίας (π.χ. βιομηχανία – τουρισμός).
  2. Είναι γνωστό ότι η αύξηση της ποσότητας ενός αγαθού πραγματοποιείται (κατά κανόνα) με μεταφορά συντελεστών παραγωγής από το άλλο αγαθό.
  3. Όταν η οικονομία λειτουργεί σε ένα σημείο που βρίσκεται στον εσωτερικό χώρο της εν λόγω καμπύλης, είτε ΔΕΝ χρησιμοποιεί όλους τους διαθέσιμους συντελεστές παραγωγής, είτε ΔΕΝ τους χρησιμοποιεί ορθολογικά, ή συμβαίνουν ταυτόχρονα και τα δύο προηγούμενα, με αποτέλεσμα να μην εξαντλεί τις παραγωγικές της δυνατότητες. Το ότι δεν τις εξαντλεί δεν σημαίνει ότι δεν τις  έχει!
  4. Η μετατόπιση της καμπύλης προς τα δεξιά, σημαίνει αύξηση των παραγωγικών δυνατοτήτων (οικονομική ανάπτυξη) το οποίο είναι και ένα από τα ζητούμενα όλων των οικονομιών.

Μεταφερόμενοι τώρα στην “πραγματική” εικόνα της Ελληνικής οικονομίας φανταστείτε το τι θα συνέβαινε ΑΝ γινόταν ανακατανομή, μεταφορά δηλαδή πόρων (συντελεστών παραγωγής) από ένα κλάδο παραγωγής που λόγω ειδικών αλλά και γενικότερων οικονομικών συνθηκών βρίσκεται σε ύφεση – αδράνεια (π.χ. βιομηχανία ή κατασκευές) σε άλλο κλάδο που έχει, αλλά και ειδικά στη χώρα μας, ΠΡΕΠΕΙ να έχει δυναμική (π.χ. τουρισμός – εξαγωγές). Σε αυτήν την περίπτωση θα πετυχαίναμε το “ορθολογικό” της χρήσης των παραγωγικών συντελεστών για τη συγκεκριμένη  οικονομία.

Η παραπάνω κίνηση – μεταξύ άλλων - θα μπορούσε να σημαίνει και μερική αξιοποίηση των “εν δυνάμει” παραγωγικών συντελεστών, με αποτέλεσμα η οικονομία να  “πλησιάζει” τις μέγιστες παραγωγικές της δυνατότητες. Ασφαλώς με αυτό τον τρόπο δεν θα εξασφαλίζαμε την “πλήρη” απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών (εξάλλου αυτό είναι επικίνδυνο για την οικονομία) αλλά θα μειώναμε την ανεργία.

Τέλος, είναι γνωστό ότι η ανάπτυξη ενός κλάδου δευτερογενώς αφορά και άλλους τομείς που λειτουργούν “περιφερειακά” του πρώτου και επηρεάζονται θετικά από αυτόν. Για παράδειγμα, η ανάπτυξη του τουρισμού, συμπαρασύρει και εκείνες τις υπηρεσίες – τομείς που απαραίτητα συνοδεύουν την άφιξη των τουριστών (εστίαση,  εμπορικά καταστήματα, κ.α.).

Ελπίζουμε με αυτή τη σύντομη αναφορά στην Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων μιας ΥΠΟΘΕΤΙΚΗΣ οικονομίας να είναι περισσότερο αντιληπτό ότι η λέξη ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ δεν απέχει πάντα  από τη λέξη ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ.